oʻzbekiston tarixi

PDF 160 стр. 7,3 МБ Бесплатная загрузка

160 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 7,3 МБ

Тип файла PDF

Страницы 160

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 160

0 ‘zbek3st0n tarixi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8- sinfi uchun darslik qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri o ‘zbekiston respublikasi xalq ta ’limi vazirligi tomonidan nashrga tccvsiya etilgan ,,0‘qituvchr1 nashriyot-matbaaijodiy uyi to shkent — 2019 uo‘k: 94(575.1)(075.3) kvk 63.3(50‘) i 73 respubllka ta’lim markazi tarix fanlari ihniy-metodik kengashming 2019-yil 4-martdagi birinchi sonli yig‘ilishida nashrga tavsiya etilgan. mualliflar: usmon jo'raycv, qamar usmonov, guiira’no jo‘rayeva, naim norqulov taqrizchilar: y. boltaboyev - namangan davlat universiteti ,,tarix“ kafedrasi katta o‘qituvchisi; n. hakimov - respublika ta’lim markazi metodisti; z. mirzayeva - toshkent shahar uchtepa tumanidagi 295- maktab tarix fani o'qituvchisi; m. majidova — toshkent shahar shayxontohur tumanidagi 254-maktab tarix fani o‘qituvchisi; * ...........m1lshq shaktli belcilar mustaqil ishlash;- mavzu ustida mustaqil ishlash; - esda tuting; ^ - atamalar mazmuni; 0 1 - savol va topshiriqlar, - tarixiy sanalar; - diqqat bilan o'qing. respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. isbn 978-9943-22-371-4 © u. jo‘rayev va b. …

2 / 160

kmronligi o‘matildi. mazkur sulola ishlab chiqa- rish, ilm-fan va madaniyat rivojida temuriylar davrida erishilgan ulkan yutuqlarni saqlab qola olmadilar. shayboniylar hukmronligi davrida oliy hukmdor — xon davlat hududlarini sulola xonadoni a’zolariga yurt (udel) qilib bo tib berdi. bu esa oxir-oqibatda markaziy hokimiyatning zaiflashuviga, yurt hokimlari hokimiyatining kuchayishiga, siyosiy tarqoqlikning hukm surishiga olib kcldi. natijada, xviii asr boshla rida buxoro xonligi ikkiga botinib ketdi. xonliklarda yuz bergan kuchli siyosiy tarqoqlik va markaziy hokimiyatning nihoyatda zaif- lashuvi oxir-oqibatda dastlab shayboniylar, so‘ng ashtarxoniylar, xiva xonligida esa arabshohiylar sulolasi hukmronligining barham topishiga olib keldi. ulaming o'rnida urug‘-qabila (buxoro xonligida o‘zbek- larning mangttlar qabilasi, xiva xonligida qo‘ng‘irotlar qabilasi va qo‘qon xonligida minglar urug‘i) sulolalari hukmronligi qaror topdi. bu hodisa bir tomondan urug‘-qabila sulolalariga markazdan qo- chuvchi mahalliy hukmdor laming qarshiligini s indirib markaziy ho- 3 kimiyatni kuchaytirishga imkon berdi. ikkinchi tomondan esa bir xalqning uch davlatga bo'linib yashashiga olib keldi. ya’ni bu uch larioing yagona …

3 / 160

qayd etilgan fikrlarning sa- bablari bilan tanishtiradi va sizga xvi-xix asr birinchi yarmida kechgan tariximizni puxta o‘rganib olishga yordam beradi. ;anishda o‘zbek davlati aholisining katta qismini tashkil etuvchi o‘zbeklar o'z- tarixiy 4 i bob. xv asrning oxiri - xvi asrning boshlarida movarounnahr va xurosondagi siyosiy vaziyat l-§ . dashti qipchoqdagi siyosiy vaziyat dashti qipchoq baqida xi asrdan boshlab arab va fors manbalarida „dashti qipchoq“ deb ataluvchi geografik hudud tilga olinadi. bu atama sirdaryoning yuqori oqimi va tyan- shanning g‘arbiy yonbag4ridan dnepr daryosining quyi oqimiga qadar cho‘zilgan dashtlarga nisbatan ishiatilgan. ural (yoyiq) daryosi dashti qipchoqni sharqiy va g‘arbiy qismlarga ajratib turgan. bu hududlar rus manbalarida „poloveslar yeri“ nomi bilan yuritilgan. chunki ruslar dashti qipchoq aholisini poloveslar deb atashgan. vizantiya manbalarida ular „ku m a n la rsharq manbala rida esa „qipchoqlar" nomlari bilan qayd etilgan. dashti qipchoqning sharqiy qismi aholisi o‘zbeklar deb atalgan. (,,0‘zbek“ atamasining ma’nosini siz vii sinf ,,0 ‘zbekiston …

4 / 160

xning o‘g:li abulxayrxon siyosat maydoniga chiqdi. abul- sharqiy dashti qipchoqda o'zbek daviatining tashkil topishi 5 xayrxon yosh bo'lishiga qaramay kuchli sarkardalik qobiliyatiga ega edi. taxt uchun kurashda uni ulusdagi doimiy nizolardan aziyat che- kayotgan boshqa o‘zbek qabilalari hamda ruhoniylar qo‘llab-quvvat- ladilar. natijada, abulxayrxon 1428-yilda ,,0 ‘zbek ulusi“ deb atal- gan davlatga asos soldi. janubi-g‘arbiy sibirdagi tura shahri bu davlatning poytaxti deb e’lon qilindi. 1431-yilda esa o‘z davlatini oltin 0 ‘rdadan mustaqil deb e’lon qildi. 1446-yilda esa sirdaryo- ning o‘rta oqimida joylashgan sig'noq, oqqo‘rg‘on, arquq, 0 ‘zgan va suzoq shaharlarini bosib oldi. davlat poytaxtini esa sig‘noqqa ko‘chirdi. bu endi abulxayrxonning temuriylarga qarshi kurashga kirishganligini anglatar edi. temuriylar o‘rtasida samarqand tax- ti uchun kurash kuchaygan bir paytda abulxayrxon vaziyatdan foy- dalanishga harakat qildi. u 1451-yilda o‘zidan madad so‘ragan temu- riyzoda abu said mirzoga samarqand taxtini egallashda yordam berish bahonasida yurish boshladi. abulxayrxon ko‘rsatgan yordami evaziga kattadan katta sovg‘alar bilan o‘z yurtiga qaytdi. …

5 / 160

otaliq etib tayinladi. shahzodalar o‘z davrining yetuk shaxslari bo"lib yetishdilar. shayboniy va ukasi qochqinlik davrida turkistondan boshpana topdilar. keyinchalik ular buxoroga keldilar. shayboniy buxoro madrasalarida ilm oldi. iste’dodli shoir sifatida tanildi. shayboniy buxoroda ilm olishdan tashqari nufuzli davlat va din arboblari bi lan yaqinlashib ham oldi. uning ko‘nglida bobosi abulxayrxon dav latini tiklash orzusi jo ‘sh ura boshladi va dashti qipchoqqa yo‘l 6 oldi. bu davrda dashti qipchoqda toj-u taxt uchun ayovsiz kurash davom etardi. aholining turli tabaqalari ulusda tinchlik o‘rnatilishini xohlamoqda edi. bu omil yaxshi harbiy ta'lim olgan, mustahkam intizomli yollanma qo‘shin tuza olgan shayboniyga juda qo‘l keldi. biroq qo‘shinni saqlash katta xarajat talab qilar edi. shuning uchun to‘lov evaziga movarounnahr va xuroson temuriyzodalariga hamda mo‘g‘u- liston hukmdorlariga ichki raqiblariga qarshi kurashda harbiy yordam ko‘rsata boshladi. bu harbiy yurishlarda shayboniy o‘zining mo- hir lashkarboshilik qobiliyatini namoyon etdi. turli temuriy hukmdorlarga xizmat qilish shayboniyga temuriylar davlatidagi vaziyatni yanada yaxshi bilib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 160 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oʻzbekiston tarixi"

0 ‘zbek3st0n tarixi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8- sinfi uchun darslik qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri o ‘zbekiston respublikasi xalq ta ’limi vazirligi tomonidan nashrga tccvsiya etilgan ,,0‘qituvchr1 nashriyot-matbaaijodiy uyi to shkent — 2019 uo‘k: 94(575.1)(075.3) kvk 63.3(50‘) i 73 respubllka ta’lim markazi tarix fanlari ihniy-metodik kengashming 2019-yil 4-martdagi birinchi sonli yig‘ilishida nashrga tavsiya etilgan. mualliflar: usmon jo'raycv, qamar usmonov, guiira’no jo‘rayeva, naim norqulov taqrizchilar: y. boltaboyev - namangan davlat universiteti ,,tarix“ kafedrasi katta o‘qituvchisi; n. hakimov - respublika ta’lim markazi metodisti; z. mirzayeva - toshkent shahar uchtepa tumanidagi 295- maktab tarix fani o'qituvchisi; m. majidova — toshkent shahar shayxontohur t...

Этот файл содержит 160 стр. в формате PDF (7,3 МБ). Чтобы скачать "oʻzbekiston tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oʻzbekiston tarixi PDF 160 стр. Бесплатная загрузка Telegram