alkaloidlar_tarkibida_alkaloidlarni_saqlovchi_dorivor_o'simlik_giyohlar.docx

DOCX 18 стр. 36,2 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 36,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 18

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi andijon qishloq xoâjaligi va agratexnalogiyalar instituti mustaqil ish mavzu: alkaloidlar. tarkibida alkaloidlarni saqlovchi dorivor o'simlik (giyoh)lar va dorivor o'simlik (giyoh)lar xom ashyolari. o'quvchi: muhtaraliyev hasanboy 2024-2025-o'quv yili reja: 1. alkaloydlarning farmakologik xususiyatlari 2. alkaloydli dorivor o'simliklar tarixi 3. giyohlarning kimyoviy tarkibi va alkaloydlar 1. alkaloydlarning farmakologik xususiyatlari ### alkaloydlarning farmakologik xususiyatlari alkaloidlar o'simliklarda keng tarqalgan biologik faol moddalar bo'lib, ular asosan azot atomlarini o'z ichiga oladi. ushbu kimyoviy moddalar biologik tizimlarga juda kuchli ta'sir ko'rsatadi va tarkibida bo'lgan o'simliklarda ko'pincha himoya vazifasini bajaradi. quyida alkaloidlarning ba'zi farmakologik xususiyatlari haqida ma'lumotlar keltirilgan. #### 1. analjezik ta'sir - **morfin**: morfin kuchli analjezik xususiyatlarga ega bo'lib, og'riqni kamaytirish uchun tibbiyotda keng qo'llaniladi. u asosan markaziy nerv sistemasi (mns) orqali og'riq his qilishini to'sadi. #### 2. gipotenziv ta'sir - **reserpin**: reserpin alkaloidi qon bosimini pasaytiruvchi yallig'lanishga qarshi va simpatolitik ta'sirga ega. bu preparat asosan gipertoniya davolanganda …

2 / 18

turli xil bakteriyalarga qarshi kurashishda samarali bo'lishi mumkin. u asosan o'simliklardan olinadi va u o'z antibakterial xususiyatlari bilan tanilgan. #### 7. antidepressant ta'sir - **st. john's wort**: bu o'simlikning asosiy samarali moddasi hiperisin bo'lib, depressiv holatlarni davolashda qo'llaniladi. giperisin serotonin miqdorini oshirib, kayfiyatni ko'taradi. #### 8. antiholinergik ta'sir - **atropin**: atropin alkaloidi ovqat hazm qilish tizimi va yurak ritmini tartibga solishda qo'llaniladi. u muskarinik reseptorlarga qarshi antagonistik ta'sir ko'rsatadi. #### 9. antikoagulyant ta'sir - **heparin**: garchi heparin o'z-o'zidan alkaloid bo'lmasa ham, trombozlarni oldini olishda ishlatiladigan birikmalar qatoriga kiradi va ko'pincha alkaloidler bilan birgalikda ishlatiladi. #### 10. neuroprotektor ta'sir - **ginkgo biloba alkaloidlari**: bu alkaloidlar miya qon aylanishini yaxshilaydi va kognitiv funksiyalarni qo'llab-quvvatlaydi. #### 11. diuretik ta'sir - **kolin**: ushbu alkaloid tanadan suyuqliklarni chiqarishda yordam beradi va buyrak faoliyatini rag'batlantiradi. #### farmakologik xususiyatlarining umumiy tahlili alkaloidlarning farmakologik ta'sir kuchi va turi ularning kimyoviy tarkibi va tuzilishiga, shuningdek organizmning individual xususiyatlariga bog'liq. …

