iqlim mintaqalari va iqlimning o`zgarish muammolari

PPT 22 pages 13.5 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.5 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation kelajakda o’zbekiston yuksak darajada taraqqiy etgan iqtisodi bilangina emas, balki bilimdon, ma’naviy jihatdan yetuk farzandlari bilan ham jahonni qoyil qoldirishi lozim… * mavzu: iqlim mintaqalari va iqlimning o`zgarish muammolari reja: o’zbekiston va iqlim o’zgarish muammosi iqlimning global o’zgarishi: bu fakt yoki mif? iqlim o'zgaryapti, bizni kelajakda nima kutmoqda? o’zbekiston va iqlim o’zgarish muammosi o’zbekistonda iqlim o’zgarishining oqibatlarini baholashning birinchi tajribasi "o’zbekiston – mamlakatni iqlim o’zgarishi bo’yicha o’rganish" loyihalari ustidagi ish natijasida olingan. baholash turli xil usullar qo’llaniladigan regional iqlim stsenariyalariga asoslangan (modellashtirish, empirik-statistik tekshirishlar, ekspertlarning baho berishi). kutilayotgan o’zgarishlar issiqlashuv natijasida quruq tropik va mo’tadil iqlim mintaqalari orasidagi chegara shimol tomon 150-200 kmga suriladi, yuqori iqlim zonalari esa yuqoriga 150-200 mga suriladi. sovuqsiz davrning davomligi 8-15 kunga ortadi. turli xil ekinlarning aktiv havo haroratlarning summalari 5-10%ga ortadi. o’zbekistonning ko’p hududlarida bo’lib o’tadigan havo haroratining 1,5-2,00cga oshishi qish rejimining o’zgaruvchan "vegetasion" qish rejimiga almashishiga olib keladi, bu esa o’z …

2 / 22

shish darajasidan ancha ko’p va bu atmosferada karbonat angidrid konsentrasiyasi o’sishi natijasida sodir bo’ladi. sahro o’tloqlarining hosildorigining kamayishi va yuqori haroratli kunlar sonining ortishi tekisliklarda mol boqish sharoitlarini og’irlashtiradi, sababi – hayvonlar mahsuldorligini kamaytiruvchi issiqlik darajasi ortadi. iqlim o’zgarishi respublikamiz aholisining salomatligiga qay tarzda ta’sir ko’rsatadi?bu savolga javob topish vazifasi turibdi. nafaqat bevosita ta’sir - termik stressning oshishi va u bilan bog’liq kasalliklar (yurakning ishemiya kasalligi, nafas olish organlari, nerv sistemasi, buyrak kasalliklari va h.k)lar sonining ko’payishi, balki bilvosita ta’sir ham bo’lishi mumkin. bunga tabiiy manbali infeksiya areallarining o’zgarishi natijasida yuqumli kasalliklar soning ortishi, ichimlik suvi sifatining yomonlashishi va suvning ekologik taqchilikka uchragan hududlarda yetishmasligi natijasida infeksiyalar sonining ortishi misol bo’la oladi. yer hosildorligini yuqotish va suv taqchiligi natijasida aholini oziq-ovqat bilan to’la ta’minlash ham muammo bo’lib qoladi. issiqlashuv sharoitidagi bug’lanishning oshishi sug’oriladigan zonalarda suv yuqotishning oshishiga olib keladi. amalga oshirilgan suv manbalarini tekshirish jarayoni nimalarni namoyon qildi? iqlim stsenariyalarning …

3 / 22

ilmoqda. qor-yomg’ir ozuqa xiliga taaluqli daryolar uchun bahor daryo toshqini vaqti tahminan 1 oyga suriladi. bugungi kunda amudaryo sug’oriladigan haydalgan yerlar uchun suv kelishining yil fasllari bo’yicha taqsimlanishi jihatidan ideal daryodir, suv toshqinlarining cho’qqisi iyul oyiga to’g’ri keladi. issiqlashuv sharoitida amudaryoning qishki suv kelishining oshishi va yozgi suv kelishining qiqarishi kutilmoqda. suv kelishining bu yangi taqsimlanishi tog’ muzliklarining erishi va yog’ingarchiliklar miqdorining ortishi natijasidir. orol dengizi daryolari deltasiga taalluqli muzliklar 1957-1980 yillar davomida muz zahiralarining deyarli 20 %ni yoqotib bo’ldilar, 2000 yilga kelib yuqotishlar yana 14%ni tashkil etdi. vegetasion davr davomida kutilayotgan suv yig’ilishining qisqarishi ayniqsa sug’oriladigan yer xo’jaligi va alohida ekosistemalarga (qirg’oq bo’yi, delta va h.k.) salbiy ta’sir ko’rsatadi. yog’ingarchiliklar miqdorining oshishi bilan bir qatorda yog’ingarchilik intensivligining umumiy ortishi kuzatilishi kutilmoqda va bu o’z navbatida yomg’ir toshqinlarini, tuproq eroziyasi va suv kelishining loyqalanish darajasining oshishini keltirib chiqaradi. tog’ oldi hududlari sel harakatlarining intensiv rivojlanish joyiga aylanishi mumkin. arid o’lkamizda …

