9-sinf adabiyot darslik (yangi)

PDF 368 sahifa 3,5 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 368
qozoqboy yo‘ldoshev, valijon qodirov, jalolbek yo‘ldoshbekov o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik sifatida tavsiya etgan qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri “o‘zbekiston” nmiu toshkent — 2019 badiiy adabiyot yoxud ma’lum bir asarning inson ruhiyati va tafakkuriga ta’siri sababi haqida o‘ylab ko‘rganmisiz? balki bu savolga badiiy asarlar bilan ilmiy riso- lalarni solishtirib ko‘rish orqali javob izlarsiz. ammo siz, aziz o‘quvchilar, mazkur darslikni diqqat bilan o‘qib-o‘rganib chiqsangiz, yuqoridagi savolga hadis ilmining ustozi imom buxoriy, so‘z mulkining sultoni mir alisher navoiy, mutafakkir shoir va adiblar xoja, ogahiy, furqat va boshqa ijodkorlar asarlaridan to‘liq javob topasiz. 83.3(5o‘) y 69 yo‘ldoshev qozoqboy. adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. qayta ishlangan 4-nashri. /qozoqboy yo‘ldoshev, valijon qodirov, jalolbek yo‘ldoshbe- kov; [mas’ul muharrir: v.rahmonov]. —t.: “o‘zbekiston” nmiu, 2019. — 368 b. i. i,2 muallifdosh. y 69 bbk 83.3(5o‘) ya 721 taqrizchilar: h. boltaboyev — o‘zmu professori, filologiya fanlari doktori; m. zohidova …
2 / 368
lohida o‘rin tuta- di. insonning o‘y-xayollari, istag-u armonlari badiiy adabiyotda to‘la- roq aks ettiriladi. shuningdek, badiiy adabiyotda tasvirlangan hayot serqirra, qiziq va ta’sirli bo‘ladi. tasavvur qilaylik, siz “alpomish” dostonini o‘qiyapsiz. bilasizki, asardagi voqealar bundan minglar- cha yillar oldin qayerdadir, kimlar bilandir ro‘y bergan, ehtimol, hech qachon bo‘lmagandir ham. asar qahramonlari sizga qarindosh emas. lekin ularning taqdiri sizning taqdiringizga, tuyg‘ulari sizning tuyg‘ularingizga qo‘shilib ketadi, o‘zingizni ulardan ayri tasavvur qilol- maysiz. doston qahramonlari taqdirining tuyg‘ularingizga bunchalar qattiq ta’sir ko‘rsatishi sababi haqida beixtiyor o‘ylab qolasiz. badiiy adabiyot, umuman, san’at asarlarining inson ruhiya- ti va tafakkuriga kuchli ta’sir qilishi sabab nimada ekan? bu savolga tushunarliroq javob berish uchun badiiy va ilmiy adabiyotlarni bir- biriga solishtirib ko‘rish kerak. siz “tabiatshunoslik” va “geografiya” fanlari orqali kecha-kunduzning eng go‘zal va so‘lim payti bo‘lmish tong to‘g‘risida, yerga hayot baxsh etuvchi quyosh haqida ancha ma’lumotlarga egasiz. quyosh bo‘lmasa, yerda tiriklik bo‘lishi mumkin emasligi va buning sababi ilmiy jihatdan tushuntirilgan. …
3 / 368
so‘zning siri shundaki, kishining ruhini bezovta qilib, o‘ylashga majbur etadi. ijodkor yaratgan asl badiiy asarda doimo fikr bilan tuyg‘u qo rishib keladi. yozuvchi hamisha yo nimanidir yoqlaydi yoki inkor qiladi. ijodkorning betaraf bo‘lishi mumkin emas. chunki chinakam badiiy asar inson tafakkuri va ruhiyatida betaraflik tugagandan so‘ng yaratiladi. adibning tuyg‘ulari nechog‘lik kuchli, ko‘zi qanchalar o‘tkir, tili qanchalik boy bo‘lsa, o‘quvchi uning asaridan shunchalik qattiq ta’sirlanadi. adabiyot atamasi tor va keng ma’nolarda qo‘llaniladi. u tor ma’noda badiiy adabiyotni anglatadi, keng ma’noda esa inson tafak- kurining mahsuli bo‘lmish muayyan qimmatga ega har qanday yozma asarni bildiradi. ijtimoiy, siyosiy, ma’rifiy, publitsistik, memuar, tarixiy, ensiklopedik, lug‘atshunoslik va boshqa yo‘nalishdagi bitiklar keng ma’nodagi adabiyot tushunchasiga kiradi. buni ko‘pincha ilmiy adabi- yot tarzida ham umumlashtiradilar. badiiy adabiyot tushunchasi olamni obrazli ko‘rish va timsollar asosida aks ettirish mahsuli bo‘lmish badiiy asarlarni o‘z ichiga oladi. bu xil asarlar nimanidir o‘rganish, bilib olish uchungina emas, balki inson qalbining tovlanishlarini, tuyg‘ularining …
4 / 368
akl-shamoyilga ega hamda ushlasa bo‘ladigan moddiy materialdan barpo etiladigan boshqa turlaridan imkoniyatining kengligi bilan ajralib turadi. misol 5 uchun haykaltarosh tosh yoki ganch bilan, rassom bo‘yoq va mato bi- lan, musiqachi soz va uning torlari bilan ish ko‘radi. bu san’at asarlari nima orqali qayerdan vujudga kelganligini ko‘rish va ijrochini bevosita kuzatish mumkin. adabiyot ulardan jiddiy farq qilib, badiiy asar yaratiladigan max- sus moddiy materialga ega emas. badiiy asar xoh og‘zaki, xoh yoz- ma bo‘lsin, faqat so‘z yordamida yaratiladi. adabiyot shunday san’atki, unda odam hayotining hoziri qanday tasvirlansa, o‘tmishi ham, kelaja- gi ham shunday aks ettirilishi mumkin. yozuvchi insonning eng murak- kab fikrlari, yuksak tuyg‘ularini ko‘z bilan ko‘rib, quloq bilan eshitish- ning imkoni bo‘lmagan sezimlarini ham so‘z orqali ifoda eta oladi. chunonchi, hazrati navoiy qalamiga tegishli: azal ham sen, abad ham sen, na avval birla oxirkim, anda yo‘q ibtido paydo, munda yo‘q intiho paydo baytida allohning azalligi, abadligi hamda avvalining boshi …
5 / 368
ni bajar- gan. badiiy asarlar kuylash, sahnada ko‘rsatish yoki o‘qish maqsa- dida yaratilgani hamda tuyg‘uni, voqeani yoki obrazlarning harakat- larini ifoda etishiga qarab lirik, epik, dramatik kabi turlarga bo‘linadi. bu adabiy turlarning har biri ham, o‘z navbatida, bir qancha janrlarga ajraladi. har bir millatning madaniy darajasini belgilashda uning ada 6 biyoti hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi. chunki milliy adabiyot milliy ruhni aks ettiradi. milliy ruhni to‘laqonli aks ettirish va uni saqlab qolishda boshqa biror vosita badiiy adabiyotga teng kela olmaydi. shuning uchun ham adabiyoti bo‘lmagan millat unutilib ketadi. turli bosqinchilar uzoq yillar mobaynida turkiy millatlarni o‘zlari ga qo‘shib olish yo‘li bilan yo‘qotib yuborishga urinib, chegaralarni buzdilar, yerlarimizni bosib o‘tdilar. lekin tilimizni yo‘q qilolmadilar. chunki turkiy ota tilimiz faqat o‘zaro so‘zlashuv vositasigina bo‘lib qolmay, yassaviy, navoiy, bobur, mashrab, fuzuliy, maxtumquli, ogahiy, abay singari adiblarning asarlari yaratilgan til ham edi. eng muhimi, turkiy tilda yaratilgan asarlarda turkiy xalqlarning yo‘qolmas va bo‘ysunmas ruhi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 368 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"9-sinf adabiyot darslik (yangi)" haqida

qozoqboy yo‘ldoshev, valijon qodirov, jalolbek yo‘ldoshbekov o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik sifatida tavsiya etgan qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri “o‘zbekiston” nmiu toshkent — 2019 badiiy adabiyot yoxud ma’lum bir asarning inson ruhiyati va tafakkuriga ta’siri sababi haqida o‘ylab ko‘rganmisiz? balki bu savolga badiiy asarlar bilan ilmiy riso- lalarni solishtirib ko‘rish orqali javob izlarsiz. ammo siz, aziz o‘quvchilar, mazkur darslikni diqqat bilan o‘qib-o‘rganib chiqsangiz, yuqoridagi savolga hadis ilmining ustozi imom buxoriy, so‘z mulkining sultoni mir alisher navoiy, mutafakkir shoir va adiblar xoja, ogahiy, furqat va boshqa ijodkorlar asarlaridan to‘liq javob topasiz. 83.3(5o‘) y 69 yo‘ldoshev qozoqb...

Bu fayl PDF formatida 368 sahifadan iborat (3,5 MB). "9-sinf adabiyot darslik (yangi)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 9-sinf adabiyot darslik (yangi) PDF 368 sahifa Bepul yuklash Telegram