11. lekciya

PDF 7 стр. 378,0 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 378,0 КБ

Тип файла PDF

Страницы 7

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

1 1. kameralar hәm olardiң tүrleri. îñìîí ¸ðèòqè÷ëàðèíè ñóðàòãà òóøèðàäèãàí, osmon yoritqichi nurlanishini o'lchashdan oldin unga ishlov beradigan asbob kamera deb ataladi. kamera teleskopning okulyar qismiga, okulyar o'rniga osiladi. þqîðèäà áèç ïðèçìàëè êàìåðà, øìèäò êàìåðàñè âà àñòðîãðàô ìèñîëèäà teleskopning o'zi hàì áóíäàé âàçèôàíè áàæàðèøè ìóìêènligini ko'rgan edik. áunda òåëåñêîïíèíã ôîêàë òåêèñëèãèãà ôîòîïëàñòèíêà ¸êè ôîòîïë¸íêà ñîëèíãàí êàññåòà o'rnatiladi. kassetani ob'ektivga qàðàãàí òîìîíèäà qîïqîg'i bo'ladi. òeleskop osmonning suratga tushirilishi kerak bo'lgan qèñìèãà qàðàòèëãàíäàí êåéèí ñîàò ìåxanizmi ulanadi va shundan keyin kassetaning qîïqîg'è òîðòèá îëèíàäè âà ñóðàòãà òóøèðèø áîøëàíàäè. òóíãè îñìîí ¸ðèòqichlarining ko'pchiligi xira bo'lgani uchun ýêñïîçèöèÿ âàqòè áèðíå÷à ìèíóòäàí áèðíå÷à ñîàòãà÷à äîâîì ýòèøè ìóìêèí. 3.3.1. үlkeytiӯshi hәm êèshireytiӯshi êàìåðàëàð . ñirti ko'rinadigan osmon yoritqichi (bu odatda, îy, sayyoralar, tumanliklar bo'ladi) tasvirini kattalashtirish ¸êè êè÷ðàéòèðèø ó÷óí qo'shimcha optik sirtlar kiritish zarur. òeleskopning fokal òåêèñëèãèäà éèg'ilgan nurlar fokal tekislikdan o'tgach sochilaboøëàéäèëàð. àãàð sochilayotgan nurlar yo'liga qo'yilgan okulyar fokal tekislikdan, uning fokus masofasidan ikki martadan …

2 / 7

f2/f11 bo'lsa kichraytiruvchi bo'ladi. áunday kameraning fokal tekisligiga ob'ektivi olib qo'yilgan foto yoki kino apparatni yoki boshqà íóðëàíèø priemnigini o'rnatish ìóìêèí. 11-lektsiya kameralar,nur ajiratqishlar hәm tolqin tarqatqishlar 2 2. fotometrler hәm elektron optikaliq almastirg'ish. òåëåñêîïãà îñèëàäèãàí asboblardan yana biri bu yulduz fotometridir. ó osmon yoritqè÷èäàí êåëà¸òãàí íóðëàíèø îqimini o'lchashda qo'llaniladi. ôotometr teleskopning okulyar qèñìèãà, okulyar o'rniga, shunday o'rnatiladiki uning nurlanishni sezuvchi qàòëàìèãà áèòòà yulduzdan kelayotgan va ob'ektiv tomonidan yig'èëãàí îqim to'la tushsin. ko'pchilik yulduz fotometrlari nisbiy fotometrik o'lchashga asoslangan va yorug'ligi o'lchanishi kerak bo'lgan yulduzdan kelayotgan va ob'ektivda yig'èëãàí íóðëàíèø îqèìè ¸ðóg'ëèãè ma'lum bo'lgan boshqa biror yulduz yoki sun'iy manba bilan solishtirib o'lchanadi. ôîòîìåòðëàðäà hàð õèë íóðëàíèø ïðèåìíèêëàðè qo'llaniladi va ularga ko'ra fotometrlar birnecha turlarga bo'linadilar: vizual ôîòîìåòð, þëäóç ýëåêòðîôîòîìåòðè, ôîòîí ñàíîq÷è âà á. ôîòîìåòðëàðãà êåéèíãè áîáëàðäà qàéòàìèç. áu asbob bir spektral diapazondagi (masalan infraqèçèë) òàñâèðíè îïòèê, ÿúíè ¸ðóg'lik, diapazoniga o'tkazish va keyin qàéä qilish yoki o'lchash maqñàäèäà qo'llaniladi. ó …

3 / 7

g'idagi elektromagnit to'lqinlarnigina o'tkazadigan va bu oralèqäàí òàøqaridagilarni o'tkazmaydigan optik muxit íóðëàíiӯdi ajiratiӯshi (ôèëüòð) äåp àòàëàäi. áunday saralagichlarning bir necha turlari mavjud: rangli shisha, èíòåðôåðåöèîí ñàðàëàãè÷, ïîëÿðîèä, èíòåðôåðåöèîí-polyarizatsion saralagich shular æóìëàñèãà êèðàäè. à) jaqtiliq ajiratqish (reңli optikaliq shishe). ¨ðóg'ëèê íóðëàðèíè hàð õèë ðàíãäàãè íóðëàðãà àæðàòèø ó÷óí ðàíãëè îïòèê øèøàäàí ôîéäàëàíèø ìóìêèí. qalinligi birnecha mm, yuzasi birnecha o'n sm2 êåëàäèãàí óñòêè âà îñòêè ñèðòëàðè parallel bo'lgan rangli optik shisha ma'lum ñïåêòðàë îðàëèq yoki diapazondagi nurlanishni o'tkazadi, undan tashqaridagilarini o'tkazmaydi. áunday saralagichlar optik zavodlarda maxsus standartga asosan yasaladi va ichi bo'ylab bir xil optik 3 zichlikka ega bo'ladi. hàð áèð áóíäàé ñòàíäàðò ¸ðóg'ëèê ñàðàëàãè÷ ìàúëóì îïòèê ko'rsatkichga ega bo'ladi va u ma'lum belgi yoki marka bilan belgilanadi. ólar ðàíãëè îïòèê øèøàëàð êàòàëîãèãà êèðèòèëàäèëàð âà áóíäàé êàòàëîãëàðäà ðàíãëè shishani spektral o'tkazish sohàñè, îïòèê qàëèíëèãè áåðèëàäè. ìàñàëàí, êñ-14 ìàðêàëè ðàíãëè øèøà, to'lqèí óçóíëèãè   630 nm bo'lgan qèçèë íóðëàðíè ¸êè æñ-11 -  …

4 / 7

ýìóëñèÿ áèëàí áèðãàëèêäà æñ-18 âà ñçñ-21 ñàðàëàãè÷ëàðíè qo'llash kerak bo'ladi. áesh rangli elektrofotometriyada v rangda yulduziy kattalikni o'lchash uchun, fotoelektron ko'paytgich (ôeó-79) îëäèãà þqîðèäàãè èêêàëà ¸ðóg'ëèê ñàðàëàãè÷ qo'yiladi. á). èíòåðôåðåntsiyaliq ajiratqish. ðàíãëè øèøà ñàðàëàãè÷ëàð êåíã ( 100 nm) spektral diapazonni o'tkazadi. ayrim hollarda tor (birnecha 0,1 nm) spektral diapazonni ajratish talab qèëèíàäè. áóíäàé èøíè èíòåðôåðåöèîí ñàðàëàãè÷ áàæàðèøè ìóìêèí âà ó ôàáðè-ïero interferometriga o'xshash asosda yasaladi va èøëàéäè. îïòèê ñèðòãà ýãà òèíèq øèøà ïëàñòèíêà þçèãà óñòìà-óñò qàëèíëèãè saralanishi kerak bo'lgan to'lšèíëàð óçóíëèãèíèíã ÷îðàãèãà (/4) òåíã ðóõ-ñóëôèäè (zns, ñèíäèðèø êîýôôèöåíòè n=2,4 ) âà êðèîëåò (naalf 6 , n =1,36) qàòëàìëàðè ñóðèëàäè. qàòëàìëàð ÷åãàðàëàðèäàí íóð àêñ qàéòàäè âà èíòåðôåðåíöèÿëàíàäè. óìóìèé qàëèíëèãè 0,55 bo'lgan to'rtta rux-ñóëôèäè âà ó÷òà êðèîëåò qatlamlardan èáîðàò «qàòëàìà» èíòåðôåðîìåòð 450 nm dan 650 nm gacha oraliqíè àæðàòàäè âà 90 % 4 nurlanishni o'tqazadi. o'nolti qatlamli bunday saralagich 50% o'tqazish bilan 6,5 nm diapazon oraliqni ajratadi. eng yaxshi interferetsion saralagichlarning o'tqàçèø …

5 / 7

è. ïîëèâèíèë ïîëÿðîèäëàð ýñà 400-750 nm äèàïîçîíäà þç ôîèç qóòáëàíèø áåðàäè. óëàð þïqa plyonka shaklda bo'ladilar va ikkita optik sifatli shisha plastinka orasiga solib siqèá qo'yiladi. èkkita polyaroiddan yaxshi nur to'sqich yasash mumkin va bunday nur to'sqè÷ ¸ðóg' yulduzni yulduziy kattaligini kattaligi ma'lum bo'lgan xira yulduz bilan solishtirib o'lchashda yaxshi samara beradi. ¨rug' yulduzning nurini nur to'sqè÷ îðqali xara yulduznikini esa to'ppa to'g'ri o'tqàçàìèç. ïîëÿðîèäëàðíèíã áèðèíè optik o'q àòðîôèäà àéëàíòèðàáîøëàñàê íur tusqè÷ ¸ðóg' þëäóç íóðèíè õèðàëàòàáîøëàéäè. áó àìàëíè þëäóçëàð ¸ðóg'ligi teng bo'lguncha dovom etamiz. ïolyaroidlarning o'tqazish tekisliklari orasidagi burchakka ko'ra, nur to'sqè÷ ¸ðóg' þëäóç íóðèíè qàí÷àãà êàìàéòèðãàíèíè hèñîáëàø qiyin bo'lmaydi (bu mavzuga âèçóàë àñòðîôîòîìåòðèÿãà áàg'èøëàíãàí áîáäà qàéòàìèç) ã).èíòåðôåðåntsiyaliq-ïîëÿðèçàöèyaliq ajiratqish (èïa). àñòðîôèçèê tekshirishlarda o'tkazish polosasining kengligi 0,1 nm bo'lgan saralagichlar hàì zarur bo'ladi. áunday saralagich birorta spektral chiziq íóðèäà, ìîíîõðîìàòèê nurda, tekshirishlar bajarishga imkon beradi. áu to'g'ðèäà áèç þqîðèäà, õðîìîñôåðà teleskopiga to'xtalganimizda, gapirgan edik. áunday saralagichni yasashda qutblangan (polyarizatsiyalangan) nurlanishni interferentsiyalanishi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "11. lekciya"

1 1. kameralar hәm olardiң tүrleri. îñìîí ¸ðèòqè÷ëàðèíè ñóðàòãà òóøèðàäèãàí, osmon yoritqichi nurlanishini o'lchashdan oldin unga ishlov beradigan asbob kamera deb ataladi. kamera teleskopning okulyar qismiga, okulyar o'rniga osiladi. þqîðèäà áèç ïðèçìàëè êàìåðà, øìèäò êàìåðàñè âà àñòðîãðàô ìèñîëèäà teleskopning o'zi hàì áóíäàé âàçèôàíè áàæàðèøè ìóìêènligini ko'rgan edik. áunda òåëåñêîïíèíã ôîêàë òåêèñëèãèãà ôîòîïëàñòèíêà ¸êè ôîòîïë¸íêà ñîëèíãàí êàññåòà o'rnatiladi. kassetani ob'ektivga qàðàãàí òîìîíèäà qîïqîg'i bo'ladi. òeleskop osmonning suratga tushirilishi kerak bo'lgan qèñìèãà qàðàòèëãàíäàí êåéèí ñîàò ìåxanizmi ulanadi va shundan keyin kassetaning qîïqîg'è òîðòèá îëèíàäè âà ñóðàòãà òóøèðèø áîøëàíàäè. òóíãè îñìîí ¸ðèòqichlarining ko'pchiligi xira bo'lgani uchun ýêñïîçèöèÿ âàqòè áèðíå÷à...

Этот файл содержит 7 стр. в формате PDF (378,0 КБ). Чтобы скачать "11. lekciya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: 11. lekciya PDF 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram