a.temur va temuriylar davri renessansi.docx

DOCX 12 pages 33.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi toshkent tibbiyot akademyasi referat mavzu: a.temur va temuriylar davri renessansi o'quvchi: mirsa'diyeva n 2024-2025-o'quv yili reja: 1. amir temur va uning davrida ilm-fanning rivoji 2. temuriylar saroyidagi olimlar va faylasuflar 3. samarqand va buxoro - temuriylar davri madaniyati markazlari 1. amir temur va uning davrida ilm-fanning rivoji amir temur, to'liq ismi amir temur ibn taragâay, xiv asrda yashagan va temuriylar davlatining asoschisi sifatida tanilgan tarixiy shaxsdir. u 1336 yilda hozirgi o'zbekiston hududidagi kesh (hozirgi shahrisabz) yaqinidagi xoâja ilgâor qishlogâida tugâilgan. uning hukmronligi davrida o'rta osiyo hududida ilm-fan, madaniyat va san'atga katta e'tibor qaratildi. amir temurning ilm-fan va madaniyatga bo'lgan hissa qo'shgani asosan samarqandni o'ziga xos madaniy va ilmiy markaz sifatida rivojlantirishi bilan bog'liq. trayton akademiyasi, samarqandda xizmat qilgan mashhur madrasalar va ilmiy maktablar tufayli, ushbu shahar temuriylar davrida ilm-ma'rifat markaziga aylandi. bu davrda samarqand va buxoro kabi shaharlarda ko'plab olimlar va faylasuflar …

2 / 12

rqanddagi registon maydonida joylashgan boâlib, sanâat va madaniyatning rivojiga xizmat qilgan. bu madrasalar oâz vaqtida maârifat tarqatish markazlari boâlib, ular orqali ko'plab olimlar ta'lim oldi va o'z ilmiy ishlari bilan shuhrat qozonishdi. amir temur ilm-fan rivojiga nafaqat shaxsiy qiziqish tufayli, balki davlatni mustahkamlash va madaniy yuksaltirish maqsadida ham e'tibor bergan. u ko'plab olim va san'atkorlarni o'z saroyiga jalb qildi va ularga qo'llab-quvvatlash ko'rsatdi. bu olimlar orasida alisher navoiy kabi mashhur adiblar, shuningdek, astronomlar, matematiklar va meâmorlar ham bor edi. amir temurning buyuk imperiyasi hududida ilm-fan rivojining dastaklanishi natijasida, oârta osiyo butun musulmon olamida ilmiy markazga aylangan va keyinchalik yevropa uygâonish davrida ham ta'sir ko'rsatgan. temuriylar davlati ta'sirida ishlab chiqarilgan ilmiy asarlar sharq va g'arbda ilmiy taraqqiyotga hissa qo'shdi va ko'plab fan sohalarida o'sha davr uchun ilgâor qarashlarni yuzaga keltirdi. shuningdek, amir temur zamonida ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar amalga oshirildi, bu esa savdo-sotiq va hunarmandchilikning rivojlanishiga olib keldi. shu bilan birga, kuchli iqtisodiy …

3 / 12

hi samarqandda mirzo ulug'bek madrasasida ta'lim olgan va uning asosiy ishi "risola dar ilm al-hisab" hisoblanadi. u, shuningdek, ulug'bekning mashhur astronomik jadvaliga hissa qo'shgan. mirzo ulug'bekning o'zi ham buyuk astronom va matematik edi. u 1394-yilda samarqandda tug'ilgan va 1449-yilda vafot etgan. ulug'bekning eng mashhur asari hisoblangan "ziji jadidi kuragoniy" asari o'z ichiga 1018 ta yulduzni jamlagan astronomik jadvaldir. bu asar o'z vaqtida dunyoning turli mamlakatlarida keng tarqaldi va ko'plab olimlar tomonidan o'rganildi. qomusiy olimlardan biri alisher navoiy (1441-1501) bo'lib, u nafaqat shoir, balki faylasuf, davlat arbobi va ilm-fan homiysi sifatida ham tanilgan. uning falsafiy qarashlari o'zining bir qator asarlarida, xususan, "mahbub ul-qulub" va "nasoyim ul-muhabbatâ kabi ishlarida aks etgan. giyosiddin al-qashgariy astromiya sohasida ulug'bek qatorida turli yirik loyihalarda ishtirok etgan va ularning ko'pgina matematik va astronomik kashfiyotlariga o'z hissasini qo'shgan. u shuningdek, "zij-i sultoni" asarini yaratishda ishtirok etgan. mirkamol kamoliyni eslab o'tish lozimdir, u ham ikkita madaniyat o'rtasida yashab, ko'plab …

