tovushlar_tasnifi_abituriyentlar_maruza (1)

PPT 20 pages 8.1 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.1 MB

File type PPT

Pages 20

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

ona tili • fonetika tovushlar tasnifi abituriyentlar uchun ma’ruza mashg‘uloti tovushni ko‘rish, eshitish va tasniflash: unli, undosh, artikulyatsiya va test tahlili 1/20 ma’ruzani boshlashda tovush tilning eng kichik og‘zaki birliklaridan biri ekani, lekin abituriyent uchun u faqat nazariya emas, imlo, talaffuz, test va nutq madaniyati bilan bog‘liq amaliy ko‘nikma ekanini ayting. * ma’ruza rejasi 1 fonetika va nutq tovushi tovush, harf, fonema tushunchalarini farqlash. 2 nutq apparati tovush hosil bo‘lishida faol va passiv a’zolarning vazifasi. 3 unli tovushlar ovoz ustunligi, lablanish, til holati va talaffuzdagi farqlar. 4 undosh tovushlar hosil bo‘lish o‘rni, usuli, ovoz-shovqin ishtiroki. 5 amaliy tahlil fonetik tahlil algoritmi, testlarda tez ajratish usullari. 2/20 bu slaydda rejani ma’ruza xaritasi sifatida tushuntiring: har bir reja keyingi slaydlarda nazariya, misol va testga tayyorgarlik bilan ochib beriladi. * dars maqsadi va kutilgan natijalar dars maqsadi nutq tovushlarini ilmiy va amaliy belgilariga ko‘ra tasniflash. unli va undoshlar orasidagi asosiy farqni eshitish va …

2 / 20

adigan va so‘zlarni farqlashga xizmat qiladigan eng kichik birlik. tol — til — tul: bitta tovush ma’noni o‘zgartiradi 4/20 fonetika tilda “qanday aytiladi?” savoliga javob beradi. fonologik tomonini misol bilan ko‘rsating: tol, til, tul so‘zlarida o, i, u almashishi ma’noni o‘zgartiradi. * tovush, harf va fonema farqi 1 tovush eshitiladi va talaffuz qilinadi og‘zaki nutq 2 harf ko‘riladi va yoziladi yozma nutq 3 fonema ma’no farqlovchi tovush birligi til tizimi muhim: harf bilan tovush doim bir xil emas: sh, ch, ng — ikki harf, bitta tovush. 5/20 bu mavzuda eng ko‘p xato “harf” va “tovush”ni aralashtirishdan chiqadi. sh, ch, ng misollarini ko‘rsatib, yozuvdagi belgi soni bilan talaffuzdagi tovush soni har doim teng bo‘lmasligini tushuntiring. * nutq apparati va artikulyatsiya tovush hosil bo‘lish yo‘li havo o‘pkadan chiqib, hiqildoqda ovoz paychalarini tebratadi. og‘iz va burun bo‘shlig‘i tovushga rezonans beradi. til, lab, tish, tanglay harakati tovushning aniq turini belgilaydi. to‘siq bo‘lmasa — unli, …

3 / 20

. ma–lak–a → 3 unli, 3 bo‘g‘in testlarda bo‘g‘in sonini topish uchun birinchi navbatda unlilarni sanang. 8/20 unlilarni o‘rgatishda ularning bo‘g‘in markazi ekaniga urg‘u bering. bu abituriyentlarda bo‘g‘in, urg‘u, ochiq-yopiq bo‘g‘in kabi mavzularga tayanch bo‘ladi. * unlilar: lablanishiga ko‘ra lablanmagan unlilar a e i talaffuzda lablar kuchli yumaloqlanmaydi. havo oqimi og‘iz bo‘shlig‘idan erkin o‘tadi. misollar: adab, bilim, etak lablangan unlilar o u o‘ talaffuzda lablar yumaloqlanadi yoki oldinga cho‘ziladi. tovush ohangi lab ishtiroki bilan ajraladi. misollar: ona, ulug‘, o‘qish 9/20 lablangan-lablanmagan farqini talaffuz mashqi bilan ko‘rsating: o, u, o‘ tovushlarida lab holati seziladi; a, e, i tovushlarida lablarning yumaloqlanishi kuchli emas. * unlilar: til holati va talaffuz kengligi tilning old-orqa harakati old qatorga yaqin: e, i — til oldinga intiladi. orqa qatorga yaqin: a, o, u, o‘ — til orqaroq joylashadi. bu belgi talaffuz ohangining “ingichka” yoki “orqaroq” eshitilishiga ta’sir qiladi. unli xaritasi old orqa tor keng i e a …

4 / 20

o‘rta y til orqa g, k, ng chuqur til orqa / bo‘g‘iz q, g‘, x • h savol: tovush qayerda hosil bo‘lyapti? labdami, tildami, bo‘g‘izdami? 12/20 hosil bo‘lish o‘rnini aniqlashda abituriyent tovush talaffuzida qaysi a’zo faolroq ishtirok etayotganini tasavvur qilishi kerak. lab-lab va lab-tish undoshlarini lab undoshlari ichida ajrating. * undoshlar: hosil bo‘lish usuliga ko‘ra portlovchi b, p, d, t, g, k, q havo yo‘li to‘silib, keyin birdan ochiladi sirg‘aluvchi v, f, z, s, y, x, h, sh, g‘, j havo tor yo‘ldan sirg‘alib chiqadi qorishiq ch, j portlash va sirg‘alish qo‘shilib keladi burun m, n, ng havo burun bo‘shlig‘i orqali o‘tadi yon / titroq l / r yon tomondan o‘tish yoki titrash seziladi 13/20 hosil bo‘lish usuli testlarda ko‘p uchraydi. jadvalni yodlashdan tashqari har bir guruhni talaffuz qilib ko‘rsatish samarali: p/b portlashi, s/z sirg‘alishi, m/n/ng burun ohangi, r titrashi seziladi. * undoshlar: ovoz va shovqin ishtirokiga ko‘ra jarangli ovoz …

5 / 20

ofli unli harf o‘qish, ko‘r testlarda avval talaffuz birligini ajrating: harflar soni ≠ tovushlar soni bo‘lishi mumkin. 16/20 abituriyent ko‘pincha sh, ch, ng birikmalarini ikki tovush deb sanab xato qiladi. slaydni misollar bilan mustahkamlang: tong so‘zida to‘rt harf, uch tovush bor. * fonetik tahlil algoritmi 1 so‘zni talaffuz qiling yozuvdan ko‘ra eshitilishga e’tibor bering 2 tovushlarni ajrating sh, ch, ng kabi birikmalarni bitta birlik qiling 3 unli–undoshni belgilang bo‘g‘in sonini unlilar orqali aniqlang 4 undosh belgisini toping o‘rni, usuli, jaranglilik-sonorlikni yozing 5 imlo bilan solishtiring talaffuz/yozuv farqini izohlang namuna: ko‘ngil → k + o‘ + ng + i + l = 5 tovush, 2 unli, 3 undosh 17/20 tahlil algoritmi barcha testlarda ishlaydigan “yo‘l xaritasi” bo‘lsin. ko‘ngil so‘zida ng bir tovushligini alohida ko‘rsating. * abituriyentlar uchun test strategiyasi eshitib sanang yozuvdagi harflarni emas, talaffuzdagi tovushlarni hisoblang. sonorlarni yodlang m, n, ng, l, r, y — tez ajratiladigan tayanch guruh. juftlikni …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tovushlar_tasnifi_abituriyentlar_maruza (1)"

ona tili • fonetika tovushlar tasnifi abituriyentlar uchun ma’ruza mashg‘uloti tovushni ko‘rish, eshitish va tasniflash: unli, undosh, artikulyatsiya va test tahlili 1/20 ma’ruzani boshlashda tovush tilning eng kichik og‘zaki birliklaridan biri ekani, lekin abituriyent uchun u faqat nazariya emas, imlo, talaffuz, test va nutq madaniyati bilan bog‘liq amaliy ko‘nikma ekanini ayting. * ma’ruza rejasi 1 fonetika va nutq tovushi tovush, harf, fonema tushunchalarini farqlash. 2 nutq apparati tovush hosil bo‘lishida faol va passiv a’zolarning vazifasi. 3 unli tovushlar ovoz ustunligi, lablanish, til holati va talaffuzdagi farqlar. 4 undosh tovushlar hosil bo‘lish o‘rni, usuli, ovoz-shovqin ishtiroki. 5 amaliy tahlil fonetik tahlil algoritmi, testlarda tez ajratish usullari. 2/20 bu slaydda rejan...

This file contains 20 pages in PPT format (8.1 MB). To download "tovushlar_tasnifi_abituriyentlar_maruza (1)", click the Telegram button on the left.

Tags: tovushlar_tasnifi_abituriyentla… PPT 20 pages Free download Telegram