bolalar ruhiyatini o‘rganishning pedagogik asoslari

DOCX 40 pages 580.2 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 580.2 KB

File type DOCX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi maktabgacha ta’lim yo‘nalishi 238-guruh talabasi kalmuratova dilnozaning “maktabgacha ta’lim tarbiyani tashkil etish” fanidan kurs ishi mavzu: bolalar ruhiyatini o‘rganishning pedagogik asoslari. bajardi: _________________________ qabul qildi: _________________________ bahosi: _________________________ urganch-2025 mundarija kirish …………………………………………………………………..3-bet i. bolalar ruhiyatini oʻrganish nazariyasi 1.1 bola psixologiyasi predmet va metodlari…………………………….... 6-bet 1.2 shaxsning hissiyotlari va ruhiy holati………………………..…………15-bet ii. pedagogik asoslar 2.1 bolalar ruhiyatini oʻrganishda temperamentning ahamiyati……..……..16-bet 2.2 ruhiy jarayonlar va ularning individual farqlari…………………..…... 21-bet xulosa va tavsiyalar……………………………………………………..….32-bet foydalangan adabiyotlar ro‘yxati va ilovalar………………..……………....35-bet kirish kurs ishining dolzarbligi: bolalarga ta’lim-tarbiya jarayonini toʻgʻri tashkil etishni ularning ruhiy rivojlanishini ham hisobga olgan xolda amalga oshirish lozim. bolalarning har tomonlama rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan pedagogik jarayon murakkab va rang-barangdir. maktabgacha yoshdagi bolalarni zamon talabiga mos ravishda har tomonlama yetuk va barkamol avlodlarni tarbiyalashda yuzaga keladigan muammolarni hal etish, uni ta’lim va tarbiya samaradorligi asosida amalga oshirish, yosh …

2 / 40

sixologiyasi fani xix asr oʻrtalarida mustaqil fan sifatida ajralib chiqa boshlagan. ushbu fan pedagogoika, pedagogika psixologiya, oliy asab faoliyati fiziologiyasi va boshqa fanlar bilan oʻzaro bogʻliqdir. undagi ma’lumot va xulosalar yosh avlodni oʻqitish va tarbiyalash ularni nazariy va amaliy koʻnikma va malakalar bilan qurollantirishda psixologiya fani muhim ahamiyatga ega. demak odamda kechadigan psixik jarayonlarni, hissiyot, sezgi, aql-idrok hamda orzu-istaklarini va shu kabi psixik jarayonlarni bolalik chogʻlaridan taraqqiy etishini bilmasdan, ta’lim-tarbiyaga doir ma’lumotlar egallab boʻlmaydi. pedagog bolalarga ta’lim-tarbiya berish jarayonida ularning psixologiyasiga ta’sir qiladilar ya’ni ularning zehini, diqqati, qobiliyati, xotirasi va istedodi hamda fikr-tuygʻularini rivojlantirishga astoydil harakat qiladilar. boshqacha qilib aytganda bolaga ta’lim-tarbiya berish orqali ularning psixologik xususiyatlarini ham shakllantiradilar. bolalar ruhiy rivojlanishida o‘yinning ahamiyati ham juda katta. bolaning aqliy o‘sishi haqida fikr yuritilganda, shuni ham aytib o‘tish kerakki, narsalarni yangi nom bilan atashda yoki yangicha nomlash holatidan kelib chiqib, sub’ekt o‘yin paytida faol harakat qilishga urinadi. pedagogik faoliyat aslida bolaga …

3 / 40

ko‘lamli o‘zgarishlar amalga oshirilayotganini, ana shu islohotlarning muvaffaqiyati, mamlakatning dunyodagi rivojlangan, zamonaviydavlatlar qatoridan munosib o‘rin egallashi avvalo ilm-fan va ta’lim-tarbiya sohasining rivoji bilan uzviy bog‘liqligini ta’kidlab o‘tdi. “yangi o‘zbekiston davlatini barpo etish, uni yanada taraqqiy ettirishga qaratilgan og‘ir va mashaqqatli, shu bilan birga, g‘oyat sharafli mehnatingizni munosib qadrlash uchun siz ustozlarga davlatimiz va jamiyatimizning bor kuch va imkoniyatlarini safarbar etishga tayyormiz”,[footnoteref:1] - deya va’da berdi. bu o‘qituvchiga e’tibor zamirida ulkan ishonch va ma’suliyat borki, qaysikim o‘qituvchilardan katta mehnat, kasbiy bilimdonlik, jahon standartlari asosida doimiy o‘z – o‘zini rivojlantirib borish, pedagogik mahoratni oshirib borish kabi vazifalarni talab etadi. [1: prezident shavkat mirziyoyev o‘zbekiston mustaqilligining o‘ttiz yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi nutqidan ] kurs ishining ob’ekti: maktabgacha ta’lim tashkilotidagi katta guruh tarbiyalanuvchilari. kurs ishining predmeti: maktabgacha yoshdagi bolalar ruhiy rivojlanishida pedagogik faoliyatning mazmuni, shakl, usul, metod va vositalari. kurs ishining maqsadi: maktabgacha yoshdagi bolalarning ruhiy rivojlanishini toʻgʻri tashkillashtirish va amalga oshirish. kurs ishining …