3 / 18

otchilar uchun bu kimyoviy moddalarni yanada chuqurroq o'rganish va ulardan yangi dori vositalari ishlab chiqish imkoniyatini beradi. 2. alkaloydli dorivor o'simliklar tarixi alkaloidli dorivor o'simliklar tarixi ming yillar davomida insoniyatning tibbiy amaliyotlarida muhim rol o'ynagan. ushbu o'simliklardan olingan alkaloidlar ko'pgina kasalliklarni davolashda qo'llanilgan va bugungi kunda ham farmatsevtika sanoatida muhim ahamiyatga ega. birinchi marta alkaloidlar atamasi 1819-yilda nemis kimyogari karl fridrix vilhelm meissner tomonidan kiritilgan. alkaloidlar tabiatda keng tarqalgan bo'lib, asosan o'simliklardan olingan va ular murakkab kimyoviy birikmalar guruhiga kiradi. ular asosan azot atomlari mavjudligi bilan ajralib turadi. o'tmishda ko'plab madaniyatlar alkaloidli o'simliklar bilan ishlashgan. misol uchun, qadimgi mesopotamiya davriga oid manbalarda opiydan olingan morfin haqida ma'lumotlar topilgan. misr xonliklarida esa opiy ishlatilganligi haqida yozmalar mavjud. olib borilgan arxeologik qazishma ishlari misrdagi faraon maqbaralaridan opiy izlarini topishga yordam berdi, bu esa ushbu moddalar qadim zamonlardan qanday ishlatilganligini ko'rsatadi. hindistonda esa an'anaviy ayurveda tibbiyotida alkaloidli o'simliklar uzoq muddatdan buyon ishlatilgan. ayurveda …

4 / 18

angan zamonlarda mahalliy xalqlar kofe va kakaoning shifobaxsh xususiyatlarini bilib, foydalanishgan. koka barglaridan olinadigan koka alkaloidlari mahalliy peru va boliviya aholisi tomonidan og'riqni qoldirish uchun qabul qilingan. 19-asrda kimyoviy tahlillarning taraqqiyoti bilan alkaloidlarning kimyoviy tuzilishini aniqlash va izolyatsiya qilish imkoniyati paydo bo'ldi. 1805-yilda nemis farmatsevtasi fridrix sertiyner morfin alkaloidini opiydan ajratdi va bu alkaloidlarni birinchi marta aynan aniqlangan misollaridan biri edi. keyinchalik, boshqa alkaloidlar, masalan, kinonindan kinin va atropindan ajratilgan kuzatilgan. 20-asrda farmatsevtika sohasining rivojlanishi bilan alkaloidlarning jarayonlari yanada rivojlanib, maxsus dorivor mahsulotlar yaratildi. masalan, vinblastin va vinkristin, qichitqi ustida topilgan alkaloidlar, saraton kasalligining ayrim turlarini davolashda qo'llanila boshlandi. bugungi kunda alkaloidli o'simliklar va ulardan olinadigan moddalarning ahamiyati yuksak bo'lib qolmoqda. kimyoskorlar va farmakologlar alkaloidlarning yangi turdagi davo olib borish usullarini kashf qilishda davom etmoqdalar, va bu xususiyatlar ko'plab jiddiy kasalliklar, jumladan, nevrologik va yurak-qon tomir kasalliklarini davolashda qo'llanishda davom etmoqda. shuning uchun alkaloidli dorivor o'simliklar insoniyat tarixida ulkan izdosh …

5 / 18

ar va ular tarkibidagi alkaloidlar haqida ba'zi muhim ma'lumotlarni keltirib o'taman: 1. **giyohlar va ularning kimyoviy tarkibi:** - giyohlar tarkibida turli xil kimyoviy moddalar, jumladan, vitaminlar, minerallar, alkaloidlar, flavonoidlar, terpenoidlar, fenolik birikmalar va efir moylari mavjud. bu kimyoviy moddalar o'simliklarning dorivor xususiyatlariga hissasi qo'shadigan asosiy komponentlar hisoblanadi. - **minerallar:** giyohlar tarkibida ko'pincha kaltsiy, magniy, temir, fosfor va kaliy kabi minerallar mavjud bo'lib, ular inson tanasi uchun zarur. masalan, maysa o'simligi (herbae folia) tarkibida taxminan 12-15% kalsiy mavjud. - **vitaminlar:** giyohlar, shuningdek, a, c, e va k vitaminlari kabi ko'plab vitaminlarga boy. masalan, coccinia grandis o'simligida c vitamini miqdori 120 mg/100 g gacha bo'lishi mumkin. - **fenolik birikmalar:** ular antioxidativ xususiyatlarga ega bo'lib, giyohlar orqali qabul qilinganda inson sog'lig'i uchun foydali ta'sir ko'rsatadi. ba'zi o'simliklar tarkibida fenol birikmalari umumiy miqdori o'simlik massasi hisobiga 2-5% ni tashkil qiladi. 2. **alkaloidlar:** - **alkaloidlar** - asosan o'simliklarda uchraydigan azotli organik birikmalar bo'lib, ko'pincha kuchli …

