dinamik massivla va koʻrsatkichlar..pdf

PDF 19 pages 223.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 223.7 KB

File type PDF

Pages 19

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti urganch filiali mustaqil ish mavzu: dinamik massivla va koê»rsatkichlar. o'quvchi: ollaberganov omonboy 2024-2025-o'quv yili reja: 1. dinamik massivlar tushunchasi 2. dinamik massivlar yaratish 3. dinamik massivlarga ruxsat olish 1. dinamik massivlar tushunchasi dinamik massivlar tushunchasi dasturlash dunyosida muhim o'rin tutadi. bu tushuncha va uning qo'llanilishi zamonaviy dasturlar va tizimlarga moslashuvchanlik va qulaylik beradi. dinamik massivlar, statik massivlardan farqli o'laroq, boshlang'ich darajasidagi xotira maydoni oldindan belgilanmagan, balki dasturlar ishlashi davomida o'zgarishi mumkin bo'lgan ma'lumotlar strukturasidir. oddiy massivlar, ya'ni statik massivlar, oldindan aniq o'lchamli xotira maydoniga egadirlar. bu massivlar uchun xotira maydoni dastur ishga tushganida, kompilyatsiya vaqtida belgilanadi va dastur bajarilganda o'zgarmaydi. bu o'zgaruvchan bo'lmagan kattalik ba'zi cheklovlarni tug'diradi, xuddi statik massivga qo'shimcha elementlar qo'shilishi yoki ortiqcha elementlar olib tashlanishi mumkin emasligidan kelib chiqqanidek. dinamik massivlar esa xotira bilan ishlaydigan algoritmlarda ko'plab afzalliklarni taqdim etadi. bu massivlar xotira hajmini o'stirishga …

2 / 19

bu jarayon ko'pincha "reallocation" deb ataladi. 3. **ma'lumotlar yig'ilishi:** dinamik massivlar elementlariga uzluksiz ravishda kirish va ularni tahrirlash mumkin. bu jarayon davomida massiv tarkibidagi ma'lumotlar logik asosda tartiblanishi va boshqarilishi kerak. 4. **xotirani bo'shatish:** dasturlar yakunida dinamik massivlar bilan bog'langan xotira maydonini bo'shatish zarur. bu jarayon "deallocation" deb ataladi va u xotira oqimlarini oldini olishda muhim ahamiyatga ega. dinamik massivlar zamonaviy dasturlash tillarida keng qo'llaniladi masalan, c++ tilida "std::vector" kutubxonasi yoki java tilidagi "arraylist" klassi kabi implementatsiyalar mavjud. bu massivlar malumotlarni tez va oson uchastirish uchun qulay interfeyslarni taqdim etadi. zamonaviy dasturlash tillari, ayniqsa garbiy tillar, dinamik massivlarni samarali va xavfsiz foydalanish imkoniyatini yaratadi. misol tariqasida, java tilida ishlatiladigan "arraylist" ni olaylik. bu klass yordamida massiving yangi elementlarni sinfiy tuzilishga mos ravishda qo'shish, o'chirish, almashtirish yoki ularga kirish mumkin bo'ladi. python tilida esa "list" tuzilmasi dinamik massiv rolini bajara oladi va u xuddi shunday chuqurlikka ega. dinamik massivlar, xotira boshqaruvi …

3 / 19

i saqlash va ularga ishlov berish usullaridan biri bo'lib, ular dastur ishlash jarayonida hajmini oâzgartirishi mumkin boâlgan tuzilmalardir. statik massivlardan farqli oâlaroq, dinamik massivlar dastur ishlash vaqtida kerakli hajmga oâsishi yoki kamayishi mumkin. bu ularga ma'lumotlar jadvallari yoki kolleksiyalari bilan ishlashda katta qulaylik tugâdiradi. dinamik massivlarning asosiy afzalliklaridan biri â ular hajmini dastur ish vaqtida oâzgartira olish qobiliyatidir. bu dinamik massivlar, asosan, umumiy xotira maydoni (heap) orqali boshqarilishi natijasida boâladi. c++, java, python kabi ko'plab zamonaviy dasturlash tillari dinamik massivlar bilan ishlash imkoniyatlarini taqdim etadi. c++ tilida standart kutubxonada taqdim etilgan `std::vector` sinfi dinamik massivlar bilan ishlash uchun keng qoâllaniladi. `std::vector` yordamida c++ dasturchilari kerakli hajmda dinamik massiv yaratishi va uni kengaytirishi mumkin. `std::vector` ning oâziga xos hususiyati shundaki, u ega bolgan resurslarni avtomatik ravishda boshqarishi, massivga qo'shimcha element kiritilganda avtomatik ravishda hajmini oshirishi mumkin. dinamik massivlar bilan bogâliq raqamlardan biri ularning boshlangâich hajmi yoki sigâimidir. masalan, boshlangâich hajm 10 …

4 / 19

hajmini oshirish jarayonida yuzaga keladi. foydalanuvchilar uchun asosiy e'tibor qaratilishi kerak bo'lgan narsa â ushbu jarayonlar fon xotira vaqti va qobiliyatlaridan qanday foydalanishini tushunishdir. python dasturlash tili bo'yicha esa `list` obyekti dinamik massiv sifatida ishlaydi. python uchun ham xuddi javada boâlgani kabi sxema boâyicha massivlar hajmi oshiriladi. masalan, pythonning qayta o'sish tizimi odatiy holatda belgilangan hajm tugaganda mavjud hajmning 1.125 (1/8) qismi hisobida o'sirilishi mumkin. shu sababli, python list tuzilmasi ma'lumotlarga qo'shimcha kiritish va qaytarish operatsiyalarida yengilroq va qulayroq bo'ladi. dinamik massivlar ma'lumotlarni saqlash va ularga tez kirish imkoniyatini ta'minlash sifatida keng qo'llaniladi. ular, ayni paytda massivdan ma'lumot olib tashlash yoki ularni kiritish zarur boâlib turganda juda mos keladi. xususan, katta hajmdagi ma'lumotlar bilan ishlashda, massivning ortiqcha hajm yoki kamlik muammosi mavjud. koârinib turibdiki, turli dasturlash tillarida turlicha, ammo mohiyatiga koâra oâxshash dinamik massivlar tushunchasi mavjud. dasturchilar uchun eng muhim vazifalardan biri â yangi elementlar kiritilganda yoki mavjudlari olib tashlanganda, …

5 / 19

r qo'shilishi yoki olib tashlanishi bilan o'lchamini o'zgartirib boradi. umumiy holda, c++ dasturida `std::vector` quyidagi xususiyatlarga ega: 1. **boshlang'ich o'lcham**: dasturchi massivni yaratganda boshlang'ich o'lchamini ko'rsatishi mumkin, ammo bu majburiy emas. 2. **elementlar qo'shish**: `push_back()` metodi orqali massiv oxiriga yangi element qo'shish mumkin. 3. **elementlar chiqarib tashlash**: `pop_back()` metodi orqali massiv oxiridan element chiqarib tashlash mumkin. 4. **o'lchamni o'zgartirish**: `resize()` funksiyasi orqali massiv o'lchamini kamaytirish yoki kattalashtirish mumkin. 5. **avtomatik kengayish va qisqarish**: elementlar qo'shilganda yoki olib tashlanganda, massiv avtomatik ravishda o'z o'lchamini mos ravishda o'zgartiradi. java dasturlash tilida esa `arraylist` dinamik massiv sifatida keng qo'llaniladi va quyidagi imkoniyatlarni taqdim etadi: 1. **by default initial capacity**: `arraylist` dastlabki holatda 10 element sig'imli bo'lib yaratilib, zaruratga ko'ra o'lchamini ikki hissa oshiradi. 2. **qo'shish va olib tashlash**: `add()` va `remove()` metodlari orqali massiv oxiriga elementlarni qo'shish va olib tashlash mumkin. 3. **sig'imni dinamika ko'tarish yoki kamaytirish**: `ensurecapacity()` va `trimtosize()` metodlari orqali massivning …

6 / 19

sivga ko'payish jarayonida nisbatan ko'proq vaqt talab qilishi mumkin. bundan tashqari, dinamik massivlar turli xil dasturlash tillarida optimallashtirish maqsadida qandaydir `reallocation` mexanizmlari orqali amalga oshiriladi. bunda eski massivdan yangi, katta massivga barcha elementlar ko'chiriladi. bu jarayon odatda amortizatsiyalangan o(1) murakkablikda bajariladi, ammo yaroqli foydalanish uchun samimiy vaqtni talab qilishi mumkin. dinamik massivlar real amaliyotda turli dasturiy ta'minotlar va texnologik yechimlar uchun ishlatiladi, masalan, foydalanuvchi interfeyslari o'zgartirilganda yoki real vaqt rejimida kelib tushadigan ma'lumotlar bilan ishlaydigan tizimlarda qo'llaniladi. javob beruvchi va moslashuvchi xotira boshqaruvi hozirgi zamonaviy texnologik jarayonlarda unumdorlikni oshirish uchun eng zaruriy vositalardan biri ekanligi tasdiqlangan. shunday qilib, dinamik massivlar zamonaviy dasturlashdagi asosiy tushunchalardan biri bo'lib, dasturiy echimlarni moslashtiriladigan, tejamkor va samarali qilishda katta ahamiyatga ega. 4. dinamik massivlar hajmini oê»zgartirish dinamik massivlar dasturlashda ma'lumotlar strukturalaridan biri bo'lib, ular dastur ishga tushirilganda o'lchamini o'zgartirishi mumkin. an'anaviy massivlar bilan solishtirilganda, dinamik massivlar juda moslashuvchan: ular ma'lumot hajmini oldindan belgilanishi shart emas, …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinamik massivla va koʻrsatkichlar..pdf"

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti urganch filiali mustaqil ish mavzu: dinamik massivla va koê»rsatkichlar. o'quvchi: ollaberganov omonboy 2024-2025-o'quv yili reja: 1. dinamik massivlar tushunchasi 2. dinamik massivlar yaratish 3. dinamik massivlarga ruxsat olish 1. dinamik massivlar tushunchasi dinamik massivlar tushunchasi dasturlash dunyosida muhim o'rin tutadi. bu tushuncha va uning qo'llanilishi zamonaviy dasturlar va tizimlarga moslashuvchanlik va qulaylik beradi. dinamik massivlar, statik massivlardan farqli o'laroq, boshlang'ich darajasidagi xotira maydoni oldindan belgilanmagan, balki dasturlar ishlashi davomida o'zgarishi mumkin bo'lgan ma'lumotlar strukturasidir. oddiy massivlar, ya'ni statik massi...

This file contains 19 pages in PDF format (223.7 KB). To download "dinamik massivla va koʻrsatkichlar..pdf", click the Telegram button on the left.

Tags: dinamik massivla va koʻrsatkich… PDF 19 pages Free download Telegram