10-sinf adabiyot [@kitob_pdf_yuklabot]

PDF 314 стр. 25,4 МБ Бесплатная загрузка

314 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 25,4 МБ

Тип файла PDF

Страницы 314

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 314

adabiyot toshkent – 2022 10 yangi nashr umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinfi uchun darslik o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi nashrga tavsiya etgan uo‘k 821.512.133(075.3) kbk 83.3(5o‘)ya72 m 54 respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. original maket va dizayn konsepsiyasi respublika ta’lim markazi tomonidan ishlandi. isbn 978-9943-8380-7-9 © respublika ta’lim markazi, 2022 tuzuvchilar: zulxumor mirzayeva, komil jalilov mas’ul muharrir: shuhrat sirojiddinov – alisher navoiy nomidagi toshdo‘tau rektori, fi lologiya fanlari doktori, professor. taqrizchilar: ulug‘bek hamdam – o‘zr fa o‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti “xx asr adabiyoti va hozirgi adabiy jarayon” bo‘limi mudiri, fi lologiya fanlari doktori, professor. zulayho mamatqulova – farg‘ona viloyati toshloq tumanidagi 15-o‘rta maktab oliy toifali ona tili va adabiyot fani o‘qituvchisi. adabiyot [matn]: 10-sinf uchun darslik / z. i. mirzayeva, k. q. djalilov. – toshkent: respublika ta’lim markazi, 2022. – 312 b. uo‘k 821.512.133(075.3) kbk 83.3(5o‘)ya72 3 ? kirish. badiiy tahlil metodlari mavzuni oʻrganish jarayonida: …

2 / 314

qilishga, hayot haqidagi qa- rashlaringizni boyitishga, ochiq qolgan savollaringizga javob topishga va eng muhimi, o‘zingizni “taftish etish”ga yordam beradi. o‘ylab ko‘ring: siz “o‘zini taft ish etish” deganda nimani tushunasiz? bunda badiiy asar mutolaasi sizga qay jihatdan yordam beradi? eslang: bir asarga takror murojaat qilganmisiz, uni qayta o‘qiganmisiz? asar- ni takror o‘qiganingizda avvalgi va keyingi xulosalaringizda qanday farqlarni kuzatgansiz? bu farqlarning sabablari nimada bo‘lishi mumkin? asarni tushunishimizda avvalgi bilimlarimiz, dunyoqarashimiz, hayo- tiy tajribamiz, mutolaa jarayonidagi emotsional holatimiz ham muhim ahamiyat kasb etadi. badiiy-g‘oyaviy jihatdan yuksak asarlar yagona mazmun-mohiyatga ega bo‘lmaydi, ular takror mutolaa qilganingizda yangi fi krlar, yangi xulosalar beraveradi. badiiy matnni turli xil nuqtayi nazardan tahlil qilish, uning “yozilgan” qismi asosida “yozilmagan” nuq- talarini kashf etishda badiiy tahlil metodlari ham yordam beradi. shunday metodlardan biri ijtimoiy (sotsiologik) metoddir. ijtimoiy tahlil metodi badiiy asarni u yaratilgan davrdagi ijtimoiy hayot, siyosiy, diniy, falsafi y va davr estetik qarashlari bilan uzviy aloqada o‘rga- …

3 / 314

moqda? badiiy adabiyot o‘z davrining ijtimoiy-siyosiy voqealari mahsulidir. ma’lum bir davrdagi xalqning turmush tarzi, urf-odatlari, tafakkur dara- jasi, orzu-o‘ylari, muammolari, ijtimoiy munosabatlar muayyan davrda yaratilgan asarlarda aks etadi. o‘ylab ko‘ring: sizningcha, ijtimoiy tahlil metodi badiiy asarning yuqorida qayd etil- ganlardan tash qari yana qanday xususiyatlarini ochish imkonini beradi? fikrlaringizni o‘qigan asarlaringiz misolida dalillang. xx asr o‘zbek adabiyotining yetuk namoyandalaridan biri abdulhamid sulaymon o‘g‘li cho‘lponning “ko‘saklar” she’rini ijtimoiy metod orqali tahlil qilamiz. diydirab yotarkan yerda ko‘saklar, nomard changaliga tushgan ko‘saklar. behisob ko‘saklar butun o‘lkada, shu qishga o‘xshagan qora o‘lkada. cho‘lpon tahlil qiling: sizningcha, she’r nima haqida? she’rni o‘qib, qanday manzarani ta- savvur qildingiz? shoir “yerda diydirab yotgan ko‘saklar” orqali qanday g‘oyani ilgari surmoqda? xx asr boshlarida paydo bo‘lgan jadid (yangi) adabiyotini ijtimoiy tah- lillarsiz anglash mumkin emas. chunki bu davr adabiyoti mustamlaka- chilikka qarshi kurash tuyg‘usi bilan yo‘g‘rilgan siyosiy-ijtimoiy g‘oyalar asosiga qurilgan. cho‘lponning yuqoridagi to‘rtligida, bir qarashda, tabiat lirikasiga xos badiiy …

