inson oʻsishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari

DOC 10 pages 84.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

odam organizmining o’sishi va rivojlanish xususiyatlari inson oʻsishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari reja: 1. nazariy va amaliy valeologiyaning maqsadi, kelib chiqishi 2. organizmning o`sishi va rivojlanish qonuniyatlari 3. individual taraqqiyotning davrlari 4. biologik yosh haqida tushuncha 5. yoshga qarab o`zgarishlar va jinsiy xususiyatlar tayanch iboralar: ontogenez, individual, vichinfeksiya, narkomanlar, valeologiya, embrional davr gastruiyatsiya, endoderma, mezoderma, endoderma, o`sish, yetilish davri, keksayish davri 1. valeologiya – tibbiy-pedagogik va ijtimoiy toifadagi fan bo`lib, jismonan, ham ruhan sog`lom bo`lgan millat namoyondalarini tarbiyalash va takomillashtirishni o`rgatadi. valeologiya so`zi yunoncha «vale» - so`zidan olingan bo`lib, uning ma`nosi salomat bo`lish degan ma`noni bildiradi. bu atama birinchi marta 1982 yilda i.i.brexman tomonidan taklif etilgan. salomatlik inson tomonidan biologik va ijtimoiy faoliyatini to`liq va keng miqyosda bajirishi uchun eng asosiy omil bo`lib, uning poydevoridir. odam salomatligi ijtimoiy, tashqi muhit va biologik omillarning o`zaro murakkab munosabati natijasidir. insonning ma`naviy jihatdan yetuk bo`lishida adabiyot, san`at va dinning ahamiyati yetakchi bo`lsa, jismoniy …

2 / 10

ammolar quyidagilar, ya`ni 1. salomatlikning tibbiy biologik va ijtimoiy omillarini o`rganish; 2. salomatlikning shakllanish mexanizmlarini o`rganish; 3. muayyan shaxsning salomatligi darajasini va turmush tarzini baholash uslublarini yaratish; 4. salomatlikni saqlash va mustahkamlash borasida amaliy uslublar yaratish; 5. valeologiya ta`limni o`rgatish borasida nazariy va uslubiy qo`llanmalar yaratish. i.i.brexman, g.l.apanasenko va boshqa bir guruh olimlar fikricha, salomatlikning holatiga turli omillar ta`siri quyidagicha: irsiyat – 20%; tashqi muhit ta`siri – 20%; turmush tarzi – 50%; tibbiy yordam darajasi – 10%. valeologiya fanining o`rganilishi 2 qismga: ya`ni, nazariy va amaliy valeologiya kabilarga bo`lingan. nazariy valeologiya tibbiy-biologik, pedagogik, psixologik va ijtimoiy fanlarning ilmiy asoslariga tayangan bo`lsa, amaliy valeologiya o`z navbatida 2 bo`limga ajraladi. tashxisiy valeologiya salomatlikning o`lchov ko`rsatkichlarini aniqlash bilan chegaralansa, xususiy amaliy valeologiya organizmning sog`lomlashtirish muammolarini hal qiladi. valeologiya salomatlikning nazariy va amaliy asosi bo`lib, salomatlik haqidagi nazariya nafaqat tibbiy-biologik konsepsiyalar asosida yaratiladi, balki jismoniy tarbiya va sport nazariyasiga ham asoslanadi. valeologiya fani yosh …

