o'g'uznoma [@kitob_pdf_yuklabot]

PDF 26 pages 212.6 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 212.6 KB

File type PDF

Pages 26

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

o'g'uznoma www.ziyouz.com kutubxonasi 1 o'g'uznoma nashrga tayyorlovchi: baxtiyor isabek turkiy xalqlar tarixini, adabiyotini va madaniyatini o'rganishda qadimiy yozma manbalardan biri bo'lmish «o'g'uznoma» asarining ahamiyati juda katta. ushbu risolada mazkur asarning asl matni (uyg'ur yozuvida) va uning mazmuni o'zbek tiliga o'girilgan holda berildi. keng kitobxonlar ommasiga mo'ljallangan. "o'zbekiston" nashriyot-matbaa ijodiy uyi toshkent 2007 so'zboshi tilimiz, adabiyotimiz, umuman o'tmish ma'naviyatimizni, xususan, o'tmishda yaratilgan turkiy tilidagi yodgorliklarning barchasini atroflicha va chuqur o'rganishimiz bilangina o'tmishda va hozirda jahonda millatimiz o'rni, mavqei, o'ziga xosligini aniqlay olamiz. natijada hozirgi holatimizga kelish tadrijiy taraqqiyot jarayonini tasavvur eta olamiz. turkiy xalqlar ma'naviy taraqqiyotida «o'g'uznoma»ning tutgan o'rni masalasida jahon fanida ko'p va xo'b fikrlar aytilgan. («dede korkut kitabi», ankara, 1958; f. sumer, ogurlar (turkmenlar). tarihlari – boy teskilati-destanlari, 1967; «kniga moego deda korkuta» m., l., 1925 g.). biz e'tiboringizga havola etayotgan qadimiy bitiklardan biri bo'lgan «o'g'uznoma»ning «o'g'uznomalar» orasida tutgan o'rni haqida taniqli olim x.ko'ro'g'li ixchamgina ifoda etgan: «o'g'uznoma» atamasi... …

2 / 26

z qog'on haqidagi afsona borasida quyidagilar yozilgan: «xiii yuz yillikka oid o'g'uz qog'on haqida afsona mazmunan epik bo'lib, xv asrga daxil yagona nusxasi uyg'ur yozuvida bitilgan va har birida 9 qator yozuv bo'lgan 42 sahifadan iboratdir. bu nusxa parijdagi milliy kutubxonada saqlanadi». sizning ixtiyoringizga havola etilayotgan matn esa, 1992 yili uyg'ur yozuvidagi nusxadan kirill yozuviga o'girilgan holda bizga takdim etildi, uni tilimiz tarixi nuqtai nazaridan tanqidiy qarab nashrga tayyorlashga harakat qildik. ushbu asarni v.v. radlof lug'atida keltirilgan matn qismi bilan qiyoslanganda ayrim farqlar uchrashi kuzatildi: 3/3: «bunda kelganlar ko'k ko'p-ko'p (radlofda «ko'k» yo'q). 1/8: ko'klugrak (radolfda: ko'ruklugrak). 3/5: el ko'plarni (radolfda: el-kunlarni). 6/5: tangrini yalbareuda erdi (radlofda: tangri yolbareuda erdi). 9/2: ko'ruklug bir qiz erdi (radlofda: ko'rukluk qiz erdi). o'g'uznoma www.ziyouz.com kutubxonasi 2 6/6: yernig el-kuni ani ko'rsa (radlofda: yerning yel kuni ko'rsa). 12/1: yerda yurusun qulan (radlofda: av yerda yurusun qulan). 12/2: ko'k kurixon (radlofda: ko'k qo'rig'an). 16/4: ko'k …

3 / 26

tutilmoqda, nasr va nazmni aralash qo'llash xususiyati ham aniqlandi. buning ustiga undagi nazm asar xiii asrga tegishli bo'lishiga qaramay, she'rlari turkiy vaznda bitilganligi, boz ustiga og'zaki adabiyotimizga xos saj unsuridan keng foydalanilgani ma'lum bo'ldi. shu xususiyatlar aniqlanganidan keyin biz she'rning yaxlitligi, sajning ohangini saqlab yuzaga chiqarish uchun va hozirgi o'quvchiga oson etib borishini ko'zlab, satrlarni matnda berilganidan bir oz o'zgartirishga botindik. bu epik asar tilimiz tarixi yuzasidan muhim bir yodgorlik bo'lishi bilan bir qatorda, turkiy qavmlar mifologiyasi (demak dunyoqarashi) asoslarini o'rganish bo'yicha ham tadqiqotchilar e'tiborini tortib ulgurgan (qarang, j. dyumezil. skifi i narti, m., «nauka», 1979 g.). afsuski, turkiy mifologiya bilan bizning mutaxassilarimiz jiddiy shug'ullanmaganligi, mazkur asarni ham tahlil nimarsasiga aylantira olmagani bois bo'lsa kerak, aynan mana shu yodgorlik guvohligidan kelib chiqib, bizning idrokimiz — dunyoqarashimiz boshqa qavmlarning (bu o'rinda xitoycha fikrlash haqida gap ketmoqda) dunyoni anglashidan andozalar olgandan ko'ra, turk ertaklari o'z xalqining ijodiy quvvasi mahsulidan ko'ra, begonalardan o'zlashtirilgan …

4 / 26

ushimal — ulug' turuk va uning ramziy ma'nosiga diqqat qilmoq ham lozim ko'rinadi hamda bu uch unsurni yaxlit ko'rish ham darkorga o'xshaydi. xulosa qilib aytganda, ushbu 375 misrali bitikdan v.v. radlofning «qadimgi turki lug'at» asarida turkiy so'zlar va tushunchalar ma'nosini ochishda «devonu lug'ati turk», «qutadg'u bilik», o'rxun toshbitiklari, «xibatul haqoyik» kabi ulug' bitiklar qatorida foydalanganligi uning tilimiz tarixini ochishdagi mavqeini ko'rsatadi. ushbu, asarni tilshunoslar, adabiyotshunoslar, tarixchilar har tomonlama o'rganib tahlil etsalar etnografiyamiz, mifologiyamiz borasidagi ancha-muncha muammolarimizning echimini topishda katta ahamiyat kasb etishi aniq. o'g'uznoma www.ziyouz.com kutubxonasi 3 o'g'uznoma (qo'lyozma tabdili) i 1. bo'lsunkil deb dedilar. aning anakusi ushbu turar 2. taqi mundan so'ng sevinch taptilar 3. kena kunlardan bir kun ay qagannung ko'zi yarip budadi 4. erkak o'g'ul tug'urdi 5. o'shul o'g'ulnung o'nglugi chiraqi ko'k erdi 6. ag'izi atash qizil erdi, ko'zlari al 7. sachlari, qashlari qara erdilar erdi 8. yaqshi napsikilardan ko'ruklugrak erdi 9. o'shul o'g'ul anasining ko'guzundun ag'uzni …

5 / 26

ya, o'q birla, taqi qilich birla 2. qalqan birla atladi. bir bug'u aldi 3. shul bug'uni talnung chubuqi birla 4. ig'achqa bag'ladi, ketdi. andan so'ng erta bo'ldi 5. tang erta chaqda keldi. ko'rdikim qiat 6. bug'uni alip turur. kena bir adug' addi 7. altunlug' belbag'i birla yig'achqa bag'ladi, ketdi 8. mundun so'ng erta bo'ldi, tang erta chag'da keldi 9. ko'rdikim qiat adug'ni alup turur v 1. kena o'sha yig'achnung tubinda turdi 2. qiat kelip bashi birla o'g'uz qalqanin urdi o'g'uznoma www.ziyouz.com kutubxonasi 4 3. o'g'uz jida birla qiatning bashin urdi 4. ani o'lturdi. qilich birla bashin kesti, aldi, ketti 5. kena kelip ko'rdikim, bir shunqar 6. qiatning ichagusin yemakta turur 7. ya birla, o'q birla shunqarni o'lturdi, bashini kesti 8. andin so'ng dedikim, shunqarnung angug'usi ushbu turur 9. bug'u yedi, adug' yedi-jidam o'lturdi tamur bo'lsa vi 1. qiatni shunqar yedi, ya o'qum o'lturdi 2. yel bo'lsa, dep dedi, ketti 3. …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'g'uznoma [@kitob_pdf_yuklabot]"

o'g'uznoma www.ziyouz.com kutubxonasi 1 o'g'uznoma nashrga tayyorlovchi: baxtiyor isabek turkiy xalqlar tarixini, adabiyotini va madaniyatini o'rganishda qadimiy yozma manbalardan biri bo'lmish «o'g'uznoma» asarining ahamiyati juda katta. ushbu risolada mazkur asarning asl matni (uyg'ur yozuvida) va uning mazmuni o'zbek tiliga o'girilgan holda berildi. keng kitobxonlar ommasiga mo'ljallangan. "o'zbekiston" nashriyot-matbaa ijodiy uyi toshkent 2007 so'zboshi tilimiz, adabiyotimiz, umuman o'tmish ma'naviyatimizni, xususan, o'tmishda yaratilgan turkiy tilidagi yodgorliklarning barchasini atroflicha va chuqur o'rganishimiz bilangina o'tmishda va hozirda jahonda millatimiz o'rni, mavqei, o'ziga xosligini aniqlay olamiz. natijada hozirgi holatimizga kelish tadrijiy taraqqiyot jarayonini tasavvur...

This file contains 26 pages in PDF format (212.6 KB). To download "o'g'uznoma [@kitob_pdf_yuklabot]", click the Telegram button on the left.

Tags: o'g'uznoma [@kitob_pdf_yuklabot] PDF 26 pages Free download Telegram