umumiy psixologiya. zufarova m.e

PDF 306 pages 6.2 MB Free download

306 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.2 MB

File type PDF

Pages 306

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 306

$umumiy • psixologiya i i o'zbekiston respublikasi olly va o'rta maxsus ta'lim vazirligi m. e. zufarova umumiy psixologiya o'rta maxsus, kasb-hunar ta'limi muassasalarining o'qituvchi va o'quvchilari uchun o'quv qo'llanma , , \ \ o'zbekiston faylasuflari millry jamiyati nashriyoti toshkent - 2010 88 z98 zufarova, m.e. umumiy psixologiya: o'rta maxsus, litsey va kasb-hunar ta'limi muassasalarining o'qituvchi va o'quvchilari uchlln o'quv qo'llanma/ m. e. zufarova; o'zbekiston respllblikasi oliy va o'rta maxslls ta'lim vazirligi, o'rta maxsus, kasb-hunar ta'limi markazi. - t.: o'zbekiston faylasllflari milliy jamiyati nashriyoti, 2010. - 304 b. bbk 88ya722 mazkur o'quv qo'llanmada psixologiya fanining muammolari, tuzilishi, tamoyillari, psixik rivojlanishi qonuniyatlari, psixik jarayon va individual xllsusiyatlar, ulaming asab tizimi, har bir psixik hayot sohasining o'ziga xos xususiyatlari haqida ma'lumot berilgan. o'quv qo'llanma kasb-hunar va pedagogika kolleji, akademik litsey talabalariga mo'ljallangan. taqrizchilar: n. erkaboyeva - pedagogika fanlari doktori, g. fozilova - kasb-hunar va pedagogika kolleji direktori, m. umarova - psixologiya fanlari nomzodi, …$

2 / 306

qqatning muhim masalalariga to'xtalib o'tilgan. to'rtinchi qismda «shaxsning hissiy va emotsionaljarayonlari» hissiyot va irodaga xos bo'lgan xususiyatlar bayon qilingan. beshinchi qism «shaxsning individual xususiyatlari»ga bag'ishlangan bo'lib, unda qobiliyat, xarakter, temperamentga xos bo'lgan materiallar bayon qilingan. mavzular o'rta maxsus, kasb-hunar ta'limi vazirligi tomonidan tavsiya etilgan dastur va dts talablari asosida tuzilgan. 3 birinchi qism psixologiyaning umumiy masalalari i bob. psixologiya fanining predmeti «psixologiya» so'zi grekcha «psyuxe» gon, ruh) va ) (i. p. palov, nojlhoe c06pahhe col.{i1hehi1m, iii tom, 2-kitob, 51-bet). instinktlar - bir qancha shartsiz reflekslardan iborat bo'igan reflekslar zanjiridir. bu reflekslardan har birining harakatga kelgan payti navbatdagi refleks uchun qo'zg'ovchi bo'ladi. avvalo shuni aytish kerakki, hayvonlardagi instinkt larning obyektiv suratda bama'niligi bilan g'oyat ajablantiradi. xo'sh hayvonlardagi instinktiv harakatlarning ro'yirost ko'rinadigan bu bama'niligi va «oqilonaligi» qanday izohlanadi? instinktlarning qanday paydo bo'lganligini birinchi marta eh. darvin tushuntirib berdi. p arvin ta'limotiga ko'ra. havvonlarning instioktlari uzoq, evolutsion taraqqiyot jarayooida, tashqi muhit a pljjsjashish …

3 / 306

$haroit saigina o'zgarishi bilan ularning harakatlari bema'ni bo'lib qoladi. masalan, o'rgimehak iniga pashsha tushsa, darrov ta'zirini beradi: unga yopishib, yeb qo'yadi. ammo o'rgimehak bilan pashsha boshqa joyda (masalan, stakanda) yonma-yon qo'yilsa, o'rgimchak pashshadan qoehib ketadi. parranda o'z tuxumlarinigina emas, balki boshqa qushlarning tu xumlarini, gipsdan yoki yog'ochdan yasaigan sun'iy tuxumjarni, hatto tuxumga bir qadar o'xshaydigan boshqa har qanday narsalarni ham bosib yotaveradi. holbuki, parrandaning bu harakatlari tamomila bema'nidir. iehki sekretsiya bez!arining faoliyatidan kelib ehiqadigan ichki ta'sirlar ko'pgina instinktlar uehun (masalan, jinsiy instinkt uchun) xarakterlidir. hayvonni jinsiy instinktni ado etishga qo'zg'aydigan ichki mexanizmlar bo'lmasa, tashqi ta'sirning bir o'zi bu instinktni yuzaga ehiqarolmaydi; jinsiy bezlari olib tashlangan ariga tashqaridan har qanday ta'sir bo'lishiga qaramay u in yasamaydi, nasi uehun ovqat g'amlamaydi 40 \ va hokazo. shu munosabat bilan psixikaning emotsional jarayonlar kabi shakli vujudga keladi va yanada taraqqiy etadi. biror ehtiyoj va tegishli tashqi sharoit muvjud bo'lgandaginu bir turga kiradigan hayvonlar odatda …$

4 / 306

nstinktlari ularning yovvoyi ajdodlari instinktiga qaraganda, ayniqsa, ko'p o'zgaradi. demak, tug'ma nerv bog'lanishlari (shartsiz retlekslar) obyektiv sharoitga mos kelmay qolsa, turning taraqqiyot jarayonida sekin asta o'zgarib, so'nib qolishi mumkin. shu bilan birga, o'zgargan tashqi sharoitga qarab, hayvon miyasida nerv sistemasida yangi bog'lanishlar hosil bo'lishi mumkin, shunga ko'ra organizm muhitga ko'proq muvozanatlashadi, hayvon hayot sharoitiga yaxshiroq moslashadi. hayvonlarning ko 'nikmalari ko'nikma - hayvonlarning individual hayoti davomida paydo qila digan harakatlaridir. masalan, o'rgangan it qo'l uzatilsa, oldingi oyog'ini beradi; it eshikni oyog'i yoki tumshug'i bilan ochadi, «o'yinga tushadi,>, keyingi oyoqlari bilan tikka yuradi, ot aravaga kiradi va hokazo. bunday harakatlar ko'nikmalar deb ataladi. hayvon instinktiv harakatlar yordami bilan qanday ehtiyojlarini qondirsa, hosil qilingan ko'nikma yo'li bilan ham o'sha ehtiyojlarini qondiradi. ltning «o'yinga tushishi,> yoki «oldingi oyog'ini berishi» uning ovqat olishiga yordam beradigan harakatlardir. hayvonlarning ko'nikmalari shartsiz ret1ekslar, instinktlar asosida, shuningdek, ilgari hosil bo'igan shartli ret1ekslar asosida vujudga keladi. ko'nikmalar hayvonning biron ehtiyojini …

5 / 306

yoki tumshug'i bilan bexosdan ochib yuboradi . bu harakat bi r necha marta takrorlanadi. oyoq yoki tumshuqning o'ng kelgan harakatlari mustahkamlanib qoladi, natija bermaydigan foydasiz harakatlar esa yo'qoladi, it keyinchalik eshikni oyog'i yoki tumshug'i bilan bemalol ochadigan bo'lib qoladi. hayvonda bama'ni harakatning yangi ko'nikmasi, yangi usuli taxminan shunday vujudga keladi . hayvonlarning ko'nikmalari ota-onasidan «o ' rganish» yo'li bilan ham hosil bo'ladi. masalan, bo'rilar bolalarini ovga shunday «o'rgatadi»: qari bo'ri qilgan harakatlarni yosh bo'rilar takrorlaydi . bu yerda «o'rganish» taqlid qilish instinktiga asoslangandir. uy hayvonlarini odam «o'rgatganida,> ular ko'p ko'nikma hosil qi ladi . kishilarning hayvonlarda shu tariqa ko'nikmalar hosil qilishi o'rgatish (d ressirovka¥ deb ataladi. yuksak darajadagi hayvonlarning ba'zi ko'nikmalari juda murakkab bo'ladi va hatto aqllilik belgisi bo'lib ko'rinadi. masalan , o'rgatilib, sirk sahnasiga olib chiqiladigan hayvonlarning ko'rsatadigan harakatlari: tillar raqsi, ayiqlarning velosiped minib yurishi, sherlarning akrobatik ha rakatlari , it , otlarining «matematik masalalarni» yechishi va hokazolar shundaydir. …

Want to read more?

Download all 306 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy psixologiya. zufarova m.e"

umumiy • psixologiya i i o'zbekiston respublikasi olly va o'rta maxsus ta'lim vazirligi m. e. zufarova umumiy psixologiya o'rta maxsus, kasb-hunar ta'limi muassasalarining o'qituvchi va o'quvchilari uchun o'quv qo'llanma , , \ \ o'zbekiston faylasuflari millry jamiyati nashriyoti toshkent - 2010 88 z98 zufarova, m.e. umumiy psixologiya: o'rta maxsus, litsey va kasb-hunar ta'limi muassasalarining o'qituvchi va o'quvchilari uchlln o'quv qo'llanma/ m. e. zufarova; o'zbekiston respllblikasi oliy va o'rta maxslls ta'lim vazirligi, o'rta maxsus, kasb-hunar ta'limi markazi. - t.: o'zbekiston faylasllflari milliy jamiyati nashriyoti, 2010. - 304 b. bbk 88ya722 mazkur o'quv qo'llanmada psixologiya fanining muammolari, tuzilishi, tamoyillari, psixik rivojlanishi qonuniyatlari, psixik jarayon va indi...

This file contains 306 pages in PDF format (6.2 MB). To download "umumiy psixologiya. zufarova m.e", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy psixologiya. zufarova m.e PDF 306 pages Free download Telegram