klassik iqtisodiy maktabning to’la shakllanishi. adam smit iqtisodiy ta’limotlari

PDF 16 стр. 292,1 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 292,1 КБ

Тип файла PDF

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

7-mavzu. klassik iqtisodiy maktabning to’la shakllanishi. adam smit iqtisodiy ta’limotlari reja: 9.1. klassik maktab g`oyalari shakllanishining tarixiy shart-sharoitlari. klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi 9.2. a. smitning iqtisodiy g`oyalari. uning "xalqlar boyligi..." asaridagi iqtisodiy qarashlar asosiy tushuncha va iboralar: a.smit; "xalqlar boyligi"; mehnat taqsimoti; "iqtisodiy odam"; egoizm; "ko`rinmas qo`l"; "muomalaning buyuk g`ildiragi"; qiymatning mehnat nazariyasi; sinflar; ishlab chiqarish omillari va daromadlar to`g`risidagi nazariya; unumli va unumsiz mehnat; milliy boylik va smit dogmasi; iqtisodiyotning rivojlanish bosqichlari; mutlaq afzallik nazariyalar. 9.1. klassik maktab g`oyalari shakllanishining tarixiy shart-sharoitlari. klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi xviii asrning ikkinchi (1750 yil) yarmida klassik iqtisodiy maktab britaniyalik olimlar a.smit va d.rikardo asarlarida eng yuksak cho`qqiga ko`tarildi. bu hol tasodifiy emas edi, chunki bu olimlar yashab ijod etgan davrda angliyada chuqur iqtisodiy, sotsial va siyosiy o`zgarishlar ro`y berayotgan edi. angliya jahonda eng rivojlangan va sanoatlashgan davlatga aylana boshladi, iqtisodiyotda va ijtimoiy hayotda kapitalistik munosabatlar hal qiluvchi o`rinlarni egalladi. mamlakatda …

2 / 16

nufakturalar va kapitalistik fermalar tobora muhim ahamiyat kasb eta boshladi. agar xviii asr boshida mamlakat hali agrar holatda bo`lsa, sanoatning iqtisodiyotdagi hissasi tobora tez o`sib bordi. angliya industrial agrar davlatga aylandi. manufakturalar soni oshdi, ulardagi ishchilar soni ko`paydi, ishchilarning ahvoli nihoyatda og`ir bo`lib, qattiq ekspluatatsiyaga duchor qilindi. manufakturalar soni tez oshib borgani bilan ichki va tashqi bozordagi o`sib borayotgan mahsulotlarga bo`lgan talab to`la qondirilmas edi, taklif esa yetarli emas edi. asr o`rtasida angliya boshqa mamlakatlarga nisbatan manufakturadan fabrikaga o`tishga yaqin turar edi. angliya sanoat inqilobi arafasida edi. mamlakatning sanoat mahsulotlari jahon bozorida yuqori baholangan va talab tobora ortgan, ammo davlat tomonidan kiritilgan savdo-sotiqdagi proteksionizm siyosati, feodalizm davridagi bir qancha tartib va cheklashlar, qonunlar davr talabiga javob bermay qo`ydi, ularning borligi kapitalizm rivojiga to`sqinlik qilar edi. hali kam sonli savdo va sanoatdagi sohibkorlar sinfi bu davrda progressiv o`zgarishlar tarafdori edi, ammo ekspluatatsiya usullari ishchilar sinfining qarshiligiga uchray boshladi. undan tashqari, yangi …

3 / 16

o`z asarlari va yaratgan ta'limotlarida bu tuzumning barcha faoliyatini to`la-to`kis ma'qullamadilar, uni bo`yab ko`rsatishga urinmadilar, bu jamiyatdagi ilg`or tomonlarni ko`rsatish bilan birga undagi ko`pgina qarama-qarshilik va nuqsonlarni ochib tashladilar, ishchilar sinfiga, uning ahvoliga achinish, rahm-shafqat va xayrihohlik munosabatida bo`lganlar. ular tomonidan yaratilgan ta'limot ingliz klassik iqtisodiyotining asosi bo`ldi va jahon iqtisodiyot fikriga katta ta'sir ko`rsatdi. bu olimlar o`zlaridan avvalgi merkantilizm, ilk klassik maktab va fiziokratizm g`oyalarini mukammal o`rganib, shular asosida yangi iqtisodiy maktabning shakllanishini nihoyasiga yetkazdilar. aslini olganda ular bozor iqtisodiyoti asosini yaratdilar. klassik maktabning to`la shakllanishida ayniqsa sanoat inqilobi katta rol o`ynadi (bu ibora muomalaga 75-80 yil ilgari taniqli tarixchi a.toynbi tomonidan kiritildi va toynbining o`zi buni 1760 yilda shotlandiyadagi yirik kerron metallurgiya zavodining ishga tushishi bilan bog`laydi). r.xeylbroner va l.turoularning fikriga ko`ra shu davrda bozor jamiyati ("rinochnoe obshestvo") vujudga keldi (bozor iqtisodiyoti avvaldan mavjud). avvalgi barcha tizimlarda iqtisodiy hayotni tashkil etish usulida an'analar hokimiyati va buyruqlar doim ustun …

4 / 16

ylik oqimi, ya'ni banklar va boshqa moliya kompaniyalari tomonidan tashkil etiladigan jamg`arma va investitsiyalar oqimi vujudga keladi, qarz oluvchilar bu boyliklardan foydalanganligi uchun foiz to`laydilar. tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarishda ishlatiladigan mehnat sarflari, yer va kapitallar ishlab chiqarish faktorlari (omillari) deb ataladi (bu masalalar keyinroq qarab chiqiladi). kapitalizmgacha ishlab chiqarish faktorlari umuman bo`lmagan, degan xulosa chiqariladi. albatta inson mehnati, tabiiy resurslar, shuningdek yer va ishlovchilar san'ati doim bo`lgan, ammo mehnat, yer va kapital tovar emas edi. mehnat krepostnoy yoki qullarning ijtimoiy vazifasiga aylanib, bu mehnatga haq to`lanmagan. krepostnoy dehqon undan tashqari o`z xo`jayiniga yerdan va qurol-yarog`dan foydalanganligi uchun obrok to`lagan. yer harbiy yoki fuqarolik hokimiyatining asosi hisoblangan. kapital xazina yoki hunarmandlarning asbob- uskunalari sifatida qaralgan va u bozor bahosiga ega bo`lmagan. kanday qilib haq to`lanmaydigan mehnat, renta puli keltirmaydigan yer va shaxsiy xazina ishlab chiqarish faktoriga aylanib qoldi? bu kapitalistik tuzumni keltirib chiqargan inqilob bilan bog`liq. bu o`zgarishlar tarixan uzoq …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "klassik iqtisodiy maktabning to’la shakllanishi. adam smit iqtisodiy ta’limotlari"

7-mavzu. klassik iqtisodiy maktabning to’la shakllanishi. adam smit iqtisodiy ta’limotlari reja: 9.1. klassik maktab g`oyalari shakllanishining tarixiy shart-sharoitlari. klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi 9.2. a. smitning iqtisodiy g`oyalari. uning "xalqlar boyligi..." asaridagi iqtisodiy qarashlar asosiy tushuncha va iboralar: a.smit; "xalqlar boyligi"; mehnat taqsimoti; "iqtisodiy odam"; egoizm; "ko`rinmas qo`l"; "muomalaning buyuk g`ildiragi"; qiymatning mehnat nazariyasi; sinflar; ishlab chiqarish omillari va daromadlar to`g`risidagi nazariya; unumli va unumsiz mehnat; milliy boylik va smit dogmasi; iqtisodiyotning rivojlanish bosqichlari; mutlaq afzallik nazariyalar. 9.1. klassik maktab g`oyalari shakllanishining tarixiy shart-sharoitlari. klassik iqtisodiy maktabning to...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PDF (292,1 КБ). Чтобы скачать "klassik iqtisodiy maktabning to’la shakllanishi. adam smit iqtisodiy ta’limotlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: klassik iqtisodiy maktabning to… PDF 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram

klassik iqtisodiy maktabning to’la shakllanishi. adam smit iqtisodiy ta’limotlari

Предварительный просмотр (4 стр.)

Хотите читать дальше?

О "klassik iqtisodiy maktabning to’la shakllanishi. adam smit iqtisodiy ta’limotlari"

Похожие файлы