о‘lchash usullari va о‘lchash turlari. о‘lchash xatoligi

PPTX 383,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1721987262.pptx о‘lchash usullari va о‘lchash turlari. о‘lchash xatoligi mavzu: о‘lchash usullari va о‘lchash turlari. о‘lchash xatoligi reja: 1. o‘lchash turlari va usullari 2. o‘lchash vositalari va ularning turlari. 3. etalonlar, ularning tabaqalanishi. 4. o‘lchashlarning sifat mezonlari. 5. o‘lchash xatoliklarining tabaqalanishi. 6. muntazam xatoliklar, ularni kamaytirish usullari. tayanch iboralar: o‘lchash, o‘lchash usuli, o‘lchash jarayoni, o‘lchash vositasi, o‘lchash asbobi, o‘lchash xatoligi. 1. o‘lchash usullari va turlari ma’lumki, har bir sohada, masalan, elektr energetika, issiqlik energetikasi, neft va gaz sanoati va, qishloq xо‘jaligi sohasida o‘lchash ishlarini o‘tkazishga to‘g‘ri keladi. kattalikning sonli qiymatini odatda o‘lchash amali bilangina topish mumkin, ya‘ni bunda ushbu kattalik miqdori birga teng deb qabul qilingan shu turdagi kattalikdan necha marta katta yoki kichik ekanligi aniqlanadi. o‘lchash deb, shunday solishtirish, anglash, aniqlash jarayoniga aytiladiki, unda o‘lchanadigan kattalik fizikaviy tajriba, ya‘ni eksperiment yordamida, xuddi shu turdagi, birlik sifatida qabul qilingan miqdori bilan o‘zaro solishtiriladi. bu ta’rifdan shunday xulosaga kelish mumkinki: birinchidan, o‘lchash …

dagi rasmda o‘lchash jarayonining tashkil etuvchilari ifodalangan (1–rasm). shunday qilib, uchta tushunchani bir – biridan ajrata bilish kerak; o‘lchash, o‘lchash jarayoni va o‘lchash usuli. 1–rasm. o‘lchash jarayoni sxemasi. o‘lchash – bu umuman har xil kattaliklar to‘g‘risida informatsiya qabul qilish, o‘zgartirish demakdir. bundan maqsad izlanayotgan kattalikni son qiymatini qo‘llash, ishlatish uchun qulay formada aniqlashdir. o‘lchash jarayoni – bu solishtirish eksperimentini o‘tkazish jarayonidir (solishtirish qanday usulda bo‘lmasin). o‘lchash usuli – bu fizik eksperimentning aniq, ma’lum struktura, o‘lchash vositalari va eksperiment o‘tkazishning aniq yo‘li, algoritmi yordamida bajarilish, amalga oshirilish usulidir. o‘lchash odatda o‘lchashdan ko‘zlangan maqsadni (izlanayotgan kattalikni) aniqlashdan boshlanadi, keyin esa shu kattalikning tavsifini tahlil qilish asosida bevosita o‘lchash obyekti (o‘lchanadigan kattalik) aniqlanadi. o‘lchash jarayoni yordamida esa shu o‘lchash obyekti to‘g‘risida informatsiya hosil qilinadi va nihoyat ba’zi matematik qayta ishlash yo‘li bilan o‘lchash maqsadi haqida yoki izlanayotgan kattalik haqida informatsiya (o‘lchash natijasi) olinadi. o‘lchash natijasi – o‘lchanayotgan kattalikning son qiymatini o‘lchash birligiga ko‘paytmasi …

n bosimni o‘lchash yoki ampermetr yordamida tok kuchini topish. o‘lchov bilan taqqoslash (solishtirish) usuli – o‘lchanayotgan kattalikni o‘lchov orqali yaratilgan kattalik bilan taqqoslash (solishtirish)dir. masalan tarozi toshi yordamida massani aniqlash. o‘lchov bilan taqqoslash usulining o‘zini bir nechta turlari mavjud. ayirmali o‘lchash (differentsial) usuli – o‘lchov bilan taqqoslash usulining turi hisoblanib, o‘lchanayotgan kattalikning va o‘lchov orqali yaratilgan kattalikning ayirmasini (farqini) o‘lchash asbobiga ta‘sir qilishdir. misol qilib uzunlik o‘lchovini qiyoslashda uni komparatorda namunaviy o‘lchov bilan taqqoslab o‘tkaziladigan o‘lchash yoki, voltmetr yordamida ikki kuchlanish orasidagi farqni o‘lchash, bunda kuchlanishlardan biri juda yuqori aniqlikda ma’lum, ikkinchisi esa izlanayotgan kattalik hisoblanadi. ∆u=u0 – ux; ux=u0 – ∆u ux bilan u0 qanchalik yaqin bo‘lsa, o‘lchash natijasi ham shunchalik aniq bo‘ladi. nolga keltirish usuli – bu ham o‘lchov bilan taqqoslash usulining bir turi hisoblanadi. bunda kattalikning taqqoslash asbobiga ta‘siri natijasini nolga keltirish lozim bo‘ladi. masalan, elektr qarshiligini qarshiliklar ko‘prigi bilan to‘la muvozanatlashtirib o‘lchash. o‘rindoshlik usuli – o‘lchov …

lma – xil. ular sodda yoki murakkab, aniqligi katta yoki kichik bo‘lishi mumkin. o‘lchash vositalari meyorlangan metrologik xossalarga ega bo‘lishlari lozim va bu metrologik xossalar davriy ravishda tekshirilib turiladi. o‘lchash amalida o‘lchanayotgan kattalikning qiymati to‘g‘ri aniqlanishi aynan mana shu o‘lchash vositasining to‘g‘ri tanlanishiga va ishlashiga bog‘liq. o‘lchash vositalarining turlari quyidagi sxemada ifodalangan (4–rasm). 4–rasm. o‘lchash vositalarining turlari. o‘lchovlar – keng tarqalgan o‘lchash vositalaridan hisoblanadi. o‘lchov deb, kattalikning aniq bir qiymatini hosil qiladigan, saqlaydigan o‘lchash vositasiga aytiladi. masalan, tarozi toshi, elektr qarshiligi, kondensatori va shu kabilarni o‘lchovlarga misol qilib olishimiz mumkin (5–rasm). 5–rasm. o‘lchovlar (tarozi toshlari). o‘lchovlarning ham turlari va xillari ko‘p. standart namunalar va namunaviy moddalar ham o‘lchovlar turkumiga kiritilgan. standart namuna – modda va materiallarning xossalarini va xususiyatlarini tavsiflovchi kattaliklarni hosil qilish uchun xizmat qiladigan o‘lchov sanaladi. masalan, g‘adir – budurlikning namunalari, namlikning standart namunalari. namunaviy modda esa, muayyan tayyorlash sharoitida hosil bo‘ladigan va aniq xossalarga ega bo‘lgan modda …

lat standarti idoralarida saqlanadi. etalon deb, kattalikning o‘lchamini hosil qilish, saqlash va uni boshqa o‘lchash vositalariga uzatish uchun xizmat qiladigan o‘lchovlarga aytiladi. kattalikning birligi etalondan razryad etalonlariga uzatiladi, ulardan esa pog‘onasimon tarzda ishchi o‘lchash vositalariga uzatiladi. etalonlarning tabaqalanish pog‘onasi quyidagicha joylashgan: – birlamchi etalonlar; – ikkilamchi etalonlar; – ishchi etalonlar. zamonaviy ilm – fan yutuqlarini qo‘llagan holda, mazkur o‘lchashlar sohasidagi mavjud bo‘lgan imkoniyat doirasida va eng yuqori aniqlikda kattalikning birligini hosil qiluvchi etalonga birlamchi etalon nomi berilgan. birlamchi etalon milliy (davlat) yoki xalqaro bo‘lishi mumkin (7–rasm). 7-rasm. etalonlarning tabaqalanishi va turlari. xalqaro etalon – milliy etalonlar bilan qayta tiklanadigan va saqlanadigan birliklar o’lchamlarini muvofiqlashtirish uchun xalqaro kelishuv bo‘yicha xalqaro asos sifatida qabul qilingan etalon. xalqaro etalonlarni «og‘irlik va o‘lchovlar bo‘yicha xalqaro byuro» saqlaydi (oo‘xb) va u bilan bog‘liq barcha masalalarni hal etadi. oo‘xb faoliyatidagi eng muhim va mas’uliyatli vazifalaridan biri, turli davlatlarning yirik va katta ko‘lamga ega bo‘lgan metrologiya laboratoriyalaridagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "о‘lchash usullari va о‘lchash turlari. о‘lchash xatoligi"

1721987262.pptx о‘lchash usullari va о‘lchash turlari. о‘lchash xatoligi mavzu: о‘lchash usullari va о‘lchash turlari. о‘lchash xatoligi reja: 1. o‘lchash turlari va usullari 2. o‘lchash vositalari va ularning turlari. 3. etalonlar, ularning tabaqalanishi. 4. o‘lchashlarning sifat mezonlari. 5. o‘lchash xatoliklarining tabaqalanishi. 6. muntazam xatoliklar, ularni kamaytirish usullari. tayanch iboralar: o‘lchash, o‘lchash usuli, o‘lchash jarayoni, o‘lchash vositasi, o‘lchash asbobi, o‘lchash xatoligi. 1. o‘lchash usullari va turlari ma’lumki, har bir sohada, masalan, elektr energetika, issiqlik energetikasi, neft va gaz sanoati va, qishloq xо‘jaligi sohasida o‘lchash ishlarini o‘tkazishga to‘g‘ri keladi. kattalikning sonli qiymatini odatda o‘lchash amali bilangina topish mumkin, ya‘ni bund...

Формат PPTX, 383,0 КБ. Чтобы скачать "о‘lchash usullari va о‘lchash turlari. о‘lchash xatoligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: о‘lchash usullari va о‘lchash t… PPTX Бесплатная загрузка Telegram