3 / 10

nga kiritilgan. ontogenez organizmning otalangan tuxum davridan boshlanib, o`lish davrigacha bo`lgan qismini o`z ichiga oladi. u 2 bosqichni: prenatal ya`ni, embrional davr va postnatal ya`ni tug`ioishdan keyingi davrlarni o`z ichiga oladi. otalanish jarayoni erkak jinsiy hujayrasi-spermatozoid va urg`ochi jinsiy hujaylasi-tuxum hujaylasi o`zaro qo`shilishidan iborat. spermatozoid xivchinli harakatchan hujayralar turiga kirib, kattaligi 60-70 mikronga teng bosh, bo`yin va dum qismlari farqlanadi. tuxum hujayrasi tuxumdonda yetilib, diametri 130 mikronga teng. tuxum hujayra yumaloq shaklga ega, tarkibida yadro, sitoplazma o`ralgan. sitoplazmada sariqlik moddasi teng tarqalgan. sariqlik moddasi oqsillarning sintez qilinishi uchun zarur energiya manbaidir. otalanish jarayoni tuxkm yo`llarida sodir bo`lib, u zigota deyiladi. shundan keyin hujayralar blastomerlarga aylanadi, blastomerlar 2 xil bo`ladi: och va to`q rangli och rangli blastomerlar tez bo`linishi natijasida markazda joylashgan to`q rangli blastomerlarni atrofidan qoplab oladi. embrionning bu davri sterroblastula deyilib, bu davrdan keyin troffoblast ona organizmi bilan bog`lanadi. embrional taraqqiyotning keyingi bosqichi bu blastotsistani hosil bo`lishidir. blastotsista trofoblast …

4 / 10

mali, so`lak bezlari, tilning va xalqumning shilliq qavatlari hosil bo`ladi. endodermadan yoki embrionning ichki varag`idan xazm tizimi shilliq pardasining epiteliy qatlami, siydik qopi, nafas olish tizimi, ba`zi bir ekzokrin va endokrin bezlar hosil bo`ladi. mezodermadan yoki embrionning o`rta varag`idan biriktiruvchi to`qimaning hamma turlari xususiy biriktruvchi to`qima, tog`ay va suyak to`qimalari rivojlanadi. shuningdek, limfa tizimi, siydik ajratish tizimining kanallari, tuxumdon va urug`donlar hosil bo`ladi. embrionning keyingi rivojlanish bosqichlari turli organlar va tizimlar shakllanishi bilan ifodalanib, u tez o`sadi va tug`ilgandan keyin ontogenezning ikkinchi bosqichi tug`ilishdan keyingi davr boshlanadi. odam hayotini yoshga qarab, turli bosqichlarga ajratiladi. 1906 yilda n.p.gundobin tomonidan birinchi marotaba «har xil yoshdagi bolalarning xususiyatlari» nomli asarida ontogenezning davrlarga bo`linishi belgilangan. 1921 yilda nemis olimi m.shtrats ontogenezni davrlarga bo`lishda tanani bo`yiga qarab o`sish muddatlarini jinsiy bezlarning yetilishini asos qilib oldi. bundan tashqari, v.b.bunak, d.grimm, m.s.maslov, a.v.nagorniy va a.f.tur tomonlaridan ham bir nechta sxemalar yaratildi. 1960 yilda a.v.nagorniy tomonidan ontogenezning postnatal …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson oʻsishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari"

odam organizmining o’sishi va rivojlanish xususiyatlari inson oʻsishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari reja: 1. nazariy va amaliy valeologiyaning maqsadi, kelib chiqishi 2. organizmning o`sishi va rivojlanish qonuniyatlari 3. individual taraqqiyotning davrlari 4. biologik yosh haqida tushuncha 5. yoshga qarab o`zgarishlar va jinsiy xususiyatlar tayanch iboralar: ontogenez, individual, vichinfeksiya, narkomanlar, valeologiya, embrional davr gastruiyatsiya, endoderma, mezoderma, endoderma, o`sish, yetilish davri, keksayish davri 1. valeologiya – tibbiy-pedagogik va ijtimoiy toifadagi fan bo`lib, jismonan, ham ruhan sog`lom bo`lgan millat namoyondalarini tarbiyalash va takomillashtirishni o`rgatadi. valeologiya so`zi yunoncha «vale» - so`zidan olingan bo`lib, uning ma`nosi salomat bo`...

This file contains 10 pages in DOC format (84.5 KB). To download "inson oʻsishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: inson oʻsishi va rivojlanishini… DOC 10 pages Free download Telegram