yangi kitob karimov

PDF 170 стр. 2,7 МБ Бесплатная загрузка

170 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,7 МБ

Тип файла PDF

Страницы 170

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 170

1 a.karimov, x.xoshimov umumiy kimyodan masalalar va testlar to`plami akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun o`quv qo`llanma 2 so`z boshi o`zbekistonda ta`lim tizimini isloh qilishga qaratilgan. qonunlarning qabul qilinishi, kadrlar tayyorlash milliy dasturining bosqichma – boshqich amalga oshirib borilishi, uzluksiz ta`lim tizimining muhum yangi uonalishlaridan biri, o`rta maxsus kasb-hunar ta`limi tizimida yoshlarga ta`lim berish borasida dolzarb masalalarni oldimizga qo`ydi. jumladan akademik litseyda chuqurlashtirib o`qitiladigan fanlar bo`yicha, zamonaviy darsliklar va o`quv qo`llanmalarini yaratishni taqozo qilmoqda. umumiy kimyo fani akademik litseylarning tabiiy fanlar yo`nalishida 1-kurs o`quvchilariga chuqurlashtirilgan dastur asosida o`qitiladi. o`quvchilar 2-kursda o`qitiladigan anorganik kimyo va organik kimyo fanlarini yahshi o`zlashtirishlari uchun eng avvalo umumiy kimyoni yahshi o`zlashtirishi lozim. mazkur o`quv qo`llanma “umumiy kimyo” fani bo`yicha 2010 yilda oliy ta`lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan tarmoq ta`lim standarti asosida yozildi. qo`llanma ja`mi 15 bobdan iborat bo`lib, mavzularning ketma – ketligi umumiy kimyo bo`yicha tasdiqlangan ttc da keltirilgan namunaviy o`quv dasturida keltirilgan mavzular ketma – …

2 / 170

mlari va o`quvchilar mustaqil yechishi uchun masala, mashiqlar va testlar ma`lum ketma – ketlik bilan keltirilgan. 3 shu bilan birga kitobning oxirida masalalar yechishda zarur bo`lgan ma`lumotlar, jadvallar ko`rinishida tushunarli qilib berilgan. umumiy kimyo fanidan chuqur bilimga ega bo`lishlari uchun yechilgan masalalar o`quvchilar uchun masalalar yechishning umumiy prinsplarini to`liq tushunib yechishlari uchun qulay qilib tuzilgan. masala va mashiqlarni yechishdan oldin, shu masalaga tegishli bobda keltirilgan barcha namunaviy masalalarning yechimlari bilan tanishish, ularni tahlil qilish va faqat shundan keyingina mustaqil yechish uchun keltirilgan masalalarni yechishga o`tishni tavsiya etamiz. i – xiv bobgacha jami 79 ta na`munaviy masalalar yechimlari bilan berilgan. undan tashqari qo`llanmada murakkablik darajasi yuqori bo`lgan masalalarni yechishga etibor qaratilgan va 143 ta masala xv bobda keltirilgan. shu bobda o`quvchilar mustaqil yechishlari uchun murakkab masalalarga ham o`rin berilgan. talabalar mustaqil yechishlari uchun qo`llanmada, jami 575 ta test va masalalar javoblari bilan berilgan. mazkur qo`llanma akademik litseylarda kimyo fani chuqurlashtirib o`qitiladigan …

3 / 170

ing barcha qismini musbat zaryad band etadi va uni manfiy zaryadli zarrachalar–elektronlar o’rab turadi degan fikrni aytdi. ingliz olimi ernest rezerford tadqiqotlari natijasida atom tuzilishi haqida planetar nazariya vujudga keldi. atomga quyidagicha ta'rif berish mumkin: atom – kimyoviy elementning eng kichik zarrachasi bo’lib, o’zida o’sha elementning barcha kimioviy hossalarini mujassamlashtiradi. atom elektroneytral zarracha bo’lib, u musbat zaryadli yadro va manfiy zaryadli elektronlardan iborat. atomning deyarlik barcha massasini yadro massasi tashkil etadi. atom yadrosi nuklonlardan, ya'ni proton va neytronlardan tuzilgan. bu nazariya dastlab 1932 yilda d. d. ivanenko va ye. n. gapon tomonidan taklif etilgan. elektron massasi m0=9,11∙10-31 kg; uning zaryadi elektr zaryadining eng kichik miqdorini tashkil etadi, uning kattaligi e =1,6∙10-19 kl (kulon) ga teng. atomning radiusi ham juda kichik: 10-10 m. masalan, vodorod atomining radiusi 0,053 nm (nanometr) bo’lsa, kumush atomining radiusi 0,144 nm ga teng. yadro radiusi esa 10-4-10-5 nm chamasida bo’ladi, ya'ni atomnikidan tahminan 105 marta (100000) …