4 / 40

llantirish. tadqiqot mavzusi boʻyicha adabiyotlar sharhi. charl’z darvin bola psixikasining taraqqiyotini kuzatishga doir oʻzining kundalik xotira tipidagi asarini nashr etgan edi. bolalar psixologiyasi i.p.pavlovning oily nerv faoliyati haqidagi ta’limoti asosida turli yoshdagi bolalar psixik proseslari va xususiyatlarining nerv-fiziologik asoslarini oʻrganishi kerak. kurs ishining metodlari: asosan kuzatish, test, soʻrov, eksperiment, faoliyat mahsulini oʻrganish kabi metodlar amalga oshiriladi. kurs ishining nazariy-amaliy ahamiyati: tadqiqot maktabgacha ta’lim tashkilotida pedagogik faoliyat natijsida maktabgacha yoshdagi bolalarning har tomonlama rivojlanishining nazariy yondashuvlari va jahon tajribalari bilan boyitilgan. kurs ishining tuzilmasi: ushbu kurs ishi kirish, 4 ta reja, xulosa va tavsiyalar hamda foydalanilgan adabiyotlar, ilovalar, 37 varaqdan iborat. i.bolalar ruhiyatini oʻrganish nazariyasi 1.1 bolalar psixologiyasi predmeti va metodlari bolalar psixikasining taraqqiyotini ilmiy kuzatishga dastlab mashxur tabiatshonoslardan charl’z darvin yoʻl ochdi. charl’z darvin bola psixikasining taraqqiyotini kuzatishga doir oʻzining kundalik xotira tipidagi asarini nashr etgan edi. psixikaning eng yuksak bosqichi boʻlmish ong masalasiga kelsak,ong uzoq evolitsion taraqqiyot natijasi sifatida …

5 / 40

ongning uchinchi xarakteristikasi hisoblanadi. bolalar psixologiyasi turli yoshdagi bolalarning psixik taraqqiyot qonuniyatlarini ilmiy ravishda ochib berishi kerak. bolalar psixologiyasi i.p.pavlovning oily nerv faoliyati haqidagi ta’limoti asosida turli yoshdagi bolalar psixik proseslari va xususiyatlarining nerv-fiziologik asoslarini oʻrganishi kerak. ana shu asosiy vazifalari bilan bir qatorda bolalar psixologiyasi yana bir necha muxim masalalar bilan xam shugʻullanadi. masalan, bolalar psixologiyasi-bolalar psixik taraqqiyotiga aktiv ta’sir qiluvchi omillarni aniqlab beradi. bolalar psixologiyasi bu vazifalarni hal qilar ekan,buning bilan u tarbiyachilarning va ota-onalarning ta’lim-tarbiya yuzasidan olib boradigan ishlarini ilmiy asosda tashkil qilishga yordam beradi. kasbiy sifatlarning shakllanishi – pedagogik faoliyat muvaffaqqiyatining muhim omillaridan biri boʻlib, ular maqsadga intiluvchanlik, qat’iyatliylik, tirishqoqlik, kuzatuvchanlik kabi sifatlardan tarkib topadi, unda ijtimoiy faollik, jamiyatda kechayotgan ijtimoiy jarayonlar hamda ta’lim muassasasi hayotida faol ishtirok etish, turli tashabbuslarni ilgari surish, ularni amalga oshirishda shaxsiy namuna koʻrsatish, umummilliy moddiy va ma’naviy qadriyatlarni yanada boyitishga bevosita hissa qoʻyish layoqatiga egalik talab etiladi. bolalar tengdoshlari bilan …

