umk stat fizika 4-kurs 2020

PDF 218 pages 2.9 MB Free download

218 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PDF

Pages 218

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 218

> >1 ekenligin esapqa aldiq. energiyaniң ortasha mәnisin (2.16) bөlistirilio' funktsiyasinan paydalanip esaplao' tөmendegi nәtiyjeni beredi:   . 2 3  n dw demek, . 2 3 2 3 nktneh   bul bolsa n bөleksheden ibarat ideal gazdiң ishki energiyasi. bunnan әhmiyetli juo'maq kelip shig'adi: n bөleksheden turatug'in hәrqanday makroskopik sistemaniң ishki energiyasi statistikaliq metod tiykarinda esaplang'an sistemaniң ortasha energiyasina teң eken. 2.3. maksvell hәm maksvell-boltsman bөlistirilio'leri gibbstiң kishi kanonikaliq bөlistirilio'leri bөleksheler sani turaqli bolg'an teңsalmaqliqtag'i sistemalar ushin ulio'ma bөlistirilio' bolip esaplanadi. misali, dara jag'dayda maksvell, boltsman hәm maksvell-boltsman bөlistirilio'lerin әpio'ayi tүrde keltirip shig'ario' mүmkin. buniң ushin n bөleksheden turatug'in ideal gazdi alayiq. usi sistemadan qәlegen bir molekulani sistema dep qarasaq, qalg'an n-1 molekula termostat rolin atqaradi. әmelde kөbinese bir deneli sirtqi kүsh maydaninda bolg'an gaz benen is kөrio'ge tuo'ri keledi. misali, ao'irliq kүsh maydaninda bolg'an gaz. mine usinday maydanda hәr bir molekulaniң toliq energiyasi ),,( zyxuilg  …

2 / 218

ani bir o'aqitta impulsler keңisliginiң dp hәm koordinatalar keңisliginiң dv elementar kөleminde tabio' itimallig'in beredi hәm maksvell-boltsman bөlistirilio'i delinedi. itimalliqlardi kөbeytio' qәdesine muo'apiq (2.18) sonni aңlatadi, bөleksheniң impruls komponentalari intervalinda bolio' itimallihәm bөleksheni berilgen noqatta tabio' itimallig'i өzara baylanispag'an o'aqiyalar eken. bul bolsa bөleksheni bir o'aqittiң өzinde hәm impulsler, hәm koordinatalar keңisliginde tabio' mүmkin ekenligin kөrsetedi. 2.4. maksvell bөlistirilio'i maksvell bөlistirilio'in quramali qarayiq. dәslep (2.19) aңlatpa kөrinisin өzgerteyik. buniң ushin eң dәslep (2.19) da sferaliq koordinatalar sistemasina өtemiz, yag'niy  dddppdp sin2 hәm 2222 zyx pppp  ekenligin esapqa alamiz hәm mүyeshler boyinsha integrallap bөleksheni impulsler intervali p,p+dp da tabio' itimallig'in aniqlao'shi maksvell bөlistirilio'in alamiz:   . 2 exp 2 1 4 2 2 2 3 dpp mkt p mkt pdw                (2.21) eger (2.16) da p=mv ekenligin esapqa alsaq, onda bөlekshe tezlikleriniң v, v+dv …

3 / 218

svell bөlistirilio'i (2.21), (2.23) yamasa (2.24) kөrinislerde isletiledi. bul bөlistirilio' sistema halin xarakterleo'shi shamalardi esaplao' imkaniyatin beredi. misal ushin termoelektronliq emissiya tog'iniң tig'izlig'in esaplaymiz. metall ishindegi elektronniң potentsial energiyasi sirttag'i elektrondikinen shig'io' jumisi w=eφ ge parq etedi. tok tig'izlig'iniң formulasi boyinsha termoelektron toktiң tig'izlig'i j=env kөrinisinde jaziladi. bul jerde e – elektronniң zaryadi, n – elektron gazdiң tig'izlig'i, v – elektronniң tezligi. dara jag'dayda ox kөsheri bag'itindag'i tok tig'izlig'i .xx venj  (2.25) metall ishindegi elektron gazdi ideal dep qaraymiz. bul pikir teoriyada hәm tәjiriybelerde dәlillengen. metall ishindegi elektron gazg'a tezlikler boyinsha maksvell bөlistirilio'in (2.22) qollanamiz. ol jag'dayda (2.25) ti tөmendegi kөriniste jazio' mүmkin                             , 2 exp , 2 )( 222 2 3 zy zyx v xxxx dvdv kt vvvm dvv kt …