4 / 170

hos strukturaga ega sistemadir. atom radiusi juda kichik, uning qiymati tahminan 1,4∙10-15 ga teng (ar – nisbiy atom massa). deyarlik hamma yadrolarning 5 hajmi bir hil, ulardagi yadro massasini tashkil qiladigan zarrachalar orasidagi masofa juda yaqin, yadro materiyasining zichligi 10+17 kg∙m-3 ga yaqin (1 sm3 hajmdagi yadro moddasining massasi 100 mln tonnadan ziyoddir). yadroni tashkil etgan proton (belgisi-p) ning massasi m(p)=1,672649∙10-27 kg yoki uglerod birligi (massaning atom birligi)da 1,007276 ga va zaryadi +1 ga teng (elektrostatik birlikdagi qiymati 1,602189∙10-19 kl). yadro jarayonlarini aks ettirishda yoziladigan tenglamalarda bu zarrachani p1 1 ko’rinishda ifodalanadi. neytron (belgisi "n") neytral zarracha bo’lib, uning massasi m(n)=1,674954∙ ∙10-27 kg ga yoki 1,008665 m.a.b. ga teng. yadroda nuklonlar mahsus yadro kuchlari vositasida o’zaro tortishib turadi. yadroning muhim tavsiflaridan biri – unda massa defekti kuzatiladi, ya'ni har qanday yadro tarkibidagi nuklonlar massalarining yig’indisi bilan tajribada aniqlanadigan atom massasi o’zaro farq qiladi atom tuzilishi nuqtai nazardan davriy sistemada: tartib …

5 / 170

ylashganligini ko’rsatadi. uning qiymatlari n=1,2,3,4,5...∞ bo’lishi mumkin. bosh kvant son tushunchasini 1913 yilda n.bor tomonidan kiritilgan. energetik pog’onalardagi elektronlarning maksimal soni n=2n2 formula bilan ifodalanadi. orbital kvant soni – elektron orbitallarda elektronlar yadro atrofida qanday ko’rinishda harakatlanishi, ya’ni orbitallarning fazoviy tashqi ko’rinishini aniqlab berish uchun elektronning orbital kvant soni qabul qilingan va “l” harfi bilan belgilangan. magnit kvant soni – elektron orbital (bulutlari)ning magnit maydoni ta’sirida biror aniq yo’nalishiga nisbatan egallagan xolati sonini ko’rsatadi. boshqacha aytganda elektron bulutlari fazoda x,y,z – o’qlari bo’ylab qanday joylashganini ko’rsatadi, bu kvant soni ml – harfi bilan belgilanib,(-1 dan +1) gacha qiymatlarni qabul qiladi. 6 magnit kvant soni bir elektron qavat va bir orbitalga to’g’ri keluvchi energiya xolati – energetik yacheykalar sonini bildiradi. 1-jadval qobiq tartib soni, (n) qobiqchalar soni, (l) qobiqchalar turlari 1 0 1s – qobiqcha 2 0,1 2s va 2p qobiqchalar 3 0,1,2 3s, 3p, va 3d qobiqchalar 4 0,1,2,3 4s, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 170 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yangi kitob karimov"

1 a.karimov, x.xoshimov umumiy kimyodan masalalar va testlar to`plami akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun o`quv qo`llanma 2 so`z boshi o`zbekistonda ta`lim tizimini isloh qilishga qaratilgan. qonunlarning qabul qilinishi, kadrlar tayyorlash milliy dasturining bosqichma – boshqich amalga oshirib borilishi, uzluksiz ta`lim tizimining muhum yangi uonalishlaridan biri, o`rta maxsus kasb-hunar ta`limi tizimida yoshlarga ta`lim berish borasida dolzarb masalalarni oldimizga qo`ydi. jumladan akademik litseyda chuqurlashtirib o`qitiladigan fanlar bo`yicha, zamonaviy darsliklar va o`quv qo`llanmalarini yaratishni taqozo qilmoqda. umumiy kimyo fani akademik litseylarning tabiiy fanlar yo`nalishida 1-kurs o`quvchilariga chuqurlashtirilgan dastur asosida o`qitiladi. o`quvchilar 2-kursda o`qi...

Этот файл содержит 170 стр. в формате PDF (2,7 МБ). Чтобы скачать "yangi kitob karimov", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yangi kitob karimov PDF 170 стр. Бесплатная загрузка Telegram