tabiatshunoslik 4-sinf

PDF 120 pages 4.3 MB Free download

120 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.3 MB

File type PDF

Pages 120

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 120

akbar bahromov shavkat sharipov manzura nabiyeva tabiatshunoslik umumiy o ‘rta ta’lim maktablarining 4-sinfi uchun darslik o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tomonidan tavsiya etilgan beshinchi nashr «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati toshkent-2020 htt p:/ /ed up ort al. uz uo‘k 502-047.23=512.133(075.2) kbk 20.18ya71 b - 43 mas’ul muharrir z. jabborov - biologiya fanlari doktori, professor taqrizchilar: m. mirakmalov - mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti tabiiy geografiya kafedrasi mudiri, geografiya fanlari nomzodi, dotsent; v. fedorko - toshkent shahar olmazor tumanidagi 233-umumiy o‘rta ta’lim maktabining oliy toifali geografiya o‘qituvchisi, geografiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (phd); n. yusupova r. abdiyev xtv tasarrufidagi xtidum oliy toifali boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi; navoiy shahar 11-afcho‘imning oliy toifali geografiya fani o‘qituvchisi, xalq ta’limi a’lochisi. shartli belgilar: f savollarga javob topingk - l- |wj topshiriqni bajaring darsning yakuni amaliy ishni bajaring darslik mavzulariga joylashtirilgan ushbu qr-kod belgilarini skaner qilish orqali mavzularga oid internet ma’lumotlaridan foydalanishingiz mumkin. respublika maqsadli …

2 / 120

‘fito ‘rg‘ay, chug‘urchiq, qaldirg‘och, chumchuq, chittak kabi qushlar katta yordam beradi. parvarish qilingan ekinlar barq urib o‘sadi. yoz o‘rtalarida g‘o‘zalar gullaydi, bug‘doylar pishadi. bu davrda birin-ketin karam, kartoshka, bodring, pomi- dor, sabzi, piyoz kabi sabzavotlar yetiladi. polizlarda shirin-shakar tarvuz va qovunlar pishadi. dala ekinlari hosilini yig‘ishtirish qizg‘in pallaga kiradi. yozda bog‘larda ham ishlar ko‘payadi. daraxtlar va toklarga zararkunanda hasharotlarga qarshi dori- lar sepiladi. ularning tagi yumshatiladi va sug‘oriladi. htt p:/ /ed up ort al. uz 1-rasm. o‘zbekiston tabiat manzaralaridan lavhalar: 1 - tog‘dagi kavraklar; 2 - tog‘ yonbag‘ridagi xandonpista; 3 - cho‘ldagi saksovullar; 4 - dashtdagi shirachlar; 5 - tog‘ o‘rmoni; 6 - tog‘ daryosi. tok novdalari vaqti-vaqti bilan kesib turiladi. quyosh taftida o‘rik, olcha, shaftoli, olma, nok, uzum kabi mevalar navbatma-navbat pishadi. ularning hosili el dasturxoniga tortiq qilinadi. uy hayvonlari - qo‘y, echki, ot va qoramollar yoz davomida yaylovlarda boqiladi. chorvadorlar aholini go‘sht va sut mahsulotlari bilan ta’minlaydi. o‘lkamiz …

3 / 120

ba- g‘irlarida dam olish oromgohlari va sihatgohlar tashkil etilgan. oromgoh va sihatgohdagilar uchun toza tog‘ havosi va zilol suvlari shifodir.htt p:/ /ed up ort al. uz o‘lkamizdagi shaharlarning ko‘rinishi ham juda maf- tunkor. shaharl ar yildan yilga go‘zallashib bormoqda. bir-biridan chiroyli va hashamatli binolar qurilishi bilan bir qatorda ko‘plab istirohat bog‘lari ham barpo etil- moqda. shahar va qishloqlarda ko‘kalamzorlashtirish va obodonlashtirish ishlariga alohida e’tibor berib kelin- moqda. har yili erta bahorda yo‘l chetlariga, binolar atrofiga ko‘plab manzarali daraxt ko‘chatlari ekiladi. siz 4-sinf «tabiatshunoslik» darslarida avval koinot bilan, so‘ngra o‘lkamizdagi daryo va ko‘llar, o‘rmonlar, cho‘llar, adirlar, tog‘lar tabiati bilan tanishasiz. mamla- katimiz tabiati xilma-xilligini bilib olganingizdan keyin vatanimiz bo‘ylab sayohat qilasiz. bunda toshkent shahri, har bir viloyat va qoraqalpog‘iston respubli- kasi tabiatini alohida o‘rganasiz. 1. yoz fasli boshqa fasllardan nimasi bilan farq qiladi? 2. yozda dala va bog‘larda qanday o ‘zgarishlar bo‘ladi? 3. uy hayvonlari qayerda boqiladi? ular insonlarga qanday foyda …

4 / 120

lan kuzatgan bo‘lsangiz, yulduzlar rang-barangdir. ayrim yulduzlar oqish yoki ko‘kimtir. ular eng qaynoq yulduzlar hisoblanadi. bunday yulduzlar sirtidagi harorat +10 000 °c dan +100 000 °c gachadir. htt p:/ /ed up ort al. uz yulduzlar orasida sarg‘ishlari ham bor. ular sirtidagi harorat +3 000 °c dan +10 000 °c gacha bo‘ladi. ayrim yulduzlar qizg‘ish tusda bo‘ladi. bunday yulduzlar sirtidagi harorat +2 000 °c dan +3 000 °c gacha bo‘ladi. bulutsiz tunda 3 000 taga ya- qin yulduzni ko‘ra olishimiz mum- kin. ko‘rinadigan yulduzlar ortida ham son-sanoqsiz yulduzlar mavjud. olimlar azaldan yulduzlarni o‘rganishga qiziqqanlar. jumladan, buyuk alloma mirzo ulugbek (1394-1449) yulduzlarni o‘rganish uchun samarqandda maxsus inshoot - rasadxona qurdirgan. rasadxonadagi asboblar yordamida tekshirishlar natijalari asosida yulduzlarning joylashish jadvalini tuzgan. yulduzlar ni o‘rganish natijalarini to ‘plab, alohida kitob yozib qoldirgan. ulug‘bekning bu kitobida 1 018 ta yulduz haqida yozilgan. kitobda keltirilgan yulduzlar haqidagi ma’lumotlar hozirda ham katta ahamiyatga ega. quyosh - eng …

5 / 120

oyatda olisda bo‘lgani uchun ularning nuri yerga yetib kelguncha bir necha o‘n yil vaqt ketadi. quyosh nuri esa yerga bor-yo‘g‘i 8 minut- da yetib keladi. ko‘rib turibsizki, tunlari ko‘rinib turgan yulduzlarga nisbatan quyosh bizga juda yaqin ekan. htt p:/ /ed up ort al. uz 5-rasm . raketa quyoshga 5 oyda yetib borishi mumkin. quyosh - yerga eng yaqin bo ‘lgan yulduzdir. quyoshning yadrosida, ya’ni markazida harorat +15 000 000 °c dan yuqoridir. sirti tomon harorati pasayib boradi. quyosh sirtidagi harorat +6 000 °c atrofida bo‘ladi. yerdan quyoshgacha bo‘lgan masofa 150 000 000 kilometrga yaqin. quyoshning bizdan qanchalik uzoq ekanligini tasavvur qilib ko‘raylik. faraz qilaylik, har sekundda 12 kilometrdan yo‘l bosadigan tezuchar raketa yerdan quyosh tomon yo‘l olgan bo‘lsin. u quyoshga yetib borguncha deyarli 5 oy vaqt ketgan bo ‘lardi (5-rasm). koptok oling va uni yer shari deb tasavvur qiling. u v /y holda quyoshning kattaligi taqriban qancha bo‘lishini ^ ayting. …

Want to read more?

Download all 120 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatshunoslik 4-sinf"

akbar bahromov shavkat sharipov manzura nabiyeva tabiatshunoslik umumiy o ‘rta ta’lim maktablarining 4-sinfi uchun darslik o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tomonidan tavsiya etilgan beshinchi nashr «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati toshkent-2020 htt p:/ /ed up ort al. uz uo‘k 502-047.23=512.133(075.2) kbk 20.18ya71 b - 43 mas’ul muharrir z. jabborov - biologiya fanlari doktori, professor taqrizchilar: m. mirakmalov - mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti tabiiy geografiya kafedrasi mudiri, geografiya fanlari nomzodi, dotsent; v. fedorko - toshkent shahar olmazor tumanidagi 233-umumiy o‘rta ta’lim maktabining oliy toifali geografiya o‘qituvchisi, geografiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (phd); n. yusupova r. abdiyev xtv ta...

This file contains 120 pages in PDF format (4.3 MB). To download "tabiatshunoslik 4-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatshunoslik 4-sinf PDF 120 pages Free download Telegram