oʻsimlik_va_hayvon_hujayralarining_farqli_va_oʻxshashlik_belgilari.docx

DOCX 12 pages 33.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti mustaqil ish mavzu: oê»simlik va hayvon hujayralarining farqli va oê»xshashlik belgilari o'quvchi: saparboyeva zilola 2024-2025-o'quv yili reja: 1. oê»simlik hujayralarining hujayra devorlari 2. hayvon hujayralarida hujayra devorining yoê»qligi 3. oê»simliklar va hayvonlarda joylashgan yadro 1. oê»simlik hujayralarining hujayra devorlari oê»simlik hujayralarining hujayra devorlari oê»simlik hujayralarining ahamiyatli tarkibiy qismi boê»lib, ularning barqarorligini va himoya vazifalarini bajaradi. hujayra devori asosan sellyuloza, gemisellyuloza va lignin kabi komponentlardan tashkil topgan. ushbu devor oê»simlik hujayralariga shakl beradi, ularga turli xil fizik kuchlarga bardosh berish imkoniyatini yaratadi va hujayra ichidagi ishqoriy moddalardan himoya qiladi. hujayra devorlari birlamchi va ikkilamchi boê»lishi mumkin. birlamchi hujayra devori oê»simlik hujayrasi oê»sishi davomida hosil boê»ladi va asosan sellyulozadan iborat. bu devor hujayraning oê»sishiga moslashadi, moslashuvchanlik va mustahkamlik oê»rtasida balansni saqlash uchun moê»ljallangan. ikkilamchi hujayra devori esa hujayra oê»sishi toê»xtaganda hosil boê»ladi. bu devor koê»pchilik hollarda lignin bilan boyitilgan …

2 / 12

evorining umumiy tarkibida taxminan 15-25% ni tashkil qiladi. lignin oê»simlik hujayra devorining asosiy oê»ziga xos xususiyatlaridan boê»lib, bu komponent devorning qattiqligini va biologik inertligini oshiradi. bu polimer fenilpropanoid birikmalaridan iborat boê»lib, odatda oê»simliklarning ikkilamchi oê»sish jarayonida koê»proq hosil boê»ladi. u hujayra devorining himoya xususiyatlarini sezilarli darajada oshiradi. lignin tarkibi odatda 20-40% ni tashkil etadi, ammo bu koê»rsatkich turli oê»simlik turlarida va turli hujayra turlarida farq qilishi mumkin. pektinalar hujayra devorining yana bir muhim komponenti hisoblanadi. ular gel xususiyatlariga ega boê»lib, hujayralarning bir-biriga yopishib turishida muhim rol oê»ynaydi. pektinalar birinchi navbatda birlamchi devorda mavjud boê»lib, ular hujayralar oê»rtasidagi lavabo (intercellular spaces) va oê»simlik toê»qimalarining bazal laminasi sifatida xizmat qiladi. bu polimerlarning tarkibi odatda hujayra devorining 5-10% ni tashkil qiladi. hujayra devorining umumiy vazifalari quyidagilardan iborat: strukturaviy mustahkamlik taê¼minlash, hujayra shaklini saqlash, hujayra ichidagi tartibni boshqarish, tiriklik saqlanishi uchun himoya qilish va hujayralar oê»rtasidagi oê»zaro aloqa va modda almashinuvini boshqarish. bundan tashqari, …