4 / 22

r. amudaryo suvining o’z ulushiga afg’oniston ham davogar. sug’oriladigan yerlarning miqdori ortadi. shu sababdan iqlim o’zgarishi oqibatlarini baholash masalasi va o’zgarishlarga ko’nikish yollarini izlash murakkabdir va buning uchun turli xil faktorlarni hisobga olmoq zarur. iqlimning global o’zgarishi: bu fakt yoki mif? yer iqlimi quyosh, okeanlar, yer usti qoplami va biosferaning murakkab bir-biriga bo’lgan ta’siriga bog’liq. ob-havo va iqlim uchun bosh harakat kuch bu quyoshdir. yer usti qoplamining noteng isitilishi (ekvatorga yaqinlashish bilan isitilish kuchayadi) shamollar va okean oqimlarining asosiy sababidir. hozirga qadar yer iqlimi o’zgarishlari asosiy faktorlar ta’siri oqibatida tabiiy holda bo’lib o’tgan, bu faktorlar quyidagilardir: materik va okeanlarning kattaligi va ularning bir-biriga nisbatan bo’lgan joylashishining o’zgarishi, quyosh nur sochishining o’zgarishi, yer o’zgarishlari ko’p faktorlarning ta’siri natijasida sodir bo’lganligining ehtimoli bor. atmosfera shaffofligi vulqondan lava otilib chiqish paytida keskin o’zgaradi. atmosferaga aerosol tashlashlar yer usti qoplamining tez soyalanishi natijasida haroratning pasayishiga olib kelishi mumkin. harorat o’zgarishi vulqon aktivligi o’zgarishi bilan …

5 / 22

ona gazlari, hodisaning o’zi esa issiqxona effekti deb ataladi. issiqxona gazlari yerning deyarli butun tarixi mobaynida atmosferada bo’lgan, ularning balansi tabiatda bo’lgan tabiiy aylanish natijasida saqlanib kelgan. atmosferada issiqxona gazlari bo’lmaganligida, yer sathi harorati hozirgidan tahminan 30-330c past bo’lgan bo’lardi. sanoat davrining boshlanishidan avval uglerod dioksidining atmosferada konsentrasiyasi 280 millionga zarraga teng bo’lgan, hozir esa bu daraja 30% oshib 368 millionga zarrani tashkil etadi. tabiiy issiqxona effekti yer atmosferasini hayvonlar va o’simliklarning mavjudligiga qulay bo’lgan issiqlik balansi holida saqlab kelgan bo’lsa, issiqxona gazlarining atmosferada antropogen ko’payishi issiqxona effektining kuchayishi hisobiga sayyoraning tabiiy issiqlik balansining buzilishiga olib keladi, bu esa natijada global issiqlashuvga olib keladi. iqlim o'zgaryapti, bizni kelajakda nima kutmoqda? iqlim o'zgarishlarini baholash uchun atmosfera va okeanlarning umumiy tsirkulyatsiya modellari ishlab chiqiladi, va ular global iqlim modellari (global climate models) deb ataladi. modellarda yerning iqlim sistemalarining o’zgarishi fizika asosiy qonunlariga asoslanib hisoblab chiqiladi. global iqlim modellari atmosferada issiqxona gazlarining konsentrasiyasi …

6 / 22

anishi iqlim stsenariyalari deb ataladi. baholashdagi noaniqliklar modellash qiyinligi hamda issiqxona gazlarining atmosferada kelgusi kontsentrasiyasining noaniqligi bilan belgilanadi. iqlim o'zgaryapti, bizni kelajakda nima kutmoqda? iqlim stsenariyalari global issiqlashuv tezligi va alohida olingan tumanlarda uning oqibatlari issiqxona gazlarining yer atmosferasiga yaqin va uzoq kelajakdagi tashlashlariga bog’liq. qaysi hajmda, qachon va qanday issiqxona gazlari atmosferaga kelib tushishini aniq aytish qiyin. bu turli xil sabablarga bog’liq, shuning uchun olimlar issiqxona gazlari emissiyasining stsenariyalarini ishlab chiqadilar. masalan, emissiya stsenariyalaridan birida tahmin qilinishicha, sayyora aholisi soni 2100 yilga kelib 11,3 milliard kishigacha oshadi, iqtisodiy o’sish yiliga 2,3-2,9%ni tashkil qiladi va issiqxona gazlarini atmosferaga tashlashini cheklash bo’yicha hech qanday tadbirlar olib borilmaydi. bu “aralashmaslik” stsenariyasidir. boshqa stsenariyalarda sayyora aholisi soning o’sishi, iqtisodiy o’sish, turli xil yoqilg’i, texnologiya va energiya manbalaridan foydalanish farqi hisobiga chiqindilarning miqdori oshishi yoki pasayishi tahmin qilinadi. har bir emissiya stsenariyasi uchun global iqlim modellari yordamida global havo haroratining 1,4-5,8diapazonida ko’tarilishini tahmin qiladigan …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqlim mintaqalari va iqlimning o`zgarish muammolari"

powerpoint presentation kelajakda o’zbekiston yuksak darajada taraqqiy etgan iqtisodi bilangina emas, balki bilimdon, ma’naviy jihatdan yetuk farzandlari bilan ham jahonni qoyil qoldirishi lozim… * mavzu: iqlim mintaqalari va iqlimning o`zgarish muammolari reja: o’zbekiston va iqlim o’zgarish muammosi iqlimning global o’zgarishi: bu fakt yoki mif? iqlim o'zgaryapti, bizni kelajakda nima kutmoqda? o’zbekiston va iqlim o’zgarish muammosi o’zbekistonda iqlim o’zgarishining oqibatlarini baholashning birinchi tajribasi "o’zbekiston – mamlakatni iqlim o’zgarishi bo’yicha o’rganish" loyihalari ustidagi ish natijasida olingan. baholash turli xil usullar qo’llaniladigan regional iqlim stsenariyalariga asoslangan (modellashtirish, empirik-statistik tekshirishlar, ekspertlarning baho berishi). kutila...

This file contains 22 pages in PPT format (13.5 MB). To download "iqlim mintaqalari va iqlimning o`zgarish muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqlim mintaqalari va iqlimning … PPT 22 pages Free download Telegram