4 / 12

otasi va ilmiy hamkori, va log'ariy muhammad al-karimiy ko'riladi. ular matematika, muhandislik va astronomiya sohalarida yangiliklar kiritishni davom ettirdilar. umuman olganda, temuriylar davri o'rta osiyo ilm-fani uchun oltin davr bo'ldi, chunki bu davrda ko'plab yirik ilmiy va falsafiy asarlar yaratildi va bu davrning hosilasi butun dunyo ilm-faniga katta ta'sir ko'rsatdi. 3. samarqand va buxoro - temuriylar davri madaniyati markazlari samarqand va buxoro shaharlarining temuriylar davrida madaniyati juda yuksak darajada rivojlangan edi. temuriylar davri o'rta osiyo tarixida muhim o'rin tutadi. amir temur va uning avlodlari davlatni boshqarish bilan birga, o'ziga xos madaniyat markazlarini yaratishga katta e'tibor berishgan. xususan, samarqand va buxoro ushbu davrda qudratli va boy madaniy markazlarga aylangan. samarqand temuriylar imperiyasining poytaxti bo'lgan va bu shahar dunyoning eng nufuzli madaniyat markazlaridan biri sifatida e'tirof etilgan. temur 1370 yilda samarqandni poytaxt qilib e'lon qilgan va bu yerda ko'plab go'zal va betakror me'moriy inshootlarni bunyod etgan. ulardan biri - bibixonim masjidi. bu …

5 / 12

asasi o'z davrida ilmlarni chuqur o'rganuvchi o'qituvchilar va talabalar uchun ilmu ma'rifat maskani bo'lib xizmat qilgan. temuriylar davrida buxoroning me'moriy uslubi ham yuqori darajada rivojlangan. masalan, ismoil somoniy maqbarasi (ix-x asrlar) temuriylar davrida qayta rekonstruksiya qilingan va bu inshoot islom me'morchiligida yangi uslublarning kiritilishiga sabab bo'lgan. samarqand va buxoroda qog'oz ishlab chiqarish texnikasi ham rivojlangan edi. samarqand qog'ozi yuqori sifatli bo'lib, bu narsalar nafaqat o'rta osiyo madaniyatida, balki butun islom dunyosida keng tarqalgan. samarqand qog'ozi o'zining mustahkamligi va parlatilganligi bilan ajralib turgan va bu hududning jihatidan eng yuqori darajali mahsuloti kabilardan biri hisoblangan. shuningdek, temuriynoma yozuvi temuriylar davrining adabiy merosiga kiritilgan. "temur tuzuklari" nomi bilan mashhur bu asar temuriylar davlatining siyosiy, ijtimoiy va madaniy hayoti haqida ma'lumot beradi. tuzuklar fors tilida yozilgan bo'lib, keyinchalik boshqa tillarga ham tarjima qilingan. bu asar temur davrining qonun-qoidalari va tamoyillarini o'zida aks ettirdi. umuman olganda, samarqand va buxoroning temuriylar davridagi madaniyati faqatgina me'moriy inshootlar …

6 / 12

plab she'riy asarlarni yaratgan va bu bilan turkiy tildagi she'riyat rivojlanishiga ulkan hissa qo'shgan. uning eng muhim asarlaridan biri "xamsa" bo'lib, bu nodir asar o'zbek va fors tillarida yaratilgan turkiy adabiyotning eng yuksak namunasi hisoblanadi. navoiy shaxsiyatini oârganishda tarixiy-hayotiy maâlumotlar, uning asarlaridagi turli xil mavzu va gâoyalarning ahamiyati katta. bu davrda shuningdek, boshqa ko'plab adabiy va ilmiy asarlar yaratilgan. mirzo bedil, abdurahmon jomi, va lutfiy kabi mashhur shoirlar o'z davrining buyuk ijodkorlari bo'lib, ularning asarlari vazir, malik furqat, hamdaniylar kabilar tomonidan yuqori baholangan. ular o'z asarlarida turli mavzularni, jumladan sevgini, axloqiy va falsafiy masalalarni yoritib berganlar. 1420-yillarda hirot shahri temuriylar uchun madaniyat va san'at markaziga aylangan. ulug'bek davrida samarqandda ko'plab ilmiy va madaniy tadbirlar o'tkazilgan. ulug'bekning samarqandda barpo etgan astronomik rasadxonasi nafaqat shu davrning, balki butun tarixning eng ilg'or ilmiy markazlaridan biri bo'lib, bu yerdagi ilmiy ishlar keyingi asrlardagi yevropalik olimlar uchun ham ilhom manbai bo'lgan. fors tilidagi adabiyot ham …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "a.temur va temuriylar davri renessansi.docx"

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi toshkent tibbiyot akademyasi referat mavzu: a.temur va temuriylar davri renessansi o'quvchi: mirsa'diyeva n 2024-2025-o'quv yili reja: 1. amir temur va uning davrida ilm-fanning rivoji 2. temuriylar saroyidagi olimlar va faylasuflar 3. samarqand va buxoro - temuriylar davri madaniyati markazlari 1. amir temur va uning davrida ilm-fanning rivoji amir temur, to'liq ismi amir temur ibn taragâay, xiv asrda yashagan va temuriylar davlatining asoschisi sifatida tanilgan tarixiy shaxsdir. u 1336 yilda hozirgi o'zbekiston hududidagi kesh (hozirgi shahrisabz) yaqinidagi xoâja ilgâor qishlogâida tugâilgan. uning hukmronligi davrida o'rta osiyo hududida ilm-fan, madaniyat va san'atga katta e'tibor qaratildi. amir temurnin...

This file contains 12 pages in DOCX format (33.4 KB). To download "a.temur va temuriylar davri renessansi.docx", click the Telegram button on the left.

Tags: a.temur va temuriylar davri ren… DOCX 12 pages Free download Telegram