6 / 18

sifatida ishlatiladi. kinin o'simlik po'stida taxminan 5-7% miqdorda mavjud bo'ladi. - **nikotin** - solanaceae oilasi o'simliklarida, xususan, tamaki tarkibida mavjud bo'lib, unumdor neurostimulyant sifatida tanilgan. nikotin miqdori quritilgan tamaki barglarida taxminan 0.6-3% gacha bo'lishi mumkin. - **rezerpin** - apocynaceae oilasi o'simligi rauwolfia serpentina tarkibidagi alkaloid bo'lib, tinchlantiruvchi sifatida qo'llaniladi. rezepin miqdori ko'pincha 0.1-2% oralig'ida bo'ladi. - **atropin** - solanaceae oilasi o'simligi, dolchin ichmalaridan olinadigan alkaloid boê»lib, ko'z geniåletqon bosimini kamaytiradi. atropin kontsentratsiyasi bé'zi belladonna turlarida 0.3-0.5% ni tashkil qiladi. ushbu alkaloidlar va boshqa faol komponentlar giyohlarning davolashda va farmakologiyada qo'llanish imkoniyatlarini belgilaydi. alkaloidlarning turli shakllari va turli o'simliklarda mavjudligi dorivor o'simliklarning dori sifatida qo'llanilishida ta'sir ko'rsatadi. alkaloidlarning bioaktivligi va xususiyatlari ko'p jihatdan ularning murakkab molekulyar tuzilishiga bog'liq bo'lib, bu ularni farmatsevtika sanoatda qimmatbaho qiladigan omillardandir. 4. alkaloydli giyohlarning xalq tabobatidagi o'rni alkaloidli giyohlar xalq tabobatida katta rol o'ynaydi va ularning qo'llanilishi uzoq tarixiy ildizlarga ega. alkaloidlar kimyoviy birikmalar bo'lib, ular …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "alkaloidlar_tarkibida_alkaloidlarni_saqlovchi_dorivor_o'simlik_giyohlar.docx"

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi andijon qishloq xoâjaligi va agratexnalogiyalar instituti mustaqil ish mavzu: alkaloidlar. tarkibida alkaloidlarni saqlovchi dorivor o'simlik (giyoh)lar va dorivor o'simlik (giyoh)lar xom ashyolari. o'quvchi: muhtaraliyev hasanboy 2024-2025-o'quv yili reja: 1. alkaloydlarning farmakologik xususiyatlari 2. alkaloydli dorivor o'simliklar tarixi 3. giyohlarning kimyoviy tarkibi va alkaloydlar 1. alkaloydlarning farmakologik xususiyatlari ### alkaloydlarning farmakologik xususiyatlari alkaloidlar o'simliklarda keng tarqalgan biologik faol moddalar bo'lib, ular asosan azot atomlarini o'z ichiga oladi. ushbu kimyoviy moddalar biologik tizimlarga juda kuchli ta'sir ko'rsatadi va tarkibida bo'lgan o'simliklarda ko'pincha himoy...

Этот файл содержит 18 стр. в формате DOCX (36,2 КБ). Чтобы скачать "alkaloidlar_tarkibida_alkaloidlarni_saqlovchi_dorivor_o'simlik_giyohlar.docx", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: alkaloidlar_tarkibida_alkaloidl… DOCX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram

alkaloidlar_tarkibida_alkaloidlarni_saqlovchi_dorivor_o'simlik_giyohlar.docx

Предварительный просмотр (6 стр.)

Хотите читать дальше?

О "alkaloidlar_tarkibida_alkaloidlarni_saqlovchi_dorivor_o'simlik_giyohlar.docx"

Похожие файлы