amir temur va temuriylar davrida bunyodkorlik va ilm-fanni yuksalishi

DOC 1 стр. 2,6 МБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,6 МБ

Тип файла DOC

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

amir temur va temuriylar davrining mavzu: temuriylar davrida bunyodkorlik va ilm-fanni yuksalishi reja: :ejish kanday natijalarni beradi? 1.amir temur davrida ilmu – fan va ma`naviy hayot. 2.amir temur faoliyatida landshaftlik, orastalik madaniyati xaqida. 3.amir temur barpo etgan bog`lar. 4.amir temur faoliyatida tolerantlikka doir mulohazalar amir temur va temuriylar davri vatanimiz xalqlari tarixida o`ziga xos muhim ahamiyatga ega bo`lib, hozirga qadar bu davr tarixi tulaligicha o`rganilgan emas. bu davrning tarixini qanchalik chuqurroq va tula atroflicha o`rganilishiga xarakat qilinsa shunchalik yangidan-yangi tarixiy voqea va xodisalarni ma`naviy-madaniy merosimizga bog`liq qimmatbaho va noyob tarixiy xujjatlarning mavjudligiga ishonch hosil qilamiz. ular nafaqat vatanimiz xalqlarining, balki jahon xalqlari madaniyatida ham muhim rol uynaydigan tarixiy voqealarni eslatadigan xujjatlar ekanligining guvohi bo`lamiz. amir temur va temuriylarga doir hozirgi kunda mavjud dastlabki manbalardan usha davrning ma`naviy va madaniy tafakkurini tuliq tasvir va tavsiflar beradigan xujjatlar galareyasi mavjud bo`lib, ularni atroflicha va chuqurroq urganilishiga xarakat qilinmoqda. ushbu qulingizdagi mavjud «amir …

2 / 1

lar davri tarixini yozgan taniqli olimlar haqida ma`lumot berildi. shu bilan bir qatorda amir temur haqida noxaq fikrlar bildirgan shaxslar muloxazalari keltirildi. undan tashqari sohibqiron zabt etgan mamlakatlarning ham nomlari keltirildi. xullas, amir temur va temuriylar davri tarixi bilan qiziqqan kishilar uchun kerakli dastlabki tarixiy ma`lumotlar yoritildi. ishonchimiz komilki, ushbu o`quv qo`llanmadan kitobxonlar o`zlariga yarasha bilimlar oladi degan umiddamiz. qisman bo`lsada kamchiliklar bo`lsa kitobxondan uzur so`raymiz. amir temur davrida ilmu - fan va ma`naviy hayot. temur o`z siyosatini mamlakatda markazlashgan kuchli mustaqil jamiyat o`rnatish, har bir ishda qonun va tartib joriy qilish, yurtda osoyishtalikni jonlantirish, xunarmandchilik, savdoni rivojlantirish, islom aqidalariga rioya qilishdan boshladi. temurning amaliy-ijtimoiy faoliyati uning avval o`tgan podshohlarga nisbatan qanday ijobiy yangiliklarni amalga oshirganligiga qarab baholanishi zarur. ana shu nuqtai nazardan aytishimiz mumkinki, amir temur va temuriylarning faoliyati, shubhasiz ilmu-fan taraqqiyoti va ma`naviyati bilan sug`orilgandir. amir temur o`z zamonasining qanday buyuk jahongiri bo`lsa, shunday ulkan ilmu-fan bunyodkori, madaniyat …

3 / 1

bunyodkorlik, ta`mir va obodonchilik ishlarini amalga oshirdi. hozircha mavjud isfaxondagi katta kuprikni qurdirdi. temurning nigohi mehri tushgan, ta`mir va ma`murchilikka muxtoj bo`lgan yerlar xoh turkistonda bo`lsin, xoh o`zga yurtlarda temur himmati va e`tiboridan chetda qolmadi. oddiy xalq tili bilan aytganda, amir temur o`z hayoti davomida «ming bir» xayrli va mo`tabar ishlarga qul urdiki, ularni qoyilmaqom qilib uddaladi. u nafaqat davlatchilik salohiyatni, ijtimoiy adolatni, balki ma`naviy madaniyatni, diniy haqiqatni ham rivojlantirib uni mustahkamladi. islom sharqi dunyosida el-yurt farovonligi, mamlakat obodonchiligi va osoyishtaligi uchun bunyodkorlik sohasida fidoyilik ko`rsatgan allomalar oz emas. biroq, bu borada amir temur va temuriylarning o`rni alohida ahamiyatga molikdir. vatan va millatning fahri uchun butun xalq kuchini ezgu ishlarga yo`llashda ma`naviy madaniyatni, ilmu-fanni rivojlantirishda temuriylarga amir temurning o`zi bosh bo`lgan edi. sohibqiron o`zining barcha ishlariga musulmonchilik deb atalmish buyuk bir axloq-odob va qadriyat bayrog`ini baland ko`tarishga harakat qildi va bunga erishdi ham. hazrat amir temurning islom olamida har yuz …