4 / 314

aniga e’tibor qaratadi. she’r davr voqealari kontekstida (ijtimoiy metodda) tahlil qilinganda ko‘saklarning bemavrid xazon bo‘lishi o‘lkaning qora kunlar girdobida qolishiga mush- tarakligiga oid ijtimoiy-g‘oyaviy haqiqatlar oydinlashadi. chindan ham, yuqoridagi an’anaviy she’riyatda kam uchraydigan, o‘ziga xos tasvir vo- sitasi orqali shoir she’rning ta’sirchanligini, ifoda qudratini kuchaytirish- ga muvaff aq bo‘lgan. * * * xvii asr oxiri – xviii asr boshlarida yashab ijod qilgan ingliz adibi jonatan sviftning “gulliverning sayohatlari” romanidan parchani o‘qing. unda bosh qahramon dengizchi lemyuel gulliver tushib qolgan mitti odamchalar (liliputlar) o‘lkasidagi liliputiya va blefusku davlatlari o‘rtasi- dagi urush sabablari bayon qilingan. mazkur parchani ijtimoiy metod yordamida tahlil qiling. tuxumni uchidan yoki poynagidan sindirish mojarosi orqali muallif o‘z davriga xos qanday muammolarni ko‘targan deb o‘ylaysiz? mana, o‘ttiz olti qamar yildan beri bu buyuk davlatlar o‘zaro qat- tiq urush olib boradi. bunga quyidagi voqea sabab bo‘lgan. hammaga ma’lumki, qadim zamonlardan beri pishgan tuxumlarni poynak tomonidan sindirish rasm bo‘lib qolgan. nima …

5 / 314

rlarining kitoblari allaqachonlar man etilgan, partiya esa davlat lavozimlarini egallashdan mahrum etilgan. ... surgun qilingan poynakchilar blefusku imperiyasida ishonchli bosh- pana topishdi. bora-bora ular imperatorga shunday ta’sir o‘tkazishdiki, u bizning davlatimizga urush e’lon qilishgacha borib yetdi. urush o‘ttiz olti qamar yildan beri davom etmoqda, ammo dushman tomonlardan biron- tasi ham uzil-kesil g‘alaba bilan maqtana olmaydi. shu muddat ichida biz qirqta katta harbiy kema va o‘ttiz ming eng yaxshi dengizchilari bilan juda 6 ko‘p mayda kemalarni yo‘qotdik. aytishlaricha, dushman bizdan ham ko‘ra ko‘proq talafot ko‘rgan. biroq, shunga qaramay, dushman yangi fl otni shay- ladi, bizning hududimizga desant tashlashga hozirlik ko‘rmoqda. jonatan svift, “gulliverning sayohatlari” romanidan (sotiboldi yoʻldoshev tarjimasi) * * * badiiy asarda ijodkor shaxsiyati, uning hayotidagi muhim nuqtalar ma’lum darajada akslanadi. badiiy matn tahlilida qo‘llanadigan biografi k metodda asar aynan ijodkor hayot yo‘li, shaxsi, uning biografi yasi bilan bog‘lab tahlil qilinadi. bu matnga yuklangan mazmunni oydinlashtirish- da, asarning yaratilish tarixi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 314 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "10-sinf adabiyot [@kitob_pdf_yuklabot]"

adabiyot toshkent – 2022 10 yangi nashr umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinfi uchun darslik o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi nashrga tavsiya etgan uo‘k 821.512.133(075.3) kbk 83.3(5o‘)ya72 m 54 respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. original maket va dizayn konsepsiyasi respublika ta’lim markazi tomonidan ishlandi. isbn 978-9943-8380-7-9 © respublika ta’lim markazi, 2022 tuzuvchilar: zulxumor mirzayeva, komil jalilov mas’ul muharrir: shuhrat sirojiddinov – alisher navoiy nomidagi toshdo‘tau rektori, fi lologiya fanlari doktori, professor. taqrizchilar: ulug‘bek hamdam – o‘zr fa o‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti “xx asr adabiyoti va hozirgi adabiy jarayon” bo‘limi mudiri, fi lologiya fanlari doktori, professor. zulayho mamatq...

Этот файл содержит 314 стр. в формате PDF (25,4 МБ). Чтобы скачать "10-sinf adabiyot [@kitob_pdf_yuklabot]", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: 10-sinf adabiyot [@kitob_pdf_yu… PDF 314 стр. Бесплатная загрузка Telegram