evolyutsion_talimot

PDF 246 pages 15.1 MB Free download

246 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.1 MB

File type PDF

Pages 246

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 246

1 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi a.t. g'ofurov., s.s. fayzullaev., i.azimov (darslik) 5140400 – biologiya va inson hayotiy faoliyatini muhofazasi. toshkent – 2009 yil. 2 a.t. g'ofurov, s.s. fayzullaev, i.azimov (darslik) akademik a.abdullaevning umumiy taxriri ostida toshkent 2009 3 taqrizchilar: a. zikiryaev. nizomiy nomidagi tdpu «botanika va hujayra biologiyasi» kafedrasining kafedra mudiri, professor biologiya fanlari doktori. s.d.dadaev. nizomiy nomidagi tdpu «zoologiya, anatomiya va fiziologiya» kafedrasining professor biologiya fanlari doktori. sh. to'rabekov – mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston mu, genetika va tsitoembriologiya kafedrasining dotsenti biologiya fanlari nomzodi. 4 annotatsiya. ushbu darslik keyingi yillarda nashr qilingan dastur asosida yozilgan bo'lib, uch qismdan iborat. birinchi bo'limda evolyutsion g'oyalarning paydo bo'lish tarixi, ikkinchi bo'lim ch.darvinning evolyutsion ta'limoti va uning rivojlantirilishiga bag'ishlangan. evolyutsion ta'limotning dolzarb masalalar – hayot, uning paydo bo'lishi, rivojlanishi, evolyutsion jarayonni genetik va ekologik asoslari, evolyutsiyaning harakatlantiruvchi omillari, mikro va makroevolyutsiya darslikning uchinchi bo'limidan o'rin olgan. mazkur masalalarni yoritishda fanning …

2 / 246

veshenii mnogix tem po vozmojnosti ispolzovan poslednie dostijeniya nauki i mestnie materiali. uchebnik prednaznachen dlya studentov biologicheskix spetsialnostey visshix uchebnix zavedeniy. annotation. the text book is consist of three parts, eighteen chapters each of them consists of sevalol paragraph. in the first part the history of the of evolutionary idias of lamark s doctrine about progresses and achievements in natural sciences of the xviii and xix century are lighted. the second part is dedicate to darvin's evolutionaru doctrine. in the third part a modern evolutionaru theoru is described. against the background of the achievenrents of the biologu science the origin and devolopment of the live, the moving motives of the evolution, species, modification of spesies, and its formation, mikro and makro evolution. the special attention is drown to the antropogenese. and to the critics for anti-darvin's trend. 5 kirish organik olamning ikkinchi ajoyib xossasi organizmlarning tuzilishi va hayot faoliyatiga ko'ra …

3 / 246

ogik xarakat formalari o'rtasidagi farqni tushunib etmaslik oqibatidir. organik olamning rivojlanishi ba'zi olimlar tomonidan e'tirof etilgan bo'lsa ham, lekin har bir hayvon va o'simlikning o'zi yashayotgan muhit sharoitiga moslashganligi to'g'risidagi masala xix asrning yarmigacha muammo bo'lib qoldi. angliyalik buyuk tabiatshunos olim charlz darvin 1859 yili «tabiiy tanlanish yo'li bilan turlarning kelib chiqishi yoki yashash uchun moslashgan zotlarning saqlanib qolishi» degan mashhur asarida hozir mavjud bo'lgan barcha o'simliklar, hayvonlar, odam to'satdan yaratilmay, balki million yillar davom etgan tarixiy taraqqiyot mahsuli ekanligini isbotlab berdi. shu bilan bir qatorda, organizmlarning xilma-xil moslanish sabablarini ilmiy nuqtai nazardan tushuntirib berdi. darvin organik olamning evolyutsiyasi to'g'risidagi ta'limotni yaratishda tabiiyotshunoslikning turli sohalari (sistematika, qiyosiy anatomiya, embriologiya, biogeografiya, paleontologiya va boshqa fanlar) da to'plangan ma'lumotlarga, yangi zot va navlar chiqarish sohasidagi ko'p asrlik selektsiya yutuqlariga hamda o'zi olib borgan kuzatish, tajriba natijalariga, ilmiy xulosalarga tayandi. u juda ko'p dalillarga asoslanib, organik olamning evolyutsiyasi o'zgaruvchanlik, irsiyat, yashash uchun kurash …

4 / 246

a, hodisalarga mansub. chunonchi, 6 astronomiyada sayyoralar va yulduzlar evolyutsiyasi, geologiyada er evolyutsiyasi, biologiyada esa organik olam evolyutsiyasi to'g'risida fikr yuritiladi. ma'lumki, erda hayot azaldan mavjud bo'lmay, bundan 3-4 milliard yil muqaddam, jonsiz materiyadan vujudga kelgan. organik olam evolyutsiyasining sodir bo'lish jarayoni va natijasi xilma-xildir. hozirgi paytda evolyutsiya fani turli darajadagi biologik sistemalarning tarixiy jarayonda sodir bo'lgan o'zgarishlarini o'rganadi. evolyutsiya nazariyasining asosiy printsiplari. evolyutsion jarayonni tadqiq qilish ikkita printsipga asoslanadi. ulardan biri tarixiy printsip. bu printsipga ko'ra, o'tgan davrlarda organik olamda ro'y bergan voqea-hodisalarni o'rganish asosida hozirgi davrda yashayotgan tirik organizmlarning tuzilishi, kelib chiqishi aniqlanadi. ikkinchi printsip aktualizm hisoblanadi, mazkur printsipga muvofiq, hozirgi tirik organizmlarning turli darajadagi tuzilishini va funktsiyasini o'rganish asosida qadimgi davrlarda organik olamning rivojlanishida haqida mulohaza yuritiladi. evolyutsiya jarayonini o'rganish usullari. tarixiy printsipga asoslanib evolyutsiyani tadqiq qilish taqqoslash usuldan keng foydalanishni taqozo etadi. odatda, biologiyaning ko'p sohalarida taqqoslash usulidan keng qo'llaniladi. chunonchi, anatomiya yordamida organizmlar tuzilishidagi o'xshashlik …

5 / 246

ham keng foydalaniladi. taqqoslash usuli makroevolyutsiyani bilishda katta ahamiyatga ega bo'lsa ham, biroq uning yordamida u yoki tur doirasidagi o'zgarishlarni kelib chiqish sabablarini aniqlash qiyin. bu muammo faqat genetik usul bilan xal qilinadi. genetik va populyatsion-statistik usullar mikroevolyutsiya jarayonlarini aniqlashda katta ahamiyatga ega ekanligi keyingi vaqtda tobora ayon bo'lmoqda. evolyutsion ta'limotning boshqa fanlar bilan uzviy bog'liqligi. evolyutsion ta'limot sintetik xarakterga ega bo'lib, u barcha biologiya fanlari — botanika, zoologiya, anatomiya, embriologiya, fiziologiya, biogeografiya, bioximiya, tsitologiya, gistologiya, genetika, paleontologiya, molekulyar biologiya ekologiya, selektsiya, chorvachilik, o'simlikshunoslik, parazitologiya, mikrobiologiya va boshqa biologik fanlar bilan uzviy bog'liqdir. evolyutsion ta'limotning muayyan fan sohalari bilan bog'liqligi ikki tomonlamadir. bir tomondan, u xususiy biologiya fanlarida to'plangan dalillarni xulosalab, umumbiologiya qonunlarini yaratadi. ikkinchi tomondan, 7 evolyutsion ta'limotdagi yaratilgan qonunlar biologiyaning barcha sohalari uchun metodologik asos bo'lib xizmat qiladi. evolyutsion ta'limotning o'rganadigan muammolari. hayot materiya harakatining sifat jihatdan farq qiladigan alohida shaklidir. shunga ko'ra, uning paydo bo'lishi va rivojlanishini …

Want to read more?

Download all 246 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evolyutsion_talimot"

1 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi a.t. g'ofurov., s.s. fayzullaev., i.azimov (darslik) 5140400 – biologiya va inson hayotiy faoliyatini muhofazasi. toshkent – 2009 yil. 2 a.t. g'ofurov, s.s. fayzullaev, i.azimov (darslik) akademik a.abdullaevning umumiy taxriri ostida toshkent 2009 3 taqrizchilar: a. zikiryaev. nizomiy nomidagi tdpu «botanika va hujayra biologiyasi» kafedrasining kafedra mudiri, professor biologiya fanlari doktori. s.d.dadaev. nizomiy nomidagi tdpu «zoologiya, anatomiya va fiziologiya» kafedrasining professor biologiya fanlari doktori. sh. to'rabekov – mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston mu, genetika va tsitoembriologiya kafedrasining dotsenti biologiya fanlari nomzodi. 4 annotatsiya. ushbu darslik keyingi yillarda nashr qilingan dastur asosi...

This file contains 246 pages in PDF format (15.1 MB). To download "evolyutsion_talimot", click the Telegram button on the left.

Tags: evolyutsion_talimot PDF 246 pages Free download Telegram