insoniyatning qisqacha tarixi [@kitob_pdf_yuklabot]

PDF 340 pages 7.5 MB Free download

340 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.5 MB

File type PDF

Pages 340

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 340

yuval noa harari sapiens: insoniyatning qisqacha tarixi otam, shlomo hararining yorqin xotirasiga bag'ishlanadi. 100 ming yil ilgari, er yuzida kamida 6 ta odam turi yashar edi. bugun ularning bittasi qoldi. biz – homo sapiens. qanday qilib bizning turimiz ustunlik uchun kurashda g'alabaga erishdi? ajdodlarimiz shaharlar, qirolliklar qurish uchun nega birlashdi? qanday qilib biz xudolarga, millatlar va inson huquqlariga sig'inadigan; pul, kitoblar va qonunlarga ishonadigan bo'ldik? qanday qilib biz qog'ozbozlik, rejalar va iste'molparastlik qullariga aylanib qoldik? va bizning dunyomiz keyingi mingyilliklarda qanchalik o'zgaradi? “sapiens”da doktor yuval noa harari erda izi qolgan ilk insonlardan tortib kognitiv, agrar va ilmiy inqiloblarning keskin, ba'zan esa vayronkor yutuqlarigacha bo'lgan butun insoniyat tarixini ochib beradi. u tarix oqimi qanday qilib jamiyatlarni, atrofimizdagi hayvonot va nabotot va hatto bizdagi shaxsiyatlarni shakllantirganini biologiya, antropologiya, paleontologiya hamda iqtisodiyot asoslariga tayangan holda tadqiq qiladi. tariximiz ayon bo'lgach, o'zimizni yanada baxtliroq his qila olamizmi? xulqimizni ajdodlarimizdan qolgan meroslardan ozod eta olarmiz, …

2 / 340

500,000 evropa va o'rta sharqda neandertallar rivojlanadi. 300,000 kundalik hayotda olovdan foydalanish. 200,000 sharqiy afrikani homo sapiens egalladi. 70,000 kognitiv revolyutsiya. ijodiy tilning shakllanishi. tarixning boshlanishi. sapienslar afrikani tark etadi. 45,000 sapienslar avstraliyani egalladi. avstraliya megafaunasining qirilishi. 30,000 neandertallarning yo'q qilinishi. 16,000 sapienslar amerikaga joylashadi. amerika megafaunasining qirilishi. 13,000 homo floresiensis qirilishi. homo sapiens odam turlari orasida yagona yashab qolgan tur. 12,000 agrar inqilob. o'simlik va hayvonlarning xonakilashtirilishi. doimiy manzilgohlar. 5,000 ilk qirolliklar, yozuv va pul. politeistik (ko'pxudolilik) dinlar. 4,250 ilk imperiya – sargon boshchiligidagi akkad imperiyasi. 2,500 yagona pul bo'lmish tangalarning zarb etilishi. fors imperiyasi— “barcha insonlarning foydasi uchun” tamoyiliga asoslangan imperiya. hindistonda buddaviylik – “insonlarni azob-uqubatlardan xalos qiluvchi” yagona e'tiqod. xitoyda xan imperiyasi. o'rtaer dengizi atrofida rim imperiyasi. nasroniylik. 1,400 islom. 500 ilm-fan inqilobi. insoniyat o'zining nodonligini tan oladi va mislsiz qudratga ega bo'la boshlaydi. evropaliklar amerika va okeanlarni bosib oladi. butun sayyora yagona tarixiy maydonga aylanadi. kapitalizmning …

3 / 340

miyatsiz jonzot taxminan 13.5 milliard yil avval “katta portlash” deb atalmish hodisa oqibatida modda, energiya, vaqt va makon yuzaga keldi. koinotimizning ushbu fundamental xususiyatlari tarixi bilan fizika shug'ullanadi. taxminan 300 ming yildan keyin yuzaga kelgan ushbu modda va energiya jamlanib, atomlar deb nomlanadigan murakkab strukturalarni shakllantiradi va atomlar o'z navbatida molekulalarga birikadi. atomlar, molekulalar va ularning o'zaro munosabatlari bilan kimyo shug'ullanadi. taxminan 3.8 milliard yil oldin, er planetasida, ma'lum molekulalar organizm deb atalmish katta va murakkab strukturalarga birikadi va ushbu organizmlarni biologiya o'rganadi. taxminan 70 ming yil avval homo sapiens turiga mansub organizmlar undan ham murakkab strukturalar bo'lmish madaniyatlarni yaratadi va ushbu madaniyatlarning keyingi rivojini tarix fani o'rganadi. insoniyat tarixini uch muhim inqilob belgilab berdi. 70 ming yil muqaddam aqliy (kognitiv) inqilob tarixga ibtido berdi. ushbu jarayonni 12 ming yil oldin boshlangan agrar inqilob tezlashtirdi. atigi 500 yil oldin boshlangan ilmiy inqilob esa tarixga yakun yasashi hamda misli ko'rilmagan hodisalarni …

4 / 340

rxlarni ko'rgan bo'lardingiz. o'sha qadimiy odamlar ham o'ynashgan, sevishgan, yaqin do'stona aloqalar o'rnatishgan, obro'-e'tibor va hokimiyat uchun raqobatlashishgan, lekin qizig'i shimpanzelar, babuinlar va fillar ham o'zlarini xuddi shunday tutishgan. odamlarning boshqa jonzotlardan farqi bo'lmagan. hech kim, birinchi navbatda odamlarning o'zi, bir kun kelib ularning avlodlari oyga qadam qo'yishini, atomni parchalashini, genetik kodni sharhlashini va tarix kitoblarini yozishini oldindan bilmagan. tarixdan ilgarigi odamlar haqida bilishimiz kerak bo'lgan eng muhim jihatlardan biri shuki, ular gorillalar, olovli qo'ng'izlar va meduzalar singari atrof muhitga ta'sir qilolmaydigan ahamiyatsiz jonzotlar bo'lishgan. biologlar organizmlarni turlarga tasniflashadi. hayvonlar o'zaro juftlasha olishsagina va natijada nasldor zurriyot qoldira olsagina bir turga mansub deb topiladi. otlar va eshaklarning umumiy ajdodi yaqin o'tmishda yashagan va ko'plab jismoniy o'xshashliklarga ega. ammo ularning bir-biriga jinsiy moyilligi sust. ular jinsiy aloqa qilishga undalsagina juftlashishadi, lekin ularning zurriyotlari – xachirlar, bepusht bo'ladi. shuning uchun eshaklar dnksidagi mutatsiyalar otlarga, otlardagi eshaklarga o'tmaydi. shunday qilib, eshaklar va otlar …

5 / 340

kitobni o'qiyotgan har bir odam homo sapiens hisoblanadi, ya'ni homo (odam) urug'iga mansub jonzotlarning sapiens (aqlli) turi, deb taxmin qilsa bo'ladi. urug'lar o'z navbatida oilalarga birlashadi, masalan, mushuksimonlar (sherlar, gepardlar, uy mushuklari), kuchuksimonlar (bo'rilar, tulkilar, shaqallar) va filsimonlar (fillar, mammontlar, mastodonlar). oilaga mansub barcha turlar o'zini bitta umumiy ajdodga taqashi mumkin. masalan, hamma mushuksimonlarning (xonaki eng kichik mushukdan tortib shafqatsiz shergacha) kelib chiqishi 25 million yil oldin yashagan umumiy ajdodga bog'lanadi. homo sapiens ham oilaga mansub. tarixning ushbu oddiy fakti sir saqlanib keldi. homo sapiens uzoq muddat davomida o'zini hayvonot olamiga tegishli bo'lmagan jonzot sifatida ko'rishni afzal bildi, o'zini go'yoki oilasidan ayrilgan, aka-ukasiz yoki amakivachchalarsiz va eng asosiysi ota- onasiz etim bola sifatida tutdi. ammo bu yanglish fikr. sizga bu yoqadimi yo'qmi, bizlar dumsiz yirik maymunlar (the great apes) deb nomlanuvchi sershovqin va katta bir oila a'zosimiz. bizning yaqin qarindoshlarimiz shimpanzelar, gorillalar va orangutanlardir. shulardan eng yaqini shipmanzelardir. bor-yo'g'i 6 …

Want to read more?

Download all 340 pages for free via Telegram.

Download full file

About "insoniyatning qisqacha tarixi [@kitob_pdf_yuklabot]"

yuval noa harari sapiens: insoniyatning qisqacha tarixi otam, shlomo hararining yorqin xotirasiga bag'ishlanadi. 100 ming yil ilgari, er yuzida kamida 6 ta odam turi yashar edi. bugun ularning bittasi qoldi. biz – homo sapiens. qanday qilib bizning turimiz ustunlik uchun kurashda g'alabaga erishdi? ajdodlarimiz shaharlar, qirolliklar qurish uchun nega birlashdi? qanday qilib biz xudolarga, millatlar va inson huquqlariga sig'inadigan; pul, kitoblar va qonunlarga ishonadigan bo'ldik? qanday qilib biz qog'ozbozlik, rejalar va iste'molparastlik qullariga aylanib qoldik? va bizning dunyomiz keyingi mingyilliklarda qanchalik o'zgaradi? “sapiens”da doktor yuval noa harari erda izi qolgan ilk insonlardan tortib kognitiv, agrar va ilmiy inqiloblarning keskin, ba'zan esa vayronkor yutuqlarigacha bo'...

This file contains 340 pages in PDF format (7.5 MB). To download "insoniyatning qisqacha tarixi [@kitob_pdf_yuklabot]", click the Telegram button on the left.

Tags: insoniyatning qisqacha tarixi [… PDF 340 pages Free download Telegram