3 / 12

hujayralaridan farqli ravishda hujayra devoriga ega emaslar. hujayra devorining yo'qligi hayvon hujayralariga bir qator fizik va biokimyoviy xususiyatlarni beradi. quyida shu haqda batafsil ma'lumot keltirilgan: 1. **plazmatik membrana**: hayvon hujayralarida hujayra devori mavjud emasligi tufayli, ularni o'rab olgan plazmatik membrana muhim rol o'ynaydi. ushbu membrana fosfolipid ikki qavatli tuzilishga ega bo'lib, u ixtiyoriy o'tkazuvchanlik xususiyatiga ega, ya'ni bu hujayra ichiga kiruvchi va chiqib ketuvchi molekulalarni tartiblaydi. plazmatik membrana hujayraning shaklini saqlash, kimyoviy signalni qabul qilish va tarqatish hamda boshqa hujayralar bilan o'zaro ta'sir qilishga imkon beradi. 2. **moslashuvchanlik va harakat**: hajvayra devorining yo'qligi hayvon hujayralariga muayyan moslashuvchanlik va harakat imkoniyatini beradi. hujayra devori qattiq struktura bo'lganligi sababli o'simlik hujayralari shaklan o'zgara olmaydi, lekin hayvon hujayralari bu jihatdan erkinroq. bu hujayra yutilishi, fagosit penitsilin va silliq harakatlanish jarayonlariga imkon yaratadi. 3. **endotsitoz va ekzositoz**: hujayra devorining yo'qligi endotsitoz (hujayralarga moddalarni kiritish) va ekzositoz (hujayradan moddalarni chiqarish) kabi muhim jarayonlarni hayajonlantiradi. bu …

4 / 12

bu esa turgor bosimi deb ataladi. hayvon hujayralarida bunday struktura bo'lmagani uchun hujayra osmotik bosimga nisbatan yanada aniqroq va moslashuvchan shaklda javob bera oladi. 6. **skelet tizimi**: ko'pincha hayvonlar umurtqali hayvonlar bo'lib, ularning toâliq rivojlangan skelet tizimi mavjud. bu harakat uchun qulaylik yaratadi va himoya vazifasini bajaradi, natijada hujayra devori kerak emas. 7. **xavfli holatlarda himoyalanish**: hujayra devorining bo'lmasligi tufayli hayvon hujayralari toâgâridan-toâgâri himoya mexanizmlariga tayanadi, masalan: immun tizimi va himoya reaktsiyalari. hujayraning dasturlashtirilgan o'lish jarayoni (apoptoz) hujayra devorisiz o'lik va mushkul holatlardan ehtiyotlanishiga qodir. 8. **matritsaga hosil bo'lishi**: ko'plab hayvon hujayralari mexanik qo'llab-quvvatlash va himoya qilish uchun ekstrasellar matritsa ishlab chiqaradi, bu jilotin turidagi moddalar hujayraning shaklini va zararlardan himoya qiladi. ushbu elementlarning barchasi hayvon hujayralariga o'zlariga xos rivojlanishga va yanada moslashuvchan bo'lishiga imkon beradi. hayvon hujayralari hujayra devori yo'qligi tufayli ko'proq hajmdorligini va murakkab strukturalarni rivojlantira olish imkoniyatiga ega. 3. oê»simliklar va hayvonlarda joylashgan yadro yadro hujayraning muhim …

5 / 12

i boê»lish jarayonlarida muhim rol oê»ynaydi. xromatinning zichligi turli hujayra faoliyatlariga bog'liq ravishda o'zgaradi. yadrocha esa ribosomal rnk (rrnk) va ribosoma tarkibi uchun komponentlarning sintezlanadigan joyi hisoblanadi. ribosomalar oqsillarning sintezi jarayonida muhim ahamiyatga ega. o'simlik va hayvon hujayralari arasida yadroga oid ba'zi farqlar mavjud. masalan, o'simlik hujayralarida yadro odatda hujayra devoriga yaqin joylashgan bo'ladi, chunki katta vakuola hujayra hajmini ancha egallaydi. bunday holda, hujayraning boshqa qismlari vakuola atrofida joylashadi. o'simliklarda yadro vacuolalar bilan almashinishni boshqarishda ishtirok etadi. hayvon hujayralarida yadro hujayraning markazi yoki boshqa joyida joylashishi mumkin va u organellarning funksiyalariga ko'ra biroz ko'chishi mumkin. hayvon hujayralari odatda o'simlik hujayralariga nisbatan kichikroq oluradi, lekin yadrolari o'xshash struktura va funksiyalarga ega. yadro tarkibidagi dnk irsiy informatsiyani o'zida saqlaydi va hujayra ko'payishi, rivojlanishi va funksional faoliyatini boshqaradi. o'simliklarda bu genetik informatsiya fotosintez jarayonini va boshqa o'simliklarga xos jarayonlarni boshqaradi. hayvonlarda esa dnk organizmning shakli, ko'payishi va turli tizimlar faoliyatini tartibga soladi. yadroning …

