shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi

DOCX 11 sahifa 34,4 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 34,4 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 11

Yangilangan Yan 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi asari tahlili (xudoyberdi to‘xtaboyev) taniqli bolalar yozuvchisi xudoyberdi to‘xtaboyevning sarguzasht-fantastik uslubda yozilga asarlaridan biri “shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi” ertak-romanidir. ushbu asar “sariq devni minib” va “sariq devning o‘limi” asarlarining mantiqiy davomi hisoblanadi. hoshimjonning do‘sti akbarjon va “sehrli qalpoqcha” bilan bog‘liq sarguzashtlar tasvirlangan. shu jihatdan yuqorida sanab o‘tilgan ikki asarga bog‘liqligi bor. “shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi” asari “sariq devni minib” va “sariq devning o‘limi” asarlaridan fantastik tasvirning yuqoriligi bilan ajralib turadi. mazkur ikki asarda ham sarguzasht-fantastik tasvir bisyor. faqat sehirli qalpoqcha ishtirok etgan o‘rinlardagina fantastik tasvir bor. “shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi” asarida esa fantastik tasvir faqatgina sehrli qalpoqcha bilan bog‘liq emas. asar boshidan oxirigacha fantastik tasvirlarga asoslangan. sehrli qalpoqcha asarning o‘rtalaridan boshlab voqealar rivojida ishtirok etadi. ushbu ertak-roman xususida so‘z yuritadigan bo‘lsak, avvalo ijodkorning bolalar adabiyotida fantastikaning rivojiga ushbu asar bilan munosib hissa qo‘shganligini takidlab o‘tmaslik mumkin emas. xususan, …

2 / 11

rga loyiq. milliy rang-baranglik – qahramonlarning sarguzashtlari o‘zbekona manzaralar, qishloq hayoti, xalqona hazil va maqollar bilan boyitilgan, bu esa voqealarda “o‘zbekona” ruhini his etishga yordam beradi. yaxshilik va yomonlik kurashini ramziy ifodalash ‒ fantastik obrazlar orqali muallif insondagi illatlar (yolg‘onchilik, maqtanchoqlik, poraxo‘rlik, ig‘vogarlik, dangasalik, ichiqoralik, hasadgo‘ylik va boshqa) va fazilatlar (sodiqlik, halollik, rostgo‘ylik, samimiylik, adolat, muhabbat, jasorat) o‘rtasidagi kurashni badiiy talqin qiladi. asar 1986 - yili “yosh gvardiya” nashriyotida chop etilgan. “cho‘lpon” nashriyotida folklorshunos olim omonullo madayevning so‘nggi so‘zi bilan yana 100000 nusxada chop etilgan . oradan bir yil o‘tgach, ya ’ni 1989 -yili o‘zbekiston davlat mukofotiga sazovor bo‘lgan. asar bundan keyin ham bir necha marta chop etilgan. xususan, 2012-yil “yangi asr avlodi” nashriyotida, 2023-yil “yoshlar matbuoti”da qayta nashr etilgan. ijodkor asardagi to‘rt holat uni o‘qishli bo‘lishiga, qo‘lma-qo‘l bo‘lib o‘qilishiga sabab bo‘lgan bo‘lsa kerak – deb quyidagi 4 ta jihatga e’tibor qaratgan: 1. fantastik holatga ko‘proq o‘rin berilganligi; 2. imkon …

3 / 11

bar akbariy tayyorlagan dorilarni sarqitlarga qarshi qo‘llanilish jarayonlari. · sehirgar iblisning o‘z qiyofasini o‘zgartirib ko‘rsatgan nayranglari imkon darajada yumorning kuchaytirilganiga to‘xtaladigan bo‘lsak, x.to‘xtaboyev bolalar adabiyotida hazil-mutoyibani o‘rinli va ta’sirchan qo‘llash ustasidir. asarda: · qahramonlarning topqirligi va yumorga boy tili; · akbarning qovun tushiradigan odati, burnining hid bilish qobiliyati bilan bog‘liq kulgili o‘rinlar. · ba’zi obrazlarning kulgili qilib tasvirlanishi; qarama-qarshi holatlar — konfliktning oxirigacha saqlab qolinganligi asarda asosiy dramatik ziddiyat — akbarjon va sehrgar iblis o‘rtasidagi kurash bo‘lib, bu qarama-qarshilik oxirgi sahifalargacha kuchini yo‘qotmaydi. hayotiy haqiqat, xulqi-axloqdagi illatlar ustidan boplab kulganligiga diqqat qaratamiz. fantastik voqealar zamirida muallif real hayotdagi kamchiliklarni fosh qiladi: - ochko‘zlik, aldov, dangasalik kabi illatlarni keng yoyilishi; - ezgulik tarafdorlari esa halollik, jasorat, mehnatsevarlik kabi fazilatlarni ulug‘laydi. - bunday badiiy yondashuv bolalar ongida yomon xulqdan hazar qilish, yaxshi xulqni qadrlash tuyg‘usini kuchaytiradi. yuqoridagi mulohazalarimizdan kelib chiqib quyidagicha xulosa chiqarish mumkin: fantastika — tasavvur eshigini ochadi; yumor — o‘qishni …

4 / 11

lab chiqib qarasa, e, tavba, eshakning ustidan bir tup yong‘oq o‘sib chiqibdi. shig‘il-shig‘il ho sil tukkan emish. kambag‘al kishi eshagini yetaklab, shudgorga olib boradi-da, kesak otib yong‘oqlarni qoqa boshlaydi. e, tavba, na yong‘oq tusharmish, na kesak! daraxtga chiqib qarasa, daraxtning ustida ikki paykal yer paydo bo‘lib qolgan emish. kesak otganda kesakka qo‘shilib bir dona qovun urug‘i ham o‘sha yerga tushgan ekan. unib chiqibdi, hosilga kiribdi. qovunlarki, har bittasi sandiqcha kelarmish. yonidan pichog‘ini olib bittasini chaqmoqlab ko‘ray desa, pichog‘i qovunning ichiga tushib ketibdi. engashib qarayman desa, o‘zi ham tushib ketibdi. pichog‘ini axtarib yurgan ekan, bir odam uchrab qolibdi. undan dandon sopli pichoq ko‘rmadingizmi desa, pichog‘ingni ko‘rmadim-u, lekin men 40 ta tuyamni yo‘qotib, o‘shalarni axtarib yuribman, depti.”[5] asar qahramoni akbarjon ham shu parchadagiga o‘xshash holda qovunning ichiga tushib ketib bir-biridan qiziqarli sarguzashtlarni boshdan kechiradi. berilgan parchada xalqona latifa va yumorga xos bo‘lgan, biroq sarguzasht-fantastik adabiyotga tegishli bo‘lgan mubolag‘a, absurd mantiq va tezlashtirilgan …

5 / 11

g ma'noda absurd so'zlari bilan ifodalash, maqsadsiz yoki sifatsiz fikrlash natijasida kelib chiqqan noto'g'ri xulosani anglatadi.”[footnoteref:3] [3: https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=absurd&action=edit ] “absurd mantiq — bu mantiq qoidasi bo'lib, u ish yuritish mantiqi, metodologiyasi va fan falsafasida qo'llaniladi.” kesak otishda qovun urug‘ining darhol unib, hosilga kirishi tasviri tezlashtirilgan vaqt (accelerated time) effektiga asoslanadi. qovunlarning “har biri sandiqcha kelishi” esa hajmiy mubolag‘aning kulminatsiyasidir. eng yuqori darajadagi g‘ayrioddiylik pichoq qovun ichiga tushishi va qahramonning ham ichkariga kirib qolishi epizodida namoyon bo‘ladi. bu yerda absurd mantiq bilan kulgili mubolag‘a uyg‘unlashgan. parcha yakunida tasvirlangan 40 tuyasini yo‘qotgan odam obrazida esa kulgili soddalik (comic simplicity) mavjud bo‘lib, u voqealar zanjiridagi fantastik absurdni yanada mustahkamlaydi. quyidagi jadvalda o‘zbek xalq ertaklaridan olingan, asarni sujeti uchun asos bo‘lgan parchadagi fantastik tasvirlar fantastik ifoda shakllari jihatidan umumlashtirilgan: № fantastik tasvirlar real hayotga zid jihatlar badiiy vositalar 1. eshakning belidan yong‘oq o‘sib chiqishi hayvondan daraxt o‘sib chiqishi biologik jihatdan imkonsiz mubolag‘a, absurd 2. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi" haqida

shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi asari tahlili (xudoyberdi to‘xtaboyev) taniqli bolalar yozuvchisi xudoyberdi to‘xtaboyevning sarguzasht-fantastik uslubda yozilga asarlaridan biri “shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi” ertak-romanidir. ushbu asar “sariq devni minib” va “sariq devning o‘limi” asarlarining mantiqiy davomi hisoblanadi. hoshimjonning do‘sti akbarjon va “sehrli qalpoqcha” bilan bog‘liq sarguzashtlar tasvirlangan. shu jihatdan yuqorida sanab o‘tilgan ikki asarga bog‘liqligi bor. “shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi” asari “sariq devni minib” va “sariq devning o‘limi” asarlaridan fantastik tasvirning yuqoriligi bilan ajralib turadi. mazkur ikki asarda ham sarguzasht-fantastik tasvir bisyor. faqat sehirli qalpoqcha ishtirok etgan o‘rinlardagin...

Bu fayl DOCX formatida 11 sahifadan iborat (34,4 KB). "shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: shirin qovunlar mamlakati yoki … DOCX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram