o`rinsiz sanoq sistemalari

DOC 8 pages 62.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.5 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

sanoq sistemalari mavzu: bir sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemasiga o`tish. reja: 1. sanoq sistemalari haqida ma`lumot. 2. sanoq sistemalarining turlari. 3. bir sanoq sistemasidan ikkinchisiga o`tish. 1. sanoq sistemalari haqida ma`lumot. hisoblash mashinalarining tuzilishi va ularda dasturlashtirish sanoq sistemalari bilan chambarchas bog`liq. mavjud sanoq sistemalarini shartli ravishda ikki guruhga ajratish mumkin: o`rinli (pozitsion) va o`rinsiz (nopozitsion) sanoq sistemalari. o`rinli sanoq sistemasida raqam o`zining sondagi turgan o`rniga qarab turli qiymatni akslantirsa, o`rinsiz sanoq sistemasida esa raqamning qiymati uning sondagi tutgan o`rniga bog`liq emas. o`rinsiz sanoq sistemasiga qadimgi rim sanoq sistemasi misol bula oladi. bu sanoq sistemasida sonlarni yozish uchun lotin harflari ishlatiladi, ya`ni i harfi har doim birni , v harfi beshni, x-o`nni, l-ellikni, c-yo`zni, d-besh yo`zni, m-mingni va boshqalar. bu sanoq sistemada 267 soni cclxvii ko`rinishda ifodalanadi. bu sanoq sistemasida har bir harf har doim bir xil sonni ifodalaydi. shuning uchun ham katta sonlarni yozishda yangi - yangi harflarni kiritishga …

2 / 8

2 ta raqam; 0, 1; 16 lik sanoq sistemasida 16 ta raqam: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, a, b, c, d, e, f mavjud. odatda, 16 lik sanoq sistemasida yetishmaydigan raqamlar o`rniga lotin alifbosining bosh harflari: a, b, c, d, e, f lar qo`llaniladi. umuman ixtiyoriy p sanoq sistemasida raqamlar soni r ta bo`lib, ular 0 bilan r-1 orasida bo`ladi va r-shu sanoq sistemasining asosi deyiladi. 0 dan r-1 gacha bo`lgan raqamlar esa, shu sanoq sistemaning bazasi deb ataladi. barcha o`rinli sanoq sistemalarida 0 va 1 raqami mavjud bo`lganligi uchun, bu sistemalarning asosi sifatida 10 soni olingan. o`nlik sanoq sistemasi hindistonda kashf etilgan bo`lib, keyinchalik u arablar orqali yevropaga tarqalgan. yuqorida ta`kidlaganimizdek, o`nlik sistemada har bir raqam o`zining sondagi tutgan o`rniga qarab ma`lum qiymatni aniqlaydi. masalan, 4444 sonida 4 to`rt marta uchraydi va o`ngdan birinchisi 4 ta birlikni, ikkinchisi 4 ta o`nlikni, uchinchisi 4 ta …

3 / 8

ko`rsatadi, a1216 yozuvi a12 sonining 16 lik sanoq sistemasidaligini bildiradi. 6128 sonini 2 lik sanoq sistemasiga o`tkazish uchun har bir raqamni mos 3 lik (triada) bilan almashtiramiz: 6128 - 110 001 0102 , xuddi shuningdek, 1258 – 001 010 1012 yoki 1 010 1012; -7028 - - 111 000 0102; bundan tashqari, biror sanoq sistemada berilgan sonni ikkinchi sanoq sistemaga o`tkazish uchun berilgan sonni o`tkazilishi kerak bo`lgan sanoq sistemaning asosiga bo`lib masalani hal qilish ham mumkin. masalan, 610 ni ikkilik sanoq sistemaga o`tkazmoqchi bo`lsak, quyidagi algoritmlarni bajarishimiz kerak: 1. 6 ni 2 ga bo`lamiz: 6_2=3 (qoldiq 0) birinchi qoldiqni q1(0) deb belgilab olamiz. 2. bo`linma 3 ni 2 ga bo`lamiz: 3_2 (qoldiq 1), ikkinchi qoldiqni q2(1) 3. bo`linmadagi 1 ni 2 ga bulamiz: 1_2 (qoldiq 1), uchinchu qoldiqni q3(1) bu jarayon bo`linma 0 ga teng bo`lguncha davom ettiriladi. natijada hosil bo`ladigan son 6 =q3 q2 q1 ko`rinishda bo`ladi, ya`ni 10 …

4 / 8

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`rinsiz sanoq sistemalari"

sanoq sistemalari mavzu: bir sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemasiga o`tish. reja: 1. sanoq sistemalari haqida ma`lumot. 2. sanoq sistemalarining turlari. 3. bir sanoq sistemasidan ikkinchisiga o`tish. 1. sanoq sistemalari haqida ma`lumot. hisoblash mashinalarining tuzilishi va ularda dasturlashtirish sanoq sistemalari bilan chambarchas bog`liq. mavjud sanoq sistemalarini shartli ravishda ikki guruhga ajratish mumkin: o`rinli (pozitsion) va o`rinsiz (nopozitsion) sanoq sistemalari. o`rinli sanoq sistemasida raqam o`zining sondagi turgan o`rniga qarab turli qiymatni akslantirsa, o`rinsiz sanoq sistemasida esa raqamning qiymati uning sondagi tutgan o`rniga bog`liq emas. o`rinsiz sanoq sistemasiga qadimgi rim sanoq sistemasi misol bula oladi. bu sanoq sistemasida sonlarni yozish uchun lot...

This file contains 8 pages in DOC format (62.5 KB). To download "o`rinsiz sanoq sistemalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`rinsiz sanoq sistemalari DOC 8 pages Free download Telegram