organik kimyodan qo'llanma-yangi-2022_025057

PDF 29 стр. 3,5 МБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,5 МБ

Тип файла PDF

Страницы 29

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

sobir raxmonov +99894 – 253 53 53 organik kimyo – 2022 314 92 – §. polimerlar polimerlarning ahamiyati va ularning ╜► qiymatini hisoblash polimerlar hozirgi kunda hayotimizning barcha javhalariga kirib kelgan va juda muhum ahamiyatga ega bo`lgan moddalardir. polimerlarning hayotimizdagi ro`li juda beqiyosdir. biz polimerlarni har kuni uchratamiz va ulardan foydalanamiz. masalan: kiyib yurgan kiyimimiz, barcha plastmassa buyumlarimiz, barcha rezina buyumlar, yog`och materialli jixozlarimiz, mashinalarning ko`pgina qismlari, samolyotlarning aksariyat qismlari va hakozolar polimer moddalardan tayyorlangan. bu ro`yhatni shunchalik ko`p davom ettirish mumkinki, siz ta’savvur qilgandan ham ko`p sohada aynan polimerlar ishlatiladi. bulardan tashqari insonlar, hayvonlar va o`simliklar organizmidagi 70-90% moddalar ham aynan polimer moddalar (dnk, rnk, oqsillar, polisaxaridlar, kollogen tolalar,…) bo`lib, tirik organizmlarning hayot faoliyatini kechirishida juda ulkan vazifalarni bajaradi. hozirgi kunda polimerlar tibbiyot sohasida ham juda muxum o`rin tutadi. polimerlarning ko`plab ajoyib xossalariga tayangan dori darmon vositalari, tananing yo`qotilgan qismlari vazifasini bajaruvchi inplantantlar va ishdan chiqgan tana a’zolarining o`rnini …

2 / 29

yuzida suniy yurak va suniy tana qismlari qo`ygan insonlarning soni taxminan15000, suniy qon tomirlari qo`yilgan kishilar soni esa 2400000, suniy yurak klapanlari qo`yilgan insonlar soni 900000, suniy buyrak qo`ygan insonlar soni 1100000 kishi bo`lgan. demak, polimerlar insoniyat hayotida shu qadar ahamiyatli ekan, ularni chuqur o`rganish va ular asosida yangidan-yangi kashfiyotlar qilish biz uchun ham shu qadar ahamiyatli ish bo`lmog`i lozimdir. sobir raxmonov +99894 – 253 53 53 organik kimyo – 2022 316 polimer so`zi grekcha “poli” – ko`p, “meros” – qism degan so`zlardan olingan bo`lib, ko`p qismli degan tarjimaga ega bo`ladi. polimer molekulasi juda ulkan molekula bo`lib, bu molekulaning bittasini xosil qilish uchun 100 tadan 1000000 tagacha past molekulyar modda molekulalari o`zaro bog`lanishi va yagona molekulani xosil qilishi lozim bo`ladi. xosil bo`lgan polimer molekulasining massasi ortishi bilan uning quyi molekulyar birikmalarga xos bo`lgan xossalari (diffuziya, uchuvchanlik…) yo`qolib, polimerlarga xos bo`lgan xossalar (erituvchilarda bo`kish, yuqori qovushqoqlik, qizdirilganda parlanmasdan parchalanish…) paydo bo`ladi. …

3 / 29

olimerlarning sistematik nomi odatda monomer nomiga “poli-“ old qo`shimchasini qo`shish yo`li bilan xosil qilinadi. ba’zi polimerlarda sistematik nomdan tashqari trivial nomlar ham mavjud bo`ladi. masalan: sobir raxmonov +99894 – 253 53 53 organik kimyo – 2022 317 odatda polimerlanish reaksiyalari tartibsiz jarayon bo`lganligi uchun polimer moddasi tarkibidagi polimer molekulalarining polimerlanish darajasi (n) qiymati turlicha bo`ladi. ya’ni polimer moddalarida har bir molekula tarkibidagi n o`zaro sal farq qiluvchi qiymatlarga ega bo`ladi. masalan, polietilenda n ning qiymati 300 dan 100000 gacha bo`lishi mumkin ekan. shuning uchun ham polimerlarning mr qiymati o`rtacha nisbiy molekulyar massa ( ὓὶ ) deb ataladi. polimerning ὓὶ qiymati quyidagicha topiladi. ushbu formulaga tayanib ishlanadigan masalalar test sinovlarida tez-tez uchrab turadi. quyida shu masalalardan ayrimlarini ko`rib chiqamiz. 1-masala: polimerlanish darajasi 1000 bo`lgan polipropilenning o`rtacha nisbiy molekulyar massasi ( ὓὶ ) ni hisoblang. sobir raxmonov +99894 – 253 53 53 organik kimyo – 2022 318 2-masala: o`ratcha nisbiy molekulyar massasi …

4 / 29

dan tashkil topgan bo`ladi. masalan: polietilen, polistirol, oppanol, nitron kabilardir. sobir raxmonov +99894 – 253 53 53 organik kimyo – 2022 320 geterozanjirli polimerlar: ularning polimer zanjiri uglerod atomlaridan tashqari boshqa element atomlaridan ham tashkil topgan bo`ladi. masalan: lavsan, oqsil, kraxmal, neylon, kapron kabilardir. monomerlarning o`zaro bog`lanib polimer zanjirini xosil qilishi tartibiga qarab barcha polimerlarni 2 ga bo`lish mumkin. ya’ni serioregulyar va nosterioregulyar. sterioregulyar polimerlar: bunday polimerlar xosil bo`lishida monomerning π bog`i uzilganidan so`ng xosil bo`lgan polimer zvenosi boshqa polimer zvenolari bilan “boshi-oxiriga” mexanizmi asosida bog`lanadi. bu mexanzmda xosil bo`lgan polimer sterioregulyar (tartibli) polimer deb ataladi. odatda ko`pincha ionli mexanizmda polimerlanishda bunday polimerlar ko`proq xosil bo`ladi. sterioregulyar polimerlar ham o`z navbarida 3 turga bo`linadi. ular izotaktik, sindiotaktik va ataktik polimerlardir. sobir raxmonov +99894 – 253 53 53 organik kimyo – 2022 321 nosterioregulyar polimerlar: bunday polimerlar xosil bo`lishida monomerning π bog`i uzilganidan so`ng xosil bo`lgan polimer zvenosi boshqa polimer zvenolari …

5 / 29

ik va element-organik polimerlar. 1. organik polimerlar tarkibida c, h, o, n kabi elementlar bo`ladi. 2. anorganik polimerlar tarkibida c elementi bo`lmaydi. masalan shisha va asbest kabilar. 3. element-organik polimerlar tarkibida c, h, o, n kabi elementlar va ulardan boshqa elementlar ham mavjud bo`ladi. masalan plisiloksanlar bunga misol bo`ladi. barcha polimerlarni olinish reaksiyasining turiga qarab uch turga ajratish mumkin. bu turlar quyidagilardir: 1. polimerlar – polimerlanish reaksiyasidan olinadi. 2. sopolimerlar – sopolimerlanish reaksiyasi asosida olinadi. 3. polikondensatlar – polikondensatlanish reaksiyasi orqali olinadi. polimerlanish bu – monomer molekulasining tarkibidagi π bog`lar, yoki siklik tuzulishli birikmadagi halqa ochilishi (halqadagi nisbatan zaif σ bog`ning uzulishi) xisobiga xosil bo`lgan ikki tomondan bo`sh valentlikga ega bo`lgan tuzulmalarning o`zaro juda ko`p qismi birikishi polimerlanishdir. yana polimerlanishni bir turdagi monomer molekulalaridan faqat polimer molekulalarining xosil bo`lishi deb ham atashimiz mumkin. ushbu reaksiyadan olingan moddalarni polimerlar deb ataymiz. sobir raxmonov +99894 – 253 53 53 organik kimyo – …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "organik kimyodan qo'llanma-yangi-2022_025057"

sobir raxmonov +99894 – 253 53 53 organik kimyo – 2022 314 92 – §. polimerlar polimerlarning ahamiyati va ularning ╜► qiymatini hisoblash polimerlar hozirgi kunda hayotimizning barcha javhalariga kirib kelgan va juda muhum ahamiyatga ega bo`lgan moddalardir. polimerlarning hayotimizdagi ro`li juda beqiyosdir. biz polimerlarni har kuni uchratamiz va ulardan foydalanamiz. masalan: kiyib yurgan kiyimimiz, barcha plastmassa buyumlarimiz, barcha rezina buyumlar, yog`och materialli jixozlarimiz, mashinalarning ko`pgina qismlari, samolyotlarning aksariyat qismlari va hakozolar polimer moddalardan tayyorlangan. bu ro`yhatni shunchalik ko`p davom ettirish mumkinki, siz ta’savvur qilgandan ham ko`p sohada aynan polimerlar ishlatiladi. bulardan tashqari insonlar, hayvonlar va o`simliklar organizmidag...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PDF (3,5 МБ). Чтобы скачать "organik kimyodan qo'llanma-yangi-2022_025057", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: organik kimyodan qo'llanma-yang… PDF 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram