biologiya_5_uzb

PDF 97 sahifa 4,9 MB Bepul yuklash

97 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 4,9 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 97

Yangilangan May 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 97

o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinf o‘quvchilari uchun darslik sifatida tavsiya etgan qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashri o‘. pratov , a. to‘xtayev , f. azimova, z. tillayeva htt p:/ /ed up ort al. uz isbn 978-9943-6479-3-0 © o‘. pratov va b., 2005, 2020 © «o‘zbekiston» nmiu, 2020 taqrizchilar: i. azimov – tdpu biologiya va uni o‘qitish metodikasi kafedrasi mudiri, bio- logiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori r. babayeva – tta akademik litseyining biologiya bosh o‘qituvchisi, biolo- giya fanlari nomzodi b. rahimova – toshkent shahar yunusobod tumanidagi 105-umumiy o‘rta ta’lim maktabi biologiya fani o‘qituvchisi z. xoliqnazarova – respublika ta’lim markazi biologiya fani metodisti s. hayitbayeva – toshkent shahar chilonzor tumani 178-sonli idum biolo- giya fani o‘qituvchisi respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi uo‘k 573(075.3) kbk 28.0ya72 b 70 darslikdagi shartli belgilar: kalit so‘zlar savollar topshiriqlar laboratoriya mashg‘uloti amaliy mashg‘ulot biologiya 5 [matn]: darslik/o‘.pratov, a.to‘xtayev, f.azimova, z.tillayeva. …

2 / 97

va texnologiya taraqqiyotida, ishlab chiqarish sohalari va kundalik hayotda tutgan o‘rni bilan belgilanadi. o‘rta osiyo hududida ham o‘simlik va hayvonot dunyosi, odam- ning tana tuzilishi qadimdan o‘rganib kelinadi. jumladan, mutafak- kir olimlarimizdan abu rayhon beruniy «saydana» asarida o‘simlik va hayvonot olamidan hamda turli xil moddalardan tayyorlanadigan dorivor vositalar haqida ma’lumot bergan. abu ali ibn sinoning «tib qonunlari» asarida ichki kasalliklar, jarrohlik, dori shunoslik, yuqumli kasalliklarga taalluqli bilimlar bayon etilgan. zahiriddin muhammad bobur o‘zining «boburnoma» asarida o‘simlik va hay- vonlarning tuzilishi, hayot tarzi, ularning o‘zaro o‘xshashligi va farqlarini yoritib bergan. biologiya fanini o‘rganish asosida o‘quvchilar biologiya sohalari, tiriklik xususiyatlari, biologiyani o‘rganish usullari, biologiya fani- ning rivojlanishiga hissa qo‘shgan o‘zbek olimlari bilan tanishadilar. tiriklik dunyosi: bakteriyalar, zamburug‘lar, o‘simliklar va hayvonot dunyosi haqida umumiy tushunchalar; dorivor va zaharli o‘simliklar, sporali va urug‘li o‘simliklar haqida umumiy ma’lumotlar, umurt- qasiz va umurtqali hayvonlar, o‘simlik va hayvonlar sistematikasi haqida dastlabki tushunchalarga ega bo‘lib boradilar. darslikning oxirgi …

3 / 97

simliklar haqidagi fan; 2) zoologiya – hayvonlar haqidagi fan; 3) mikologiya – zamburug‘lar haqidagi fan; 4) mikrobiologiya – kichik jonzotlarni o‘rganuvchi fan; 5) sitologiya – hujayra haqidagi fan; 6) anatomiya – tirik organizmning ichki tuzilishini o‘rganadi; 7) sistematika – tirik organizmlarni o‘xshash belgilariga ko‘ra guruhlarga bo‘lib o‘rganuvchi fan; 8) fiziologiya – tirik organizmda boradigan jarayonlarni o‘rganadi; 9) genetika – irsiyat va o‘zgaruvchanlik haqidagi fan; 10) ekologiya – tirik organizmlarning o‘zaro va tashqi muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi (1-rasm). biologiya fanining ahamiyati. odamzod qadimdan dehqon- chilik va chorvachilik bilan shug‘ullanib keladi. agar u o‘simliklarning tuzilishi va xususiyatlarini yaxshi bilsa, mo‘l hosil oladi, yaxshi daromadga ega bo‘ladi. chorvachilikda ham hayvonlarni qanday boqish, ularda uchraydigan kasalliklarni bartaraf qilish choralarini yaxshi bilsa, qo‘y va mollari ko‘payib, ko‘plab go‘sht va teri mah- sulotlarini olishi mumkin. odam organizmining ichki va tashqi tuzilishi, unda uchraydi- gan kasalliklarni bilish orqali sog‘lom turmush tarziga amal qi- lishni o‘rganish mumkin. sog‘lom …

4 / 97

asalari zahari, qoraqurt zahari, ayniqsa, ilon zaharidan foydalaniladi. odam doimo tashqi muhitga ta’sir ko‘rsatib keladi. masalan, tabiiy boyliklardan foydalanadi, ekinzorlarni sug‘oradi, qurilish ma- teriali sifatida daraxtlarni kesadi, zararkunandalarga qarshi dori se- padi. biologiya fanini bilish orqali odamning tabiatga salbiy ta’sirini kamaytirish, tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish mumkin. biologiya fanining rivojlanishiga hissa qo‘shgan o‘zbek olimlari. o‘zbekistonda biologiya fanining rivojlanishiga his- sa qo‘shgan olimlarimiz juda ko‘p. jumladan, akademik yolqin xolmatovich to‘raqulov qalqonsimon bez faoliyatini o‘rgangan. u osh tuziga yod qo‘shish orqali buqoq kasalligini oldini olish usulini ishlab chiqqan. akademik jahongir hakimovich hamidov sitologiya sohasining rivojlanishiga hissa qo‘shgan. jo‘ra azim- boyevich musayev – akademik, genetik olim. dunyoda birinchi bo‘lib g‘o‘za kolleksiyasini yaratgan. muhsin nabixonovich vali- xonov – b.f.d., professor, g‘o‘za fiziologiyasini o‘rgangan. mash- hura egamovna mavloniy – akademik, mikrobiologiya sohasini rivojlantirishga munosib hissa qo‘shgan. o‘rta osiyoda ilk bor sa- noat mikroorganizmlari kolleksiyasini yaratdi. jaloliddin azimovich azimov – akademik, zoologiya sohasida hay- von parazitlarini o‘rgangan. …

5 / 97

yo biologiya fani rivojlanishiga o‘z hissangizni qo‘shishingiz mumkinligiga ishonamiz. muhsin nabixonovich valixonov to‘raxon uzoqovna rahimova jaloliddin azimovich azimov • biologiya sohalari • dehqonchilik • chorvachilik • tibbiyot • o‘zbek olimlari 1. biologiya qanday sohalarga bo‘linadi? 2. tirik organizmning tashqi va ichki tuzilishini o‘rganuvchi fan- lar qanday nomlanadi? 3. sistematika nimani o‘rganadi? 4. abu nasr forobiy to‘g‘ri ovqatlanish tartibi haqida qanday fikr bildirgan? 5. biologiya fanining rivojlanishiga munosib hissa qo‘shgan yana qanday o‘zbek olimlarini bilasiz? 6. siz biolog olim bo‘lganingizda qaysi sohada shug‘ullanishni xohlagan bo‘lardingiz? nima uchun?htt p:/ /ed up ort al. uz 8 1-laboratoriya mashg‘uloti 1.1. xavfsizlik texnikasi qoidalari bilan tanishish 1. laboratoriya va amaliy mashg‘ulotlarni o‘qituvchingiz nazorati ostida amalga oshiring. 2. mashg‘ulotlarni bajarish tartibini diqqat bilan o‘qib chiqing. 3. kerakli jihozlarni topib, stol ustiga tartib bilan qo‘ying. ortiqcha narsalarni olib tashlang. 4. asboblarning sozligini, idishlarning butunligini tekshiring. darz ketgan, cheti uchgan probirka va kolbalardan foydalanmang! 5. qizdirganda yoki qaynatganda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 97 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"biologiya_5_uzb" haqida

o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinf o‘quvchilari uchun darslik sifatida tavsiya etgan qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashri o‘. pratov , a. to‘xtayev , f. azimova, z. tillayeva htt p:/ /ed up ort al. uz isbn 978-9943-6479-3-0 © o‘. pratov va b., 2005, 2020 © «o‘zbekiston» nmiu, 2020 taqrizchilar: i. azimov – tdpu biologiya va uni o‘qitish metodikasi kafedrasi mudiri, bio- logiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori r. babayeva – tta akademik litseyining biologiya bosh o‘qituvchisi, biolo- giya fanlari nomzodi b. rahimova – toshkent shahar yunusobod tumanidagi 105-umumiy o‘rta ta’lim maktabi biologiya fani o‘qituvchisi z. xoliqnazarova – respublika ta’lim markazi biologiya fani metodisti s. hayitbayeva – toshkent shahar chilonzor tumani 1...

Bu fayl PDF formatida 97 sahifadan iborat (4,9 MB). "biologiya_5_uzb"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: biologiya_5_uzb PDF 97 sahifa Bepul yuklash Telegram