fitratning_adabiyotshunoslikka_oid_karashlari_2_compressed_1

PDF 85 pages 715.4 KB Free download

85 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 715.4 KB

File type PDF

Pages 85

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 85

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti orzigul hamroyeva fitratning adabiyotshunoslikka oid qarashlari monografiya “bookmany print” toshkent – 2023 uoʻk: 894.375 kbk: 83.3(5o‘z) h 21 hamroyeva orzigul. fitratning adabiyotshunoslikka oid qarashlari [matn] : monografiya / orzigul hamroyeva. – toshkent: bookmany print, 2023. – 84 b. monografiyada abdurauf fitratning adabiyotshunoslikka oid qarashlari tadqiq etilgan. olimning ilmiy risola, majmua va maqolalari tadqiqotning obyekti vazifasini bajargan. monografiyadan adabiyotshunoslik yo‘nalishidagi mutaxassislar, adabiyot nazariyasi, adabiyot tarixi yuzasidan tadqiqot olib borayotgan izlanuvchilar foydalanishlari ko‘zda tutilgan. mas’ul muharrir: nurboy jabborov, filologiya fanlari doktori, professor taqrizchilar hamidulla boltaboyev, filologiya fanlari doktori, professor bahodir karimov, filologiya fanlari doktori, professor qo‘llanma alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti ilmiy kengashining 2023-yil 5-iyuldagi 11-sonli majlisi bayonnomasi bilan nashrga tavsiya etilgan. © hamroyeva o. isbn 978-9910-9738-9-5 © “bookmany print” nashriyoti, 2023. – 3 – so‘zboshi abdurauf fitrat zamonasining …

2 / 85

tahliliga bag‘ishlangan ilmiy maqolalarida, ularning manbalari va matniy tadqiqiga bag‘ishlangan ilmiy risola, majmualarida o‘z aksini topgan. aslida fitratning har bir yo‘nalishdagi ilmiy tadqiqotlari alohida tadqiqot uchun material bo‘la oladi. fitratning tahrir va tahlil uslubi alohida tadqiqqa muhtoj. olimning matnshunoslik va manbashunoslikdagi xizmatlari beqiyos, ularni bir butunlikda taqdim qilish adabiyotshunosligimiz oldidagi asosiy vazifalardan biridir. biz ushbu monografiyada fitratning adabiyotshunoslikka oid qarashlarini tadqiq etishga imkon qadar harakat qildik, natijada bu boradagi izlanishimiz tugal bo‘la olmasligini angladik, tadqiq jarayonida olimning yangidan yangi tadqiqotlariga duch keldik. bu esa adabiyotshunoslikda hali qilinajak vazifalar ko‘pligini ko‘rsatadi. ushbu monografiyada abdurauf fitratning adabiyotshunoslikka oid qarashlari quyidagi yo‘nalishlar asosida taqdim qilindi: - olimning davrlashtirishga oid qarashlari; - aruzshunos sifatidagi faoliyati; - fitratning manba bilan ishlash tamoyili; - olimning lug‘atshunos sifatidagi faoliyati; - adabiy tur va janrlarga oid munosabati ; - badiiy asar uslubi masalasi; - qofiyaga oid qarashlari; - milliy she’r tizimi, tahlil, talqinlar; - adabiy oqimlar borasidagiilmiy xulosalari; …

3 / 85

va adabiy jarayon masalalarini nazariy jihatdan tadqiq etishga yordam beradi. shuning uchun adabiyot tarixi bilan mashg‘ul bo‘lgan olimlar borki, ular davrlashtirish muammosini chetlab o‘tmaganlar. o‘zbek adabiyoti tarixini davrlashtirishga oid mulohazalar fitratdan tashqari, m.solihov, v.zohidov, n.mallayev, a.qayumov, b.qosimov, q.yo‘ldoshev, n.rahmonov, h.boltaboyev va d.quronov kabi olimlarning bu boradagi tasniflari mavjud. prof. n.rahmonov bu masalaga “o‘zbek adabiyotini davrlashtirish masalalari” monografiyasini bag‘ishlagan. monografiyada olim davrlashtirish adabiyotshnoslikdagi eng katta vazifalardan biri ekanligini ta’kidlab, olimlar tomonidan taqdim qilingan davrlashtirishning turli ko‘rinishlarini keltirib, bu yo‘ldagi yutuq va kamchiliklarni batafsil bayon qilgan. “adabiyotshunoslikning eng muhim muammolaridan va vazifalaridan biri ma’lum bir davrdagi adabiy jarayonning boshqa bir davrdagi adabiy jarayondan alohidalik xususiyatlarini, ma’lum bir davr adabiyotini davrlashtirish uchun asos bo‘ladigan mezonlarni belgilashdan, bir so‘z bilan aytganda, har bir davrning ma’lum adabiy qonuniyatlarini yuzaga chiqarishdan iborat”1. adabiyot tarixini o‘rganishda, adabiy ta’sir masalasini aniqlashda davrlashtirishning o‘rni katta. garchi bugungi kunga qadar bu masala to‘liq yechimini topmagan bo‘lsa-da, o‘zbek adabiyoti tarixini turli …

4 / 85

i berishda amal qilingan dastlabki tartib va mezon davrlashtirish tizimidir. fitrat turkiy adabiyot tarixini davrlashtirishga uringan. f.ko‘prulu, ismoil hikmat kabi olimlarning tajribasiga tayangan holda davrlarni belgilashda asosan adabiy hodisalarni chegara qilib olganiga alohida e’tibor qaratish lozim. majmuaga kirgan og‘zaki va yozma ijod namunalarini o‘zi yashagan zamondagi mavjud ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyalar asosida berishga majbur bo‘lgani holda “o‘zbek adabiyoti namunalari” majmuasinining birinchi qismini uch qismga ajratadi. olim mana shu uch qism orqali o‘zbek adabiyoti tarixidagi mavjud davrlarga oid qarashlarini ham ifoda qiladi. majmuaning ikkinchi qismi ikki davrni qamrab olishi kerak edi. demak, fitrat adabiyot tarixini 5 katta davrga ajratgan: 1. qabilaviy adabiyot 2. feodallik davri adabiyoti 3. savdo sarmoyasi davri adabiyoti 4. xvi asrdan keyingi davr adabiyoti 5. jadidchilik davri va inqilobdan keyingi davr adabiyoti. “o‘zbek adabiyoti namunalari”ning so‘zboshisidan ma’lumki, fitrat adabiyotimiz tarixining uch davriga tegishli manbalarni “o‘zbek adabiyoti namunalari”majmuasining birinchi qismiga kiritgan. bular: 1. qabilaviy adabiyot 2.feodallik davri adabiyoti 3.savdo sarmoyasi davri …

5 / 85

ri ... diss. – t., 1996. – 7 – hududlarning barchasida ham bir tekisda kechmagan bo‘lishiga qaramasdan, ular mafkura talabi bilan zamonasozlik uchun qo‘yilgan sarlavhalar ekani ma’lum. shunga qaramasdan, majmua e’lon etilishi bilanoq j.boybo‘latov kabi “marksistik ustanovka”da qat’iy turgan tanqidchilarning zarbasiga uchragan3. fitratga qadar turk olimi fuad ko‘pruluning quyidagicha tasnifi adabiy jarayonda keng qo‘llanilgan: 1. islomiyatga qadar turk adabiyoti. 2.islom madaniyati ta’siridagi turk adabiyoti. 3.ovro‘pa madaniyati ostida bo‘lgan turk adabiyoti.4 fitrat mantiqan ushbu tasnifga suyangan. biroq uni “islomiyatga qadar” va “islom madaniyati ta’siridagi” deb atash o‘rniga davr talabiga mos ravishda yuqoridagicha “qabilaviy” va “feodalliq” adabiyoti deb belgilagan. markscha nazariyaga ko‘ra, quldorlik va feodalizm tuzumidan keyin kapitalistik munosabatlar davri boshlanadi. fitrat yashagan davrda o‘zbekiston boshqa sharq xalqlari kabi feodalizmdan sotsializmga sakrab o‘tgan, degan qarash mavjud edi. shuning uchun, birinchidan, o‘z muxoliflarini xafa qilmaslik uchun, ikkinchidan, “kapitalizm” so‘zini o‘zbek tiliga tarjima qilib “savdo sarmoyasi davri” deb atagan. uchinchidan esa, g‘arbiy yevropada xvii–xviii …

Want to read more?

Download all 85 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fitratning_adabiyotshunoslikka_oid_karashlari_2_compressed_1"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti orzigul hamroyeva fitratning adabiyotshunoslikka oid qarashlari monografiya “bookmany print” toshkent – 2023 uoʻk: 894.375 kbk: 83.3(5o‘z) h 21 hamroyeva orzigul. fitratning adabiyotshunoslikka oid qarashlari [matn] : monografiya / orzigul hamroyeva. – toshkent: bookmany print, 2023. – 84 b. monografiyada abdurauf fitratning adabiyotshunoslikka oid qarashlari tadqiq etilgan. olimning ilmiy risola, majmua va maqolalari tadqiqotning obyekti vazifasini bajargan. monografiyadan adabiyotshunoslik yo‘nalishidagi mutaxassislar, adabiyot nazariyasi, adabiyot tarixi yuzasidan tadqiqot olib borayotgan izlanuvchilar foydalanishlari ko‘zda tutilgan. mas’ul...

This file contains 85 pages in PDF format (715.4 KB). To download "fitratning_adabiyotshunoslikka_oid_karashlari_2_compressed_1", click the Telegram button on the left.

Tags: fitratning_adabiyotshunoslikka_… PDF 85 pages Free download Telegram

fitratning_adabiyotshunoslikka_oid_karashlari_2_compressed_1

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "fitratning_adabiyotshunoslikka_oid_karashlari_2_compressed_1"

Similar files