amaliy geometriya

PDF 16 pages 1.1 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PDF

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi “toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” milliy tadqiqot universiteti “amaliy geometriya” 70111202-muhandislik grafikasi va dizayn nazariyasi magistratura yo’nalishi magistrantlari uchun ma`ruzachi: t.f.d. professor kuchkarova d.f. 14-mavzu. aylanma va chiziqli sirtlarning o‘zaro kesishuv chizig‘ini yasashda ekstsentrik sferalar usuli. • reja: • ikkinchi tartibli aylanish sirtlari • aylanma ellipsoid sirt • to’g’ri chiziqning aylanishidan hosil bo’lgan ikkinchi tartibli aylanish sirtlari ta’rif. biror tekis yoki fazoviy chiziqning qo’zg’almas to’g’ri chiziq atrofida aylanishidan hosil bo’lgan sirt aylanish sirti deb ataladi. harakatlanuvchi chiziq sirtning yasovchisi, qo’zg’almas to’g’ri chiziq esa uning aylanish o’qi deyiladi. yasovchi va aylanish o’qi aylanish sirtning aniqlovchilarini tashkil qiladi. 1–rasmda m(m′, m″) egri chiziqning i(i′, i″) aylanish o’qi atrofida aylanishidan hosil bo’lgan umumiy ko’rinishdagi aylanish sirti tekis chizmada tasvirlangan. yasovchi va aylanish o’qi ma’lum bo’lsa, aylanish sirti to’la berilgan hisoblanadi. sirtning berilishini uning aniqlovchilari orqali φ (m, i) ko’rinishida yozish …

2 / 16

lar tekisligi n ga perpendikulyar joylashganligi uchun sirtdagi parallellarning (n1″, n2″, n3″,…) frontal proeksiyalari to’g’ri chiziq kesmasi ko’rinishida, gorizontal proeksiyalari esa haqiqiy kattalikda, ya’ni aylana ko’rinishida tasvirlanadi. tekis chizmada p(ph) bosh va p1(p1h) oddiy meridian tekisliklari hosil qilgan meridian kesimlari ko’rsatilgan. bosh meridian v ga parallel bo’lganligi uchun uning frontal proeksiyasi o’zining haqiqiy kattaligiga teng bo’ladi. boshqa sirtlar singari aylanish sirti ham cheksiz ko’p nuqtalar to’plamidan iboratdir. bu nuqtalarni to’la to’kis chizmada tasvirlab bo’lmaydi. shuning uchun ham h va v ga perpendikulyar qilib aylanish sirtiga urinma silindrlar o’tkaziladi. urinma silindrlarning n bilan kesishish chizig’i sirtning gorizontal ocherki, v bilan kesishish chizig’i esa uning frontal ocherki deyiladi. aylanish sirtlari ko’pincha o’zining gorizontal va frontal ocherklari bilan tasvirlanadi. 1-rasmdagi aylanish sirtning frontal ocherki bosh meridian m″ va n1″, n4″ parallellari bilan, gorizontal ocherki n2′ va n3′ parallellari bilan tasvirlangan. gorizontal va frontal ocherklar sirt proeksiyalarining ko’rinadigan va ko’rinmaydigan qismlarini aniqlashga ham yordam …

3 / 16

talablar va shakliga qarab, aylanish sirtining yasovchisi tanlanadi. • 2-rasm ikkinchi tartibli aylanish sirtlari 1–rasmda tasvirlangan sfera ustidagi a nuqtaning a″ frontal va b nuqtaning b′ gorizontal proeksiyalari berilgan. a nuqtaning a1′ va a2′ gorizontal proeksiyalarini yasash uchun u orqali oa″1″ radiusli parallel o’tkaziladi. a nuqtaning gorizontal proeksiyalari shu parallelning gorizontal proeksiyasida yotadi. a nuqta sferaning oldingi yoki orka yarmida joylashgan bo’lishi mumkin. shuning uchun uning gorizontal proeksiyalari a1′ va a2′ nuqtalar parallelning gorizontal proeksiyasida topiladi. b nuqta sfera ekvatorida yotganligi uchun uning b″ frontal proeksiyasi bir qiymatli bo’lib, u ekvatorning frontal proeksiyasida topiladi. markazi koordinatalar boshida bo’lgan sferaning kanonik tenglamasi quyidagi ko’rinishda yoziladi: x² + u² + z²=r², r ≠ 0 markazi ixtiyoriy a (x1, y1, z1) nuqtada bo’lgan sfera tenglamasi (x – x1)² + (y – y1) ² + (z – z1)²=r² bo’ladi. aylanma ellipsoid sirt ta’rif. ellipsning o’z o’qlaridan biri atrofida aylanishidan hosil bo’lgan sirt aylanma ellipsoid …

4 / 16

xossasiga nur yig’ish sirtlari, tovush ushlagichlar, radiolokatorlarni konstruktsiyalash ham asoslangan. to’g’ri chiziqning aylanishidan hosil bo’lgan ikkinchi tartibli aylanish sirtlari • to’g’ri chiziqni biror to’g’ri chiziq atrofida aylanishidan ham 2-tartibli aylanish sirti hosil bo’lishi mumkin. • 1. aylanish o’qi i(i′, i″) atrofida u bilan ayqash a(a′, a″) to’g’ri chiziqning aylanishi natijasida bir pallali aylanma giperboloid sirti φ(i, a) hosil bo’ladi (9-rasm). adabiyotlar: • sh.k.murodov, amaliy geometriya, tdpu-2020 • sh.k.murodov va boshqalar, chizma geometriya, t.:, “iqtisod-moliya”,, 2006 • i.rahmonov, a.valiyev. chizmachilik, “voris-nashriyot” t.:,2011 • a.valiyev. chizmachilik (geometrik chizmachilik) t.:, tdpu rizografi, 2013. • m.xalimov. chizma geometriya va muhandislik grafikasi.:, “voris-nashriyot”, 2013.

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amaliy geometriya"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi “toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” milliy tadqiqot universiteti “amaliy geometriya” 70111202-muhandislik grafikasi va dizayn nazariyasi magistratura yo’nalishi magistrantlari uchun ma`ruzachi: t.f.d. professor kuchkarova d.f. 14-mavzu. aylanma va chiziqli sirtlarning o‘zaro kesishuv chizig‘ini yasashda ekstsentrik sferalar usuli. • reja: • ikkinchi tartibli aylanish sirtlari • aylanma ellipsoid sirt • to’g’ri chiziqning aylanishidan hosil bo’lgan ikkinchi tartibli aylanish sirtlari ta’rif. biror tekis yoki fazoviy chiziqning qo’zg’almas to’g’ri chiziq atrofida aylanishidan hosil bo’lgan sirt aylanish sirti deb ataladi. harakatlanuvchi chiziq sirtning y...

This file contains 16 pages in PDF format (1.1 MB). To download "amaliy geometriya", click the Telegram button on the left.

Tags: amaliy geometriya PDF 16 pages Free download Telegram