4 / 1

ng rivojlanishi yangi pog`onaga ko`tarildi. peshtoq va gumbazlar binolarga mahobat bahsh etuvchi asosiy shakllarga aylantirildi. bino shakllari va qismlarini bir-biriga hamohang va uyg`un, miqyosiy ulchovlarda shakllantirish avj oldirildi. bu esa, o`z navbatida, bino qismlari ulchovlarini mutanosib nisbatlarda bo`lishligini, bino tarzini esa me`moriy jihatdan shaklan mukammal va go`zal chiqishini ta`minladi. muxandislik san`atidagi yutuqlar ham me`morchilikning yanada ravnaq topishiga yaqindan yordam berdi. temur davrida yaratilgan o`zaro kesishuvchi ravok g`ishtli qurilmalar keng xonalarning tomlarini yopishda, ularning ichki va tashqi ko`rinishlarini maxobatli qilib ishlashda qo`llanildi. me`morchilikka tadbiq etilgan hattotlik san`atining rivoj topishi esa bino va inshootlarning yanada mukammal va serjilo yaratilishini tashkil etdi. naqshinkorlikda girix, islimiy va husnixat bezaklaridan tashqari muqarnas va kundal uslubi keng qullanildi. binolar yaqindan va uzoqdan kurishga mo`ljallangan naqshlar, yozuvlar bilan bezatildi. tasviriy san`atda kitob nafis naqqoshligi (miniatyura) bilan bir qatorda ilgarilari (xi-xiii) asrlarda) din peshvolari tazyiqi ostida amaldan qolgan maxobatli devoriy (monumental) rang-tasvir san`ati shoxona saroy va qushk hashamatlaridan …

5 / 1

lik zabardast ediki, - deb xabar beradi u temur haqida, - har qanaqa musulmon olimi u bilan bu mavzuda bellasha olmagan». sultoniya yepiskopi monax ionn grinlo o`zining amir temur haqidagi xotiralarida: «temurbekning bunyod etgan qasrlari ikki yuzdan ziyod edi: samarqandda o`n sakkiz, kesh shahrida yigirma, bog`dodda o`n besh, isfaxonda o`n ikki, sherozda yetti qasri bor edi», - deb yozadi. ioann grinlo ushbu qasrlarning aynan qanday imoratlar ekanligini yozmasada, ularning sonini keltirgani sohibqironning bunyodkorlik ishlariga juda katta e`tiborni qaratganligidan dalolat beradi. ayniqsa uning o`zga yurtlarda bunyod etgan bino va inshootlari temur ma`naviyatidagi yangi qirralarni ochib berishga hizmat qiladi. o`nlab shaharlar va bog`-saroylar, masjidu-madrasalar, savdo va tijorat inshootlari, kasalxonalaru langarxonalar, xonakohlar, hammomlar, ko`priklar, kanallaru bo`g`onlar buyuk ipak yuli bo`ylab bino etilgan son-sanoqsiz rabotu-karvonsaroylar, sardobalar amir temur bunyodkorlik faoliyatining ko`p qirralari va rang-barangligidan dalolat beradi. bir so`z bilan aytganda amir temur davrida turkiston va xurosonda amalga oshirilgan keng bunyodkorlik ishlarida o`ziga xos «temur …

6 / 1

ollarga javob berish temuriylar davri tasviriy san`ati turli qirralarda tadqiq qilishni, bu davrda islom va tasviriy san`at munosabatlarini o`rganishni taqozo etadi. temur ilmu-fan rivojiga rahnamolik qilgan, o`zi esa tarix, jug`rofiya, tib ilmlarini yaxshi bilgan, adabiyot va shaxmatni sevgan. u ulamo va shoirlarni behad hurmat qilgan, e`zozlagan. sababi uning o`zi ham o`z davrining olimi va donishmandi bo`lgan. uning mug`oliblaridan biri ibn arabshoh temurni «sharqu g`arb tarixining otasi va onasi edi» deganda to`g`ri baho berib, mubolag`a qilmagan edi. temurning qadami qayerga yetgan bo`lmasin, u o`sha yerdagi olimu ulamolar, shoirlar, san`atkorlar, me`morlar, hunarmandlar, kasbkorlarni yig`ib suhbat aylagan, ularga topshiriqlar va vazifalar bergan, osoyishta ijod, bunyodkorlik bilan shug`ullanishga imkoniyat yaratib bergan, moddiy yordam berib xomiylik qilgan. chunonchi, u damashqda islom ulamolarini yig`ib, qur`on haqida katta munozara o`tkazdi. ozarbayjonning boylaqon shahrida ham olimlar bilan kengash o`tkazib, ular oldiga katta vazifalar qo`yadi. rumning basra shahridagi eng katta kutubxonadagi nodir kitoblarini samarqandga keltirib bu yerdagi kitoblar bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amir temur va temuriylar davrida bunyodkorlik va ilm-fanni yuksalishi"

amir temur va temuriylar davrining mavzu: temuriylar davrida bunyodkorlik va ilm-fanni yuksalishi reja: :ejish kanday natijalarni beradi? 1.amir temur davrida ilmu – fan va ma`naviy hayot. 2.amir temur faoliyatida landshaftlik, orastalik madaniyati xaqida. 3.amir temur barpo etgan bog`lar. 4.amir temur faoliyatida tolerantlikka doir mulohazalar amir temur va temuriylar davri vatanimiz xalqlari tarixida o`ziga xos muhim ahamiyatga ega bo`lib, hozirga qadar bu davr tarixi tulaligicha o`rganilgan emas. bu davrning tarixini qanchalik chuqurroq va tula atroflicha o`rganilishiga xarakat qilinsa shunchalik yangidan-yangi tarixiy voqea va xodisalarni ma`naviy-madaniy merosimizga bog`liq qimmatbaho va noyob tarixiy xujjatlarning mavjudligiga ishonch hosil qilamiz. ular nafaqat vatanimiz xalqlarinin...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOC (2,6 МБ). Чтобы скачать "amir temur va temuriylar davrida bunyodkorlik va ilm-fanni yuksalishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amir temur va temuriylar davrid… DOC 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram