diqqatning rivojlanishi va buzilishi.docx

DOCX 17 pages 113.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.7 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi chirchiq davlat pedagogika universitetining boshlangê»ich taê¼lim fakultetini sirtqi 1-kurs talabasi toê»ychiyeva nafisa ning psixologiya fanidan "diqqatning rivojlanishi va buzilishi"haqida tayorlagan mustaqil ishi [image: ] 2024-2025-o'quv yili reja: 1. diqqatning psixologik asoslari 2. diqqatning rivojlanish bosqichlari 3. diqqatning turlari va ularning xususiyatlari 1. diqqatning psixologik asoslari diqqatning psixologik asoslari psixologiya fanining muhim yo'nalishlaridan biri bo'lib, u insonning diqqatini qanday boshqarishi, yo'naltirishi va ushlab turishi kabi jarayonlarni o'rganadi. diqqat inson ongining asosiy xususiyatlaridan biri bo'lib, xatti-harakatlarimizni, fikrlarimizni va qarorlarimizni boshqarishda katta rol o'ynaydi. diqqat psixologiyasida ko'plab tadqiqotlar va modellar mavjud. diqqatning asosiy vazifalaridan biri ma'lumotni tanlab olishdir. chunki atrof-muhitdagi barcha stimullarni bir vaqtning o'zida qayta ishlash biz uchun qiyin. shu sababli, diqqat yordamida biz muhim stimullarni aniqlaymiz va ularni boshqa ma'lumotlardan ajratib olamiz. ushbu jarayonni yaxshi tushunish uchun turli nazariyalar va modellar ishlab chiqilgan. diqqatning asoschilari orasida uilyam jeyms (william james) diqqatni ongning funksional …

2 / 17

lari tomonidan qayta ishlanadi va faqat keyinchalik filtrlab olinadi, deb ta'kidlaydi. diqqatni o'rganishda yana bir muhim tushuncha bu "o'tish qobiliyati"dir. bu insonning bir vaqtda bir necha vazifani bajara olish qobiliyatini ifodalaydi. matematik tadqiqotlar shuni koârsatdiki, insonning diqqat o'tish qobiliyati chegaralangan. ya'ni, biz bir vaqtda ko'p vazifani bajara olamiz, lekin bu vazifalar soni va murakkabligiga qarab samaradorlik tushishi mumkin. diqqatning yana bir muhim qirralaridan biri bu "diqqatni yo'naltirish"dir. diqqatni yo'naltira olish qobiliyati insonga muomala bajarishda va biror ob'ektga e'tiborni jalb qilishda katta yordam beradi. ushbu jarayonni o'rganishda neyromarketing va kognitiv neuropsixologiya kabi sohalar ham muhim rol o'ynaydi. ular inson miya faoliyatini va diqqat mexanizmlarini tahlil qilib, yaxshiroq tushunishga harakat qiladilar. psixologik tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, diqqat insonning hissiy holati bilan ham chambarchas bog'liq. stress va charchoq holatlari diqqatni zaiflashtirishi mumkin, hech boâlmaganda qisqa muddatli diqqatni. 1980-yillarda m. posner tomonidan ishlab chiqilgan diqqatning neyropsixologik modeli uch bosqichli jarayonni o'z ichiga oladi: signalni aniqlash, …

3 / 17

di va har bir bosqich oâziga xos xususiyatlar bilan tavsiflanadi. birinchi bosqich, taxminan 0-2 yosh oraligâida kuzatiladi. bu davrda bola diqqatning dastlabki belgilari namoyon boâla boshlaydi. bolalar to'g'ridan-to'g'ri ta'sirlarga javob beradi va diqqatni ushlab turish qobiliyati juda qisqa muddatli bo'ladi. ushbu davrda diqqatning davomiyligi o'rtacha 3-5 soniyani tashkil etadi. bolalar vizual va eshitish stimullari orqali diqqat saqlashga harakat qiladi. ikkinchi bosqich 2-5 yosh oraligâida namoyon bo'ladi. ushbu bosqichda bolalar diqqatini ancha uzoqroq vaqtga qaratishga qodir bo'ladi. diqqat asosan o'yin faoliyatida shakllanadi. bolalar bu davrda bir narsaga diqqatini qaratib, uni 5-10 daqiqa davomida ushlab turishi mumkin. diqqat barqaror bo'lib boradi va kuzatuvchanlik oshadi. biroq, halaqit beruvchi omillar hali ham diqqatni tezda chalg'itishi mumkin. uchinchi bosqich 5-7 yoshni o'z ichiga oladi. ushbu yoshda maktabga tayyorgarlik davri boshlanadi. bolalar diqqatni undan uzoqroq vaqt davomida saqlab turishga qodir bo'ladi, masalan, katta yoshdagi mashg'ulotlar paytida o'rtacha 15-20 daqiqagacha. bolalar diqqatini faqat o'zlariga qiziq bo'lgan narsalargagina …

4 / 17

o'smirlar turli mavjud omillar ta'sirisiz bir vaqtda bir necha soat davomida diqqatini saqlab turishi mumkin. diqqatni holdan toymay uzoq vaqt ushlab turish, ta'lim jarayonida muvaffaqiyatga erishishni ta'minlaydi. oxirgi bosqich, 14 yosh va undan yuqori yoshdagilarga to'g'ri keladi. bu bosqichda diqqat barqarorlashadi va ko'p vaqt davomida oâz-oâzini nazorat qilish imkoniga ega boâladi. diqqat jarayonlari oâzaro moslashib, turli vazifalarni samarali bajara olishga imkon beradi. o'smirlarning diqqat qobiliyatlari turli ilmiy, ijodiy va amaliy faoliyat bilan shug'ullanishlariga yoâl ochadi. ushbu bosqichda diqqatning mustaqilligi va doimiyligi kuchayadi. shunday qilib, diqqatning rivojlanish bosqichlari inson umrining dastlabki yillaridan boshlab uzluksiz takomillashib boradi, har bir bosqichda diqqat yanada barqaror va murakkablikka erishadi. diqqatning shakllanishi va rivojlanishi uchta asosiy yo'nalishni o'z ichiga oladi: barqarorlik, davomiylik va taqsimlanish imkoniyatlari. har bir bosqichda ota-onalar va pedagoglar bolaning diqqat qobiliyatlarini rivojlantirishda muhim rol o'ynaydilar. 3. diqqatning turlari va ularning xususiyatlari diqqatning turlari va ularning xususiyatlari haqida ma'lumot quyidagicha: diqqat inson ongining muhim …

5 / 17

darajada konsentratsiyani talab qiladi va koâpincha insonning jismoniy va ruhiy energiyasini koâproq sarflanishiga sabab boâladi. 2. **ixtiyorsiz diqqat**: bu turdagi diqqat, ongli ravishda boshqarilmaydigan, tabiiy ravishda ma'lum bir stimuluslarga javoban paydo boâladi. ixtiyorsiz diqqatning asosiy xususiyatlaridan biri shundaki, yalt etgan nur, baland tovush yoki oâzgaruvchan muhitga duch kelganda avtomatik ravishda namoyon boâladi. ixtiyorsiz diqqat evolyutsion jarayon natijasida insonlarning omon qolishiga yordam beruvchi mexanizm sifatida rivojlangan. bu turdagi diqqatning eng keng tarqalgan sabablari orasida qiziqarli hodisalar, yangi va noodatiy voqealar kiradi. 3. **postixtiyoriy diqqat**: bu turdagi diqqat dastlab ixtiyoriy xarakterga ega boâlib, keyinchalik kishining qiziqishi tufayli avtomatik tarzda davom ettiriladi. postixtiyoriy diqqat insonning qiziqishlari va ehtiyojlari bilan chambarchas bogâliq boâladi. ushbu diqqat turi ixtiyoriy diqqat bilan boshlanib, keyinchalik qiziqarli va jalb qiluvchi faoliyat tufayli ixtiyorsiz holatga aylanadi. bu diqqatning mustahkamlanishi, odatda, kontekstning qiziqarli yoki motivatsion qiymatiga bogâliq boâladi. diqqatning yuqoridagi turlaridan tashqari, quyidagi xususiyatlari ham muhimdir: - **barqarorlik**: diqqatning muayyan narsa …

6 / 17

samaradorligi, bilim olish jarayoni va kundalik faoliyatining muvaffaqiyatigacha keng qamrovli taâsir koârsatadi. diqqatning rivojlanishi va nazorat qilinishi bilim olish qobiliyatini oshiradi, yangi malakalarni oâzlashtirishda, muammolarni hal etishda va ijodkorlikda muhim ahamiyatga ega. shuning uchun, diqqatni boshqarish va yaxshilash uchun maxsus mashqlar yoki meditatsiya kabi turli usullar qoâllanilishi mumkin. 4. diqqat mexanizmlarining biologik asoslari diqqat mexanizmlarining biologik asoslari murakkab va ko'p qirrali tushuncha bo'lib, inson miya faoliyati, neyronlar, miya qismlari va neyrofiziologik jarayonlar orqali amalga oshiriladi. diqqat, biror ob'yekt yoki hodisaga ongli ravishda e'tiborni qaratish qobiliyatidir, bu kognitiv jarayonlar uchun muhim ahamiyatga ega. diqqat mexanizmlarining biologik asoslariga e'tibor qaratish orqali, uning qanday ishlashini va qay tarzda samarali bo'lishini tushunish mumkin. diqqat jarayoni miya po'stlog'ida joylashgan turli qismlar, ayniqsa, old miya (prefrontal korteks) va chaqmoq korteksining o'zaro ta'siri orqali boshqariladi. prefrontal korteks diqqatni bir nuqtaga jalb etish va nazorat qilishda juda muhim rol o'ynaydi. ushbu mintaqa xotira va maqsadga yo'nalganlik bilan bog'liq …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diqqatning rivojlanishi va buzilishi.docx"

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi chirchiq davlat pedagogika universitetining boshlangê»ich taê¼lim fakultetini sirtqi 1-kurs talabasi toê»ychiyeva nafisa ning psixologiya fanidan "diqqatning rivojlanishi va buzilishi"haqida tayorlagan mustaqil ishi [image: ] 2024-2025-o'quv yili reja: 1. diqqatning psixologik asoslari 2. diqqatning rivojlanish bosqichlari 3. diqqatning turlari va ularning xususiyatlari 1. diqqatning psixologik asoslari diqqatning psixologik asoslari psixologiya fanining muhim yo'nalishlaridan biri bo'lib, u insonning diqqatini qanday boshqarishi, yo'naltirishi va ushlab turishi kabi jarayonlarni o'rganadi. diqqat inson ongining asosiy xususiyatlaridan biri bo'lib, xatti-harakatlarimizni, fikrlarimizni va qarorlarimizni boshqarishda katt...

This file contains 17 pages in DOCX format (113.7 KB). To download "diqqatning rivojlanishi va buzilishi.docx", click the Telegram button on the left.

Tags: diqqatning rivojlanishi va buzi… DOCX 17 pages Free download Telegram