mediasavodxonlik tarixi

DOCX 12 pages 32.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

axborot almashnuvi tushunchasi va uning qadimiy shakllari xxi asr — tez o‘zgarayotgan kommunikatsiya texnologiyalari, global axborot oqimi va raqamli madaniyat davri bo‘lib, unda mediasavodxonlik va axborot madaniyati jamiyat taraqqiyotining muhim omillaridan biriga aylandi. mediasavodxonlik — shaxsning media mahsulotlarini anglash, tahlil qilish, baholash va ulardan ongli foydalanish qobiliyati; axborot madaniyati esa axborotni yaratish, izlash, qayta ishlash, tarqatish va undan mas’uliyatli foydalanish madaniyatidir. ushbu tushunchalar mustaqil fan sifatida shakllanish uchun uzoq tarixiy bosqichlardan o‘tgan. mediasavodxonlik tarixiga nazar tashlasak, uning ildizlari xx asr boshlarida ommaviy axborot vositalari — radio, gazeta va kinoning tez ommalasha boshlagan davriga borib taqaladi. shu davrda mass-mediyaning ijtimoiy ongga ta’siri haqida ilk ilmiy tadqiqotlar paydo bo‘ldi. masalan:  1920–1930-yillarda aqshda “massoviy ta’sir nazariyalari” (harold lassuel, pol lazarsfeld) shakllandi.  jamiyat ongini boshqarishda media kuchi o‘rganildi. bu tadqiqotlar mediasavodxonlikning nazariy poydevorini yaratdi. televideniye paydo bo‘lishi bilan media ta’siri yanada kuchaydi va bu masalani maktab ta’limida ham o‘rganish zarur bo‘lib qoldi. …

2 / 12

amli media,  ijtimoiy tarmoqlar,  axborot xavfsizligi,  shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish kabi sohalarni ham qamrab ola boshladi. unesco bu davrda mediasavodxonlikni global ta’lim standartlariga kiritishni taklif qildi va maxsus yo‘riqnomalar yaratdi. tushuncha xx asrning 60–70-yillarida axborotlashgan jamiyat nazariyalari bilan bog‘liq holda shakllandi. bu davrda:  axborot texnologiyalari  kompyuter tizimlari  elektron kutubxonalar rivojlandi. axborot madaniyati avvaliga kutubxonashunoslik va informatika fanlari doirasida rivojlandi, keyin esa sotsiologiya, pedagogika va kommunikatsiya fanlarining mustaqil yo‘nalishiga aylandi. manuel kastels, toffler, bell kabi olimlarning asarlarida:  axborot — jamiyat taraqqiyotining asosiy resursi ekanligi  axborot bilan ishlash madaniyatini shakllantirish zarurligi ilgari surildi. bu nazariyalar asosida oliygohlarda “axborot madaniyati asoslari” fanlari joriy qilina boshlandi. 2010-yillarga kelib unesco mediasavodxonlik va axborot madaniyatini yagona tushuncha sifatida birlashtirdi: mil — media and information literacy ya’ni “mediasavodxonlik va axborot savodxonligi” bu yondashuv quyidagilarni o‘z ichiga oladi:  media xabarlarni tahlil qilish  axborot manbalarini tekshirish  feyk axborotlarni …

3 / 12

ing boshlarida ommaviy axborot vositalari ta’sirini o‘rganishdan boshlangan bo‘lsa, bugungi kunda global raqamli madaniyatning ajralmas qismiga aylandi. ularning fan sifatida shakllanishiga:  texnologiyalar rivoji  ilmiy tadqiqotlar  axborot jamiyati nazariyalari  unesco tashabbuslari kabi omillar katta ta’sir ko‘rsatdi. bugungi kunda mediasavodxonlik — shunchaki ko‘nikma emas, balki axborot makonida ongli, mas’uliyatli va mustaqil fikrlaydigan shaxsni shakllantiruvchi muhim fan bo‘lib qoldi. albatta, mavzuni yanada kengaytirib, ilmiy darajada chuqurroq yoritib beraman. quyidagi matn oldingi qism bilan birga 10–15 betlik referat hajmini to‘ldiradi. xohlasangiz, yana davom ettirib 20–30 bet qilib ham beraman. mediasavodxonlik o‘zining shakllanish jarayonida bir necha nazariy maktablardan o‘tgan. ulardan har biri bugungi mediasavodxonlik fanining rivojlanishiga o‘z hissasini qo‘shgan. “kuchli ta’sir” nazariyasi (1920–1940-yillar) xx asr boshida ommaviy axborot vositalari keng ommaga tez tarqay boshlagan sari jamiyatning ularga bo‘lgan ishonchi juda yuqori edi. shu sababli media “hal qiluvchi kuch” sifatida talqin qilindi. bu nazariya bo‘yicha:  odamlar media orqali oson boshqarilishi mumkin; …

4 / 12

 iqtisodiy,  siyosiy,  madaniy mazmunini anglashga o‘rgatish ustuvor yo‘nalish bo‘ldi. kanadadagi media pedagoglar — l. masterman, b. duncan, m. mcluhan mediasavodxonlikni fan sifatida mustahkamladi. unesconing roli 1982-yilda unesco tomonidan parijda o‘tkazilgan “media education” konferensiyasi mediasavodxonlikning dunyo miqyosida tan olinishi uchun muhim bo‘ldi. unesco quyidagilarni joriy qildi:  media ta’limining xalqaro standartlari  “media and information literacy (mil)” konsepsiyasi  xalqaro o‘qituvchilar uchun qo‘llanmalar  global media and information literacy week (har yili) unesconing bu tashabbuslari mediasavodxonlikni pedagogika, sotsiologiya, kommunikatsiya va psixologiya fanlarining birlashgan sohasi sifatida tan olinishiga asos bo‘ldi. xxi asr mediasavodxonlikning qiymatini bir necha barobar oshirdi. sababi:  internetning ommalashuvi  ijtimoiy tarmoqlarning paydo bo‘lishi  smartfonlar hayotga kirib kelishi  feyk axborot va manipulyatsiyalar kuchayishi  raqamli xavfsizlikning dolzarblashuvi natijasida mediasavodxonlik endi nafaqat media matnni tahlil qilish, balki raqamli madaniyatni shakllantirish faniga aylandi. yangi mediasavodxonlik yo‘nalishlari: 1. digital literacy — raqamli savodxonlik 2. information literacy — …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mediasavodxonlik tarixi"

axborot almashnuvi tushunchasi va uning qadimiy shakllari xxi asr — tez o‘zgarayotgan kommunikatsiya texnologiyalari, global axborot oqimi va raqamli madaniyat davri bo‘lib, unda mediasavodxonlik va axborot madaniyati jamiyat taraqqiyotining muhim omillaridan biriga aylandi. mediasavodxonlik — shaxsning media mahsulotlarini anglash, tahlil qilish, baholash va ulardan ongli foydalanish qobiliyati; axborot madaniyati esa axborotni yaratish, izlash, qayta ishlash, tarqatish va undan mas’uliyatli foydalanish madaniyatidir. ushbu tushunchalar mustaqil fan sifatida shakllanish uchun uzoq tarixiy bosqichlardan o‘tgan. mediasavodxonlik tarixiga nazar tashlasak, uning ildizlari xx asr boshlarida ommaviy axborot vositalari — radio, gazeta va kinoning tez ommalasha boshlagan davriga borib taqaladi. s...

This file contains 12 pages in DOCX format (32.0 KB). To download "mediasavodxonlik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: mediasavodxonlik tarixi DOCX 12 pages Free download Telegram