6 / 12

jarayonlarni boshqaradi va hujayra strukturasi bilan chambarchas bog'liq. yadroning strukturasi va funksiyasi hujayralar evolyutsiyasi, rivojlanishi va moslashuv uning tirik dunyosining asosiy elementlaridan biri hisoblanadi. 4. xloroplastlarning faqat oê»simlik hujayralarida mavjudligi xloroplastlar â bu oê»simlik hujayralarida fotosintez jarayoni uchun javob beradigan organoiddir. u chiziqli tuzilishga ega boê»lib, oê»simliklarning yashil qismlarida, yaê¼ni barg va poyalarida keng tarqalgan. xloroplastlarning asosiy vazifasi yorugê»lik energiyasini kimyoviy energiyaga aylantirish boê»lib, bu jarayon oqibatida organik moddalar hosil boê»ladi. xloroplastlar yadroli hujayralar uchun xos boê»lib, plastidalar oilasiga kiradi. oê»simliklar bilan bir qatorda, aê¼zozori algalar ham xloroplastlarga ega. xloroplastlarning ichki tuzilishi oê»ta murakkab: ular ikki qavatli membrana bilan oê»ralgan boê»lib, ichki membrana tilakoidlar deb ataluvchi disk vasifasida boê»limlar hosil qiladi. tilakoidlar grana deb ataluvchi stakanchalar hosil qilib, tilakoidlar orasidagi joylar yashillisida (stroma) toê»ldirilgan. bu tuzilishlar fotosintez jarayonida muhim rol oê»ynaydi. fotosintez jarayoni asosida xloroplastlarda oê»tadi va bu jarayon ikki asosiy bosqichdan iborat: yorugê»lik bosqichi va qorongê»u bosqichi. yorugê»lik bosqichi …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oʻsimlik_va_hayvon_hujayralarining_farqli_va_oʻxshashlik_belgilari.docx"

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti mustaqil ish mavzu: oê»simlik va hayvon hujayralarining farqli va oê»xshashlik belgilari o'quvchi: saparboyeva zilola 2024-2025-o'quv yili reja: 1. oê»simlik hujayralarining hujayra devorlari 2. hayvon hujayralarida hujayra devorining yoê»qligi 3. oê»simliklar va hayvonlarda joylashgan yadro 1. oê»simlik hujayralarining hujayra devorlari oê»simlik hujayralarining hujayra devorlari oê»simlik hujayralarining ahamiyatli tarkibiy qismi boê»lib, ularning barqarorligini va himoya vazifalarini bajaradi. hujayra devori asosan sellyuloza, gemisellyuloza va lignin kabi komponentlardan tashkil topgan. ushbu devor oê»simlik hujayralariga shakl beradi, ularga turli xil fizik kuchlarga ba...

This file contains 12 pages in DOCX format (33.4 KB). To download "oʻsimlik_va_hayvon_hujayralarining_farqli_va_oʻxshashlik_belgilari.docx", click the Telegram button on the left.

Tags: oʻsimlik_va_hayvon_hujayralarin… DOCX 12 pages Free download Telegram

oʻsimlik_va_hayvon_hujayralarining_farqli_va_oʻxshashlik_belgilari.docx

Page preview (6 pages)

Want to read more?

About "oʻsimlik_va_hayvon_hujayralarining_farqli_va_oʻxshashlik_belgilari.docx"

Similar files