xudoyberdi to`xtaboyevning hayoti, ijodiy faoliyati

DOCX 12 pages 25.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.9 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: xudoyberdi to`xtaboyev reja: 1.xudoyberdi to’xtaboyevning hayoti, ijodiy faoliyati. 2. “sariq devni minib”, “qasoskorning oltin boshi”, “besh bolali yigitcha” asarlari badiiyati. 3.obrazlar talqini ustida ishlash. xudoyberdi to`xtaboyev (1932-yilda tug’ilgan) ... novcha niholcha hamon ajal bilan olishib yotibdi, jang bobokalonlari aytishganidek beomon, shafqatsiz edi. birin-ketin yashil bargchalari qovjirab taslim bo`lishdi, shoxchalaridagi hayot so`ndi. “tanam tirik hali, - entikib dedi novcha niholcha, - men yashashim kerak, albatta yashayman...” u kimdandir yordam kutgandek jovdirab atrofga qaray boshladi. meni bu yerga ekib, ketmonini asfal’tda daranglatib sudirab ketgan bolalar kelib qolmasmikan, deb yana bir bora ko`cha boshiga ko`z tashladi, yom-ir tomchilaridan umidvor bo`lib, bulut bo`lmasa ham ko`kka tikilib, uzoq qotib turdi... keyin to`satdan sersuv adirlarda birga o`sgan ukalarining o`ligiga ko`zi tushib qoldi... qiziq, hammalari tik turgancha jon berishibdi... o`tgan yili xuddi shu kecha-kunduzlarda hammalari tirik, yayrab-yashnab barq urib o`sishayotgan edi... endi bo`lsa ... “yo`q, men yashashim kerak...”. - suv! suv! suv! qaddi-qomati kelishgan novcha niholcha …

2 / 12

b sifatida kitobxonga ma’lum va mashhurdir. xudoyberdi to`xtaboyev 1932-yilning 17-dekabrida farg’ona viloyatining o`zbekiston tumaniga qarashli kattatagob qishlog’ida dehqon oilasida dunyoga keldi. boshqa bolalar qatori xudoyberdi ham poda boqdi, yer chopdi, paxta terdi, xullas, qishloqda bo`ladigan hamma mehnatlarda hol-qudrat ishtirok etdi., hayot nimadan iborat ekanligini yoshligidanoq bila boshladi. bo`lajak adib ikkinchi jahon urushi yillarida o`qishni yig’ishtirib dalada ketmon chopdi, hisobchilik qildi, mashaqqatli mehnat bilan suyagi qotdi. qo`qon pedagogika bilim yurtini muvaffaqiyatli tamomlagan xudoyberdi to`xtaboev ona qishlog’ida muallimlik qilar ekan, unda ilmga cheksiz ishtiyoq uyg`onadi. shuning uchun ham u o`qituvchilikni tashlab, toshkent davlat dorilfununiga o`qishga kirdi. bu yerda alisher novoiy, bobur, g`.o`ulom, oybek, o`.olimjon, a.qahhor asarlarini sevib o`qidi, o`rgandi. unversitetni tugatib, bog’dod tumanida o`qituvchilik qildi. ilmiy bo`lim mudiri, direktorlik lavozimlarida ishlab, yoshlarni ilm-fan nurlaridan bahramand etish ishlarida faoliyat ko`rsatdi. she’riy mashqlari vaqtli matbuot sahifalarida e’lon qilina boshladi. bu esa bo`lajak adibni markazga – toshkentga ijodiy ish bilan jiddiy shug’ullanishga chorlar edi. shunday …

3 / 12

rtingni ayt” kabi kattalar uchun qissa va hikoyalar yozgan xudoyberdi to`xtaboyev bolalar uchun ham hikoyalar yarata boshladi. uning “birinchi daraxtim”, “qochoqlar”, “qizg’anchiq”, “dadajon, yozmang”, “kelvordim, dada”, “vali bilan salim”, “shoshqaloq”, “yashil-yashil” singari o`nlab hikoyalari yosh kitobxonlarda katta qiziqish uyg`otdi. inson olamga kelibdiki, ona allasi aytilibdiki bolaga rostgo`y bo`lish, yolg`on gapirmaslik masalasi qulog’iga quyiladi. chunki kim yolg`onchi bo`lsa, o`zgalarga riyokorlik ko`rsatsa, bir kun emas, bir kuni siri fosh bo`ladi, yolg`onchiligi oshkor bo`lgach, izza bo`lib odamlar yuziga tik boqa olmay qoladi. oddiy bir misol: adibning “shoshqaloq” hikoyasini olib ko`raylik. shavkat juda shoshqaloq bola, doimo shoshilganidan gap orasida yolg`on-yashiq gapni ham qistirib yuboraveradi. buni uning qo`shni ayol- komila xolaga yolg`on gapirib qo`yib, mana bunday izza bo`lib qolishi misolida ham bilib olamiz: bu orada shavkat nima qilmoqchi bo`lganini ham unutdi. u yon-veriga qaradi-da, to`nkani ustiga o`tirib oldi. bu maza ekan! so`ng oyoqlarini o`ynatib ashula ayta boshladi: -nay, nay, na-nay... -ha , yorib bo`ldingmi? – …

4 / 12

sining qahramoni kichkintoy o`quvchi bola. lekin foziljonning xatti-harakati, intilishi, paxta dalalarini sergaklik bilan kuzatishi, fikr yuritishi raislarga xos. foziljonning ona zaminga, odamlarga nisbatan qiziqishi ta’sirli chizilgan. kimsasiz, g’irt yetim bola o`z qishlog’i, atrofidagi odamlar bilan sevinib, quvonib yashaydi. o`zini ularning bag`rida erkin his etadi. xudoyberdi to`xtaboyevda yozuvchilikka ishtiyoq uyg`otgan, qobiliyatining shakllanishida muhim rol o`ynagan, asarlariga qaytarilmas rang va jilo bergan narsa hayot, vaqtli matbuot, redaktsiyadagi qaynoq ijodiy muhit va qunt, chidam bilan o`qish, o`rganish, o`z ustida ishlash bo`ladi. hayotda turli xarakterdagi odamlar ko`p bo`ladi. birov yaxshilik qilaman deb yomonlik qilib qo`yganini o`zi ham sezmay qoladi. birov o`zini jamoat uchun g’oyat foydali odamman deb o`ylaydi, aslida esa zararkuranda bo`lib chiqadi. yana birov bilar-bilmas har narsaga aralashaveradi, o`rtaga tushadi, so`z beradi, lekin bari bir men haqman, shunday qilishim kerak deb biladi. ana shunday kishilarga bag`ishlangan “jonginam, shartingni ayt” qissasi xudoyberdi to`xtaboyevni hajvchi sifatida keng kitobxonlar ommasiga tanishtirdi. xudoyberdi to`xtaboyev uzoq yillar fel’etonchi …

5 / 12

akat qildi. xudoyberdi to`xtaboyev bolalar uchun asar yozayotgan paytda, albatta, o`z o`quvchisini ko`z oldiga keltirib yozadi. “olti yoshli bolaga aytayotgan gapingiz o`n to`rt yoshli o`smirga aytadigan gapingizdan albatta farq qilishi kerak”, deb ta’kidlaydi u. yozuvchining bolalar va o`smirlarga atab yozgan asarlarining qiziqarli, o`qimishli, jozibali bo`lishining asosiy sabablaridan biri ham shunda. shuning uchun ham xudoyberdi to`xtaboyevning birinchi yumoristik-sarguzasht qissasi, bolalar hayotidan olingan “sehrli qolpoqcha” tez orada bolalar hurmatiga sazovor bo`ladi va uni jamoatchilik juda iliq kutib oldi. yozuvchining yumorga moyilligi, oddiy vaziyatlardan ham kulgi chiqara olish iste’dodi ilgarigi asarlariga nisbatan bu asarida yana ham chuqurroq sezildi. “sariq devni minib” asarini qiziqarli syujet asosiga quradi, asarning hikoyachisi-bayonchisi qilib undagi barcha voqealarning ishtirokchisi, guvohi bo`lmish o`oshimjonni qo`yadi, tilga olinadigan voqealar uning tilidan hikoya qilinadi. yozuvchi hoshimjonning hikoyasi orqali uning hayot yo`li sarguzashtlarini, o`ziga xos xarakteri va psixologiyasini atroflicha ochib beradi. shuningdek, o`oshimjon xarakterida xo`ja nasriddinning va xalq ertaklaridagi “tegirmonga tushsa butun chiqadigan” zukko …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xudoyberdi to`xtaboyevning hayoti, ijodiy faoliyati"

mavzu: xudoyberdi to`xtaboyev reja: 1.xudoyberdi to’xtaboyevning hayoti, ijodiy faoliyati. 2. “sariq devni minib”, “qasoskorning oltin boshi”, “besh bolali yigitcha” asarlari badiiyati. 3.obrazlar talqini ustida ishlash. xudoyberdi to`xtaboyev (1932-yilda tug’ilgan) ... novcha niholcha hamon ajal bilan olishib yotibdi, jang bobokalonlari aytishganidek beomon, shafqatsiz edi. birin-ketin yashil bargchalari qovjirab taslim bo`lishdi, shoxchalaridagi hayot so`ndi. “tanam tirik hali, - entikib dedi novcha niholcha, - men yashashim kerak, albatta yashayman...” u kimdandir yordam kutgandek jovdirab atrofga qaray boshladi. meni bu yerga ekib, ketmonini asfal’tda daranglatib sudirab ketgan bolalar kelib qolmasmikan, deb yana bir bora ko`cha boshiga ko`z tashladi, yom-ir tomchilaridan umidvor bo`li...

This file contains 12 pages in DOCX format (25.9 KB). To download "xudoyberdi to`xtaboyevning hayoti, ijodiy faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: xudoyberdi to`xtaboyevning hayo… DOCX 12 pages Free download Telegram