6 / 40

har tomonlama, psixik xususiyatlarini yaxshi bilmasdan turib, ularga ta’lim jarayonlarini toʻgʻri tashkil etib boʻlmaydi. bola psixikasini rivojlantirish jarayonini homiladorlik davridan boshlash lozim. demoqchimanki, ona homiladorlik davrida unga ta’sir qilayotgan har bir ruhiy jarayonlar bolaning rivojlanishida muhim axamiyat kasb etadi. chaqaloq tugʻilgandan boshlab uning rivojlanishi, oʻsishi va oʻzgarish sabablarini ochib berish bilan birgalikda, murakkab psixik jarayonlarni tushinishga yordam beradi. bizga ma’lumki maktabgacha ta’lim tashkilotlarida turli xil xarakterdagi bolalar uchrab turadi, ba’zi bolalar quvnoq, dadil, zehinli boʻlsalar yana boshqalari tortinchoq, kamgap, oʻjar va injiq bolalar ham uchrab turadi. bu xolat esa tarbiyachiga barcha bolalarga bir xil munosabatda boʻlolmasligini anglatadi. ammo tarbiyachining asosiy vazifalaridan biri oʻziga ishonib topshrilgan bolalarida yurtimiz kelajagiga mos ravishda ilmli zamon talabiga munosib boʻlgan yosh avlodni tarbiyalab yetishtirmogʻi lozim. maktabgacha yoshdagi bola faoliyatining vaqt strukturasida emotsiyalarining tutgan oʻrni asta-sekin oʻzgarib boradi: dastlabki bosqichlarda kechimalar erishilgan natijaning emotsional bahosi sifatida yuzaga kelsa, keyingi bosqichlarida harakatlarni bajarguncha oldindan emotsional sezish shaklida …

7 / 40

asmlarni muhokama qilish ularda berilgan vazifani bajarish yoki bajarmaslik oqibatlari haqida emotsional boʻyoqdor tasavvurlarni vujudga keltiradi. bu esa bolalarni berilgan vazifani oxirigacha bajarishga undaydi. a.v.zoporojes yozganidek, bola rivojlanib borar ekan, affektiv va bilish jarayonlari oʻzaro aloqaga kirishadi hamda odamlarga xos hissiyotlarning bir butun funktsional tizimini xosil qiladi. bu tizim sub’ektga oʻz xatti-harakatlarining oqibatlarini nafaqat oldindan koʻra bilish, balki ayni vaqtda his eta olish va shu tariqa faoliyatning murakkab shakllaarini adekvat emotsional boshqarish imkonini beradi. ijtimoiy va pedagogik-psixologik tayyorgarlik – mutaxassisning ta’lim-tarbiya jarayonining qonun-qoidalarini oʻzlashtirishi, pedagogik-psixologik bilim, koʻnikma va malakalarga ega boʻlishi, ta’lim oluvchi shaxsining yosh va individual xususiyatlarini bilishi hamda ularning psixologik holatini boshqara olish, ta’lim jarayoni, uning mazmuni, tamoyillari, ta’limni tashkil etishning shakl, metod va vositalari haqidagi dastlabki nazariy ma’lumotlarga egalik darajasidir. maxsus - metodik tayyorgarlik - mutaxassisning ta’lim mazmuni, oʻquv jarayoni va uning mazmunini yorituvchi hujjatlar, ta’lim shakllari, ilgʻor metodlar, shuningdek, didaktik va texnik vositalardan maqsadga muvofiq, oʻrinli …

8 / 40

ifiy ishlarni tashkil etishga ijodiy yondashish, yangiliklar yaratishga, innovasion kasbiy faoliyatga intilish qobiliyati bilan izohlanadi. hayotning dastlabki yetti yilini qamrab olgan maktabgacha yoshdagi bolalik shaxsning – tugʻilgandan maktabga kirishigacha – boʻladi uning dastlabki, juda qisqa, lekin nihoyatda muhim va mas'uliyatli davri. aynan oʻsha paytda aqliy rivojlanish har qachongidan ham tez va tez sur'atlar bilan davom etar edi uning keyingi faoliyati uchun juda muhim taraqqiyot boʻlib chiqadi. bola nisbatan mustaqil boʻladi, ijtimoiy faol shaxs, muloqot va faoliyat sub'ekti. u turli faoliyat turlarini oʻzlashtirdi, u bor oʻz-oʻzini anglash va dunyoqarash asoslari qoʻyiladi, shaxsning aqliy xususiyatlari va fazilatlari tugʻiladi, shiddatli. hissiy-irodaviy va kognitiv jarayonlar rivojlanadi. shuning uchun maktabgacha yosh davri alohida e'tibor talab qiladi kattalardan: ota-onalar, oʻqituvchilar, psixologlar. aynan shu vaqtda oʻqituvchi eng ko'p bola bilan birga yaqin munosabatda boʻladi, uning rivojlanishida eng faol ishtirok etadi. bu shuni anglatadiki, maktabgacha pedagogika va texnologiya bilan bir qatorda bolalarni tarbiyalash va rivojlantirishning muayyan sohalarida kurs …

9 / 40

atlarga, an’analarga tayanadi, bu esa koʻp yillik tajribada isbotlangan toʻgʻri yoʻldir. oʻzbek xalqi ajdodlar xotirasini muqaddas deb biladi. asrlar davomida xalq yaratgan tarbiya sistemasi (xalq pedagogikasi) avloddan avlodga oʻtib kelgan. oʻzbek xalqining turli tarixiy davrlarda vujudga kelgan qarashlari, gʻoyalari, urf-odatlari va an’analarini mujassamlashtirgan oʻzbek xalq pedagogikasi xozirgi kunda xam ta’limiy va tarbiyaviy axamiyatga ega. oʻzbek xalqining an’analari barqarordir. ulardan koʻplari hozirgacha saqlanib kelmoqda, ayrimlari yangi elementlarga ega boʻlib, yangi an’analarni paydo qilmoqda. bolalar psixologiyasining predmeti, uning boshqa fanlar bilan aloqasi boshqa fanlar qatori bolalar psixologiyasi (pedagogika, fiziologiya, pediatriya va boshqalar), bolani oʻrganadi, lekin bolalik davrida oʻziga xos, ya’ni hayotning birinchi yetti yilida aqliy rivojlanish boʻlgan maxsus mavzu – tugʻilishdan maktabga kirishgacha. bu juda qisqa aqliy rivojlanish davri har qachongidan ham tez va jadalroq davom etmoqda. bola doimo oʻzgaruvchan mavjudotdir va u qanchalik yosh boʻlsa, shunchalik shiddatliroq boʻladi va unda sodir boʻlayotgan oʻzgarishlar ham miqdoriy, ham sifat jihatidan sezilarlidir. bolalar psixologiyasi …

10 / 40

fatida oʻsish har qanday miqdoriy funktsiyalarining oʻzgarishi yoki yaxshilanishidir, masalan, balandlik va tana vaznining oʻzgarishi, ortadi soʻz boyligi, yurish yoki talaffuz qobiliyatlarini oʻzlashtirish. yetuklik genetikning bevosita nazorati ostida yuzaga keladigan morfologik oʻzgarishlar bilan bogʻliq boʻlgan jarayondir. bularga muhim boʻlgan jismoniy oʻzgarishlar kiradi aqliy rivojlanish uchun, masalan, miya, asab, mushak, endokrin tizimlarning yetukligi va boshqalar. preformizm nuqtai nazaridan aqliy rivojlanishni har qanday koʻrsatkichlarning pasayishi yoki oʻsishi sifatida koʻrib chiqish mumkin emas. oldin sodir boʻlgan narsalarni oddiy takrorlash kabi. aqliy rivojlanish yangi sifatlar va funktsiyalarning paydo bo'lishini nazarda tutadi, aqliy yangi shakllanishlar va ayni paytda mavjudlarini o'zgartirish psixikaning shakllari. uni xarakterlovchi narsa unchalik individual emas bola olgan bilim va koʻnikmalar, qanchalik umumiy bolaning shaxsiyatida oʻzgarishlar yuzaga keldi, qanday shaxsiyat shakllandi u shartli, atrofdagi dunyoni aks ettirishning yangi rejasiga ega boshqa odamlar bilan munosabatlarning yangi tizimiga kirish va yangi faoliyat turlarini oʻzlashtirish. ya’ni, aqliy rivojlanish nafaqat miqdoriy, balki eng avvalo, uchta oʻzaro bogʻliq …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalar ruhiyatini o‘rganishning pedagogik asoslari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi maktabgacha ta’lim yo‘nalishi 238-guruh talabasi kalmuratova dilnozaning “maktabgacha ta’lim tarbiyani tashkil etish” fanidan kurs ishi mavzu: bolalar ruhiyatini o‘rganishning pedagogik asoslari. bajardi: _________________________ qabul qildi: _________________________ bahosi: _________________________ urganch-2025 mundarija kirish …………………………………………………………………..3-bet i. bolalar ruhiyatini oʻrganish nazariyasi 1.1 bola psixologiyasi predmet va metodlari…………………………….... 6-bet 1.2 shaxsning hissiyotlari va ruhiy holati………………………..…………15-bet ii. pedagogik asoslar 2.1 bolalar ruhiyatini oʻrganishda temperamentning ahamiyati……..……..16-bet 2.2 ruhiy jarayo...

This file contains 40 pages in DOCX format (580.2 KB). To download "bolalar ruhiyatini o‘rganishning pedagogik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalar ruhiyatini o‘rganishnin… DOCX 40 pages Free download Telegram