niyazimbetova sevara

DOCX 117 pages 267.6 KB Free download

117 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 267.6 KB

File type DOCX

Pages 117

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 117

$ozbekistan respublikasi joqari ham orta arnawli bilimlendiriw ministrligi ajiniyaz atindaǵı nokis mamleketlik pedagogikalıq instituti fizika- matematika fakulteti fizika oqıtıw metodikasi kafedrasi fizika ham astranomiya oqıtıw metodikası qάnigeligi - kurs talabası niyazimbetova sevaranıń kurs jumisi tema: ”difraksialıq reshyotka hάm onıń islew prinsipi” kafedra baslıǵı: f-m.i.k. doc. kamalov.a qabılladı: f-m.i.k. doc. atashov.b studenti: niyazimbetova.s nokis-2021 tema:difraksialıq reshyotka hάm onıń islew prinsipi reje: [bookmark: _goback]ⅰ.kirisiw. [bookmark: _hlk63413530]ⅱ.tiykarǵi maǵlıwmatlar ⅱ.1. jaqtılıq difraksiyasi haqqında tusınık ⅱ.2.gyuygens- frenel prinsipi ⅱ.3.difraksiyalıq reshyotka hάm olardan paydalanıw ⅱ.4.difraksiyalıq spektrlar ⅲ.juwmaqlaw. ⅴ.paydalanılǵan άdebiyatlar ⅰ. kırısıw. difraksiya so‘zi latinsha diffractus – singàn, jo΄nelisini o΄zgertirgen , degen mànisdi ańlatadi. soniń ushın hàm to΄lqinlar difraksiyasi degende olardiń tosiǵını aylanıp otıwı nazerde tutılǵan.bul difraksiya sharafatı menen tolqınlar geometrik saya sahasina jetisiwi , to΄siqlarni aylanip otıwı , kishi tirqishdan otıp ekranga tusıwı hάm soǵan uqsaslar roy berıwı mumkın. dawısdıń pana jayda esıtılıwı hàm ses tolqinları difraksiyasınıń natıyjesı esaplanadı. kurs jumisiniń aktualligi: jaqtılıq difraksiyası.joqarıda aytıp otılgendey …$

2 / 117

ınleydı. ⅱ.tiykarǵi maǵlıwmatlar ii.1. jaqtılıq difraksiyasi haqqinda tusinik [bookmark: _hlk63411493] sańlaqtıń olshemlerı ab tosıq hάm ekranǵa shekemgı bolgan aralıqdan mińlep marte kishi bolganda ekranda jaqtılıq hάm qaranǵı aylanalardan ibarat quramalı korınıs juzege keledı . bunday korınısdı tek jaqtılıq difraksiyasında keltırıshı mumkın. jaqtılıq difraksiya korgezbesı juzege keltırer eken [image: ] (1-a.b suwet) demek, ol tolqin tabiatıne ıye boladı. sonıń ushın da difraksiya hadisesı jaqtılıqdıń tolqın tabiatına iye ekenın korsetıwshı protsessden biri esaplanadı.jaqtılıq tolqinlarınıń tosıqdı aylanıp otıwı hάm geometrik saya tamanǵa aǵıwı jaqtılıq difraksiyası delınedı. demek, tuwrı siziq boylap tarqalıwdan hάr qanday shetlesıw jaqtılıq difraksiyasınıń nàtiyjesi bolıp, onıń tolqın tabiatina iye ekenlıgın anıqlaydı. ⅱ.2.gyuygens-frenel prinsipi biz endi suwrettegı korınıs haqqında tereń soz jurıtemız. eger jaqtılıq tolqın tabiatina iye bolsa, onda jaqtılıq daǵ shegarasınıń tereń bolıwını qanday tusındırıw mumkin? sonday oylawlarda jaqtılıq deregı aldındaǵı dene sayasınıń keskin bolıwı haqqında da aytıw mumkin. gyuygens prinsipi joqarıda keltırılgen mashqalanı sheshıwge azilıq qıladı.nege degende ol tolqın …

3 / 117

ıwın usınıs qıladı, bunda qońsı zonalardan qaralıp atırǵanda tochkaǵa jetıp kelayatǵan tolqinlardıń fazalari qarama-qarsı, yaǵniy dj = p hàm jol parqi d l = 2 ge teń bolsin. nàtiyjede eki qońısı zonanıń qaralıp atırgan tochkada payda qılatuǵın terbelıslerı bir-birlerını sondıradı. mısalı, s tochkalıq derekdıń istelgen i tochkada payda qılatuǵin jaqtılıq tolqınınıń amplitudasını tabamız. gyuygens–frenel prinsipine kore, s derektıń tά΄sirini f tolqın frontınıń boleklerınen ibarat mavhum derekler tάsiri menen almastiramız. frenel olardi, halqa duzilisinde zonalar shetinen m tochkasına shekemgı bolǵan parıqtı [image: ][image: ] bolǵan parıq ge teń bolatuǵın qılıp tańladı, yaǵniy zonalardan m tochkagà jetıp barǵan terbelıslerdıń fazaları qarama-qarsı bolǵnlıǵı sebeplı, nàtiyjelı terbelıs amplitudası tomendegıshe anıqlanadı: bul jerde mas rawıshte 1, 2, 3, ... m-zonalar juzege keltıretuǵın terbelisler amplitudası. anıqlamada korınıp turǵanday , tırqıshda jaylasatuǵın zonalar sanı jup bolsa ,m tochkada qaranǵı daǵ, toq bolsa – jaqtı daǵ payda boladı.tırqıshdan bir zona jaylasǵanda, m tochkada maxsimum intensivlik payda boladı . …

4 / 117

tugın zonalar sani muyeshke baylanıslı boladı. oz nάwbetıde, ekılemshi tolqınlar qosılıwı nάtijesı frenel zonalarıniń sonina baylanıslı. bizge hάr bir jup qońsılas frenel zonaları juzege keltiretuǵın terbelısler amplitudası nolge teń, qońsılas zonalardıń terbelıslerı bir-birlerını sondiradı. maksimumlar hάm minimumlar shartı. frenel zonaları sanı jup bolsa: , ( b tochka difraksion minimum (tola qaranǵılıq), eger frenel zonaları soni taq bolsa: , bir kompensatsiyalanmaǵan zonaga tuwra keluvshı difraksion maksimum guzetıledı. sonday bir, turlı joneliste sańlaq ozini bir frenel zonasi dep tutadı hάm jaqtılıq sol jonalıste eń ulken intensivlik menen tarqalıp, b tochkada orayı difraksion maksimum guzetiledı. 6 suwrettede difraksiya natijesınde intensivliktıń ekrandaǵı taqsimoti (difraksion spektr) keltırılgen difraksiyalıq reshyotkanıń duzılısı. endi koplep tirqishlardan iborat sistema menen tanısamız. bir tegislikde jatqan, keńliklerı teń moldir qanegelıklerı menen ajratılgan parallel tirqishlardan ibarat sistema difraksion reshyotka dep ataladı. eger tirqishdıń keńligine , moldır qanegelıklerı kengligini hamde dep olsaq difraksion reshyotkanıń turaqlısı (dάwri) dep ataladi. difraksion reshyotka korsetılgen suwrette apıwayı …

5 / 117

n. difraksiyadan paydalanıw. difraksiya hodisesınen pάn hάm texnikada keń paydalanıladı. mısol sıpatında difraksion reshyotka tiykarında isleytuǵın spektrograflami keltırıw mumkın. bunday qurılmalar jardeminde bolekshelerdıń tarkibi hάm sıpati haqqinda korınısge iye boliw mumkin. tiykarinan, tolqin uzunlıǵını aniqlaw zarur bolǵan spektral analizde difraksion reshyotkadan juda keń paydalanıladı. (9.6) formuladan korınıp turǵanday, jaqtılıqdıń tolqin uzunlıǵını tabıw ushın difraksiya muyeshın anıqlasaq bolǵanı. reshyotka turaqlısı d hάm bas maksimumlar tartibi malum boladı. reshyotka turaqlısı qansha kishi bolsa, bosh maksimumlar sonsha ajralǵan bolıp, tolqın uzunlıǵını sonsha aniq olshew imkonı tuwıladı. difraksion reshyotka hάmde barshe spektral asbaplar kabi ajrata alıw kushi menen xarakterlenedı. bul xarakteristika asbapdıń eki eń jaqın, hάm tolqin uzunliqlari spektral sızıqların ajrata alıw qabiliyetı menen aniqlanadi. bul spektral sızıqlar ozlerinan keń bir maksimumǵa qosilip ketmese ǵana, olardı ajratip alıw mumkin boladı. reshyotka ajrata alıw qabileyetinıń olshewı sipatında tomendegi taripden paydalanıladı. bul jerde reshyotkadaǵı shtrixlar sanı. keltirilgen tarıpden korınıp turǵanday, difraksion reshyotkanıń ajrata alıw qabılıyetı ondaǵi …

Want to read more?

Download all 117 pages for free via Telegram.

Download full file

About "niyazimbetova sevara"

ozbekistan respublikasi joqari ham orta arnawli bilimlendiriw ministrligi ajiniyaz atindaǵı nokis mamleketlik pedagogikalıq instituti fizika- matematika fakulteti fizika oqıtıw metodikasi kafedrasi fizika ham astranomiya oqıtıw metodikası qάnigeligi - kurs talabası niyazimbetova sevaranıń kurs jumisi tema: ”difraksialıq reshyotka hάm onıń islew prinsipi” kafedra baslıǵı: f-m.i.k. doc. kamalov.a qabılladı: f-m.i.k. doc. atashov.b studenti: niyazimbetova.s nokis-2021 tema:difraksialıq reshyotka hάm onıń islew prinsipi reje: [bookmark: _goback]ⅰ.kirisiw. [bookmark: _hlk63413530]ⅱ.tiykarǵi maǵlıwmatlar ⅱ.1. jaqtılıq difraksiyasi haqqında tusınık ⅱ.2.gyuygens- frenel prinsipi ⅱ.3.difraksiyalıq reshyotka hάm olardan paydalanıw ⅱ.4.difraksiyalıq spektrlar ⅲ.juwmaqlaw. ⅴ.paydalanılǵan άdebiyatlar ...

This file contains 117 pages in DOCX format (267.6 KB). To download "niyazimbetova sevara", click the Telegram button on the left.

Tags: niyazimbetova sevara DOCX 117 pages Free download Telegram