4 / 218

vv kt vmvm tk mm vvdw                 (2.30) endi bөlistirilio' funktsiyasin salistirmali v’ ham massa orayi v0 tezlikleriniң modulleri arqali jazamiz: dw(v`,v0 ) =dw(v`)dw(v0). (2.31) bul jerde , 2 exp 2 4)( 2 22/3 dvv kt v kt vdw                 (2.32) , 2 exp 2 4)( 0 2 0 22/3 0 dvv kt mv kt m vdw                (2.33) ,21 vvv  , 21 2211 0 mm vmvm v    21 21 mm mm   , .21 mmm  gaz bir atomli bolsa, m1 = m2 boladi. onda (2.32)-(2.33) lerden salistirmali tezlik hәm massa orayi tezlikleriniң ortasha mәnisleri ushin tөmendegini alamiz: ,2)( 0 …

5 / 218

hi bөleksheler saninң bөlistirilio'inen shetleo' kүzetiledi. planetalardiң үlken kishiligine qarap atmiosferaniң kosmosqa shashirap ketio' qubilisi payda boladi. bөlekshelerdiң, dara jag'dayda atmosferani payda etio'shi gaz molekulalariniң tezligi planeta ushin tәn bolg'an ekinshi kosmosliq tezlikten үlken bolsa, olar planetani taslap ketedi. planetaniң өlshemi qansha kishi hәm temperaturasi qansha joqari bolsa, taslap ketio' protsessii sonsha tez boladi. misali, merkuriy hәm ayda atmosfera joqlig'i usi qubilis penen tүsindiriledi. jer ushin bul protsess jүdә әste boladi. boltsman bөlistirilio'inen pariqli tүrde maksvell bөlistirilio'i atmosferaniң joqari qatlamlarindada orinli boladi. gaz tig'izlig'iniң biyiklik boyinsha bөlistirilio'inen kelip shig'atug'in ayirim juo'maqlardi kөrip shig'ayik. 1. biyikligi bolg'an idis ishindegi gazdiң ao'irlig'in esaplayiq. gaz ao'irlig'in eki jol menen esaplao' mүmkin. birinshi joli, gaz ao'irlig'i ondag'i barliq molekulalardiң ao'irlig'inan ibarat dep esaplao' mүmkin, ekinshi joli bolsa, h biyikliktegi gaz ao'irlig'i idis ultanina (z=0) hәm idis qaqpag'ina (z=h) tүsirgen basimlar arqali. hәr eki jol birdey nәtiyje beredi: ),( 0 hnnsktp  bul jerde s …

Want to read more?

Download all 218 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umk stat fizika 4-kurs 2020"

> >1 ekenligin esapqa aldiq. energiyaniң ortasha mәnisin (2.16) bөlistirilio' funktsiyasinan paydalanip esaplao' tөmendegi nәtiyjeni beredi:   . 2 3  n dw demek, . 2 3 2 3 nktneh   bul bolsa n bөleksheden ibarat ideal gazdiң ishki energiyasi. bunnan әhmiyetli juo'maq kelip shig'adi: n bөleksheden turatug'in hәrqanday makroskopik sistemaniң ishki energiyasi statistikaliq metod tiykarinda esaplang'an sistemaniң ortasha energiyasina teң eken. 2.3. maksvell hәm maksvell-boltsman bөlistirilio'leri gibbstiң kishi kanonikaliq bөlistirilio'leri bөleksheler sani turaqli bolg'an teңsalmaqliqtag'i sistemalar ushin ulio'ma bөlistirilio' bolip esaplanadi. misali, dara jag'dayda maksvell, boltsman hәm maksvell-boltsman bөlistirilio'lerin әpio'ayi tүrde keltirip shig'ario' mүmkin. buniң ushin...

This file contains 218 pages in PDF format (2.9 MB). To download "umk stat fizika 4-kurs 2020", click the Telegram button on the left.

Tags: umk stat fizika 4-kurs 2020 PDF 218 pages Free download Telegram