òzbek adabiyot tarixi

PPTX 16 pages 519.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 519.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint university of business and science ijtimoiy-gumanitar fanlar fakulteti filologiya va tillarni òqitish (ozbek tili) yònalishi k.o'f 23-02 guruh talabasi maxmudova maryamning ,,òzbek adabiyot tarixi" fanidan mustaqil ishi reja yusuf xos hojib hayoti yusuf xos hojib ijodi yusuf xos hojib „qutadgʻu bilig“ asarini tahlili yusuf xos hojib ijodi yusuf xos hojib (asl ismi yusuf) (taxminan 1020/21, bolosogʻun — ?) — turkiy shoir, mutafakkir, davlat arbobi. „qutadgʻu bilig“ dostoni muallifi. qoraxoniylar saroyida xizmat qilgan. 1069-70-yillarda yozib tugallangan "qutadgʻu bilig" („saodatga boshlovchi bilim“) asari qoraxoniylar davlatining mustahkam qaror topishiga xizmat qilgan nizomnomadir. uch nusxasi (vena, qohira va namangan) mavjud. nisbatan toʻligʻi namangan nusxasi boʻlib, 1923-yili fitrat tomonidan qoʻlga kiritilgan, u oʻr fa shi da saqlanadi. 6520 baytdan iborat, masnaviy (yaʼni aruzning „mutaqoribi musammani mahzuf“) vaznida yozilgan „qutadgʻu bilig“ uning hayoti va faoliyati haqida maʼlumotlar beruvchi yagona manba ham „qutadgʻu bilig“ kitobidir. ushbu kitobga koʻra, u zamonasining barcha asosiy ilmlarini atroflicha oʻrgangan, …

2 / 16

r tarixi, madaniyati, ilm-fani, urf-odat va anʼanalari, turmush tarzi, qadriyatlari xususida batafsil maʼlumot berilgan. yusuf xos hojib uni bolosogʻunda boshlab, qashqarda yozib tugatgan va qoraxoniy hukmdor tavgʻoch bugʻroxonga takdim etgan. bugʻroxon muallifni taqdirlab, unga „xos hojib“ („eshik ogʻasi“) unvonini bergan. shundan keyin shoir „yusuf xos hojib“ nomi bilan mashhur boʻlgan. lekin dostonning oxiridagi shikoyat ohanglariga qaraganda, shoir umrining oxiri bu davlatning tanazzuli davriga toʻgʻri kelgan, shunga muvofiq hayoti ham ogʻir kechgan. shoirning qashqardagi maqbarasi ziyoratgohga aylangan. davlat va jamiyat qurilishi masalalari, komil inson va ilm-maʼrifat targʻiboti asardagi toʻrt ramziy qahramon kuntugʻdi (adolat), oytoʻldi (baxt), oʻgdulmish (aql) va oʻzgʻurmish (qanoat) timsollari orqali ifoda qilingan. jahon turkologiyasida asarga ilk turk didaktik dostoni sifatida yondashish mavjud (iosif fon xammer, v. radlov, a. kononov, i. stebleva). martin xartman, a.vamberi, f.koʻprulu, zaki v.toʻgʻon, rashid rahmati arat v.b. tomonidan nashr va tarjima qilingan. oʻzbekistonda asarning toʻla matni izoh va hozirgi tilga tarjimasi bilan nashr etilgan. fitrat, …

3 / 16

oqxonlar oʻrtasidagi ixti-loflarni bartaraf etish, hukmron doiralarning turli ijtimoiy tabaqalarga munosabatini belgilash, maʼrifat va obodonchilik uchun kurash, yaxshi xulq-odobni targʻib qilish kabi maqsadlarni qoʻygan. bu bilan yusuf xos hojib oʻz davrining yirik maʼrifatparvari va donishmandi sifatida gavdalanadi. asarning mavzusi va mazmuni "qutadgʻu bilig" asari to‘rt bosh qahramon o‘rtasidagi muloqot asosida rivojlanadi. bu qahramonlar orqali turli axloqiy va siyosiy tushunchalar tasvirlanadi: kuntug‘di – adolatni ifodalaydi. oyto‘ldi – baxt va davlatni ramziy ma’noda anglatadi. o‘zg‘urmish – aql va donolikni ifodalaydi. odg‘urmish – qanoat va oxiratni anglatadi. asar qahramonlarining har biri biror ma’noni ifoda etuvchi ramz bo‘lib, ular o‘zaro muloqot orqali jamiyatdagi turli masalalarni muhokama qiladilar. ular orasidagi suhbatlar orqali adolatli boshqaruv, insonparvarlik, halollik va donolik kabi mavzular yoritiladi. asarning ahamiyati va asar tilining xususiyatlari asarning ahamiyati adabiy meros sifatida – "qutadgʻu bilig" qadimgi turkiy xalqlarning madaniyati, urf-odatlari va tilini o‘rganishda qimmatli manbadir. falsafiy ahamiyat – asar insonning dunyoqarashi, hayot mazmuni va ma’naviy …

4 / 16

ealar rivoji, qahramonlarning oʻzaro suhbati, bahsmunozarasi, savol-javoblari, pandnasihatlari vositasida hal qilinadi. muallif bahsli masalalar yuzasidan ham axloq-odob, ilm, insoniylik va adolat doirasida fikr yuritadi hamda podshoh va amaldorlardan tortib dehqonu hunarmandgacha — jamiyatdagi barcha toifalarning huquq va burchlari haqida oʻz mulohazalarini bildiradi. borliq haqidagi bilimlarga toʻxtalgan yusuf xos hojib odam bilishi mumkin boʻlmagan narsa, bilim bilan yechilmaydigan jumboq yoʻq, bilim tufayli osmon sari ham yoʻl ochiladi, deydi; bilish uchun esa tinmasdan oʻrganish lo-zim, deb uqtiradi. „qutadgʻu bilig“ qoraxoniylar hokimiyatining oʻziga xos nazmiy nizomnomasi boʻlib, bu ramziy-timsoliy asar yurt egalari boʻlmish hukmdorlar va katta-kichik amaldorlarga atab yozilgan va asarda ularga mamlakatni adolat bilan boshqarish, tinchlikni saqlash, raiyatga zulm qilmaslik, bilʼaks, xalqning ogʻirini yengil qilish, turmushini farovon aylash, jamiyatning maʼnaviyaxloqiy negizlarini mustahkamlash, ilm-maʼrifatga keng eʼtibor berish, isteʼdod sohiblarini qoʻllab-quvvatlash, huquq, burch, adolat boʻyicha maslahat va tavsiyalar berilgan. hukmdorlar adabnomasi — „qutadgu bilig“ qoraxoniylar sulolasi misolida turkiy davlatchilik asoslari yangi bosqichga koʻtarilgan davrda …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "òzbek adabiyot tarixi"

prezentatsiya powerpoint university of business and science ijtimoiy-gumanitar fanlar fakulteti filologiya va tillarni òqitish (ozbek tili) yònalishi k.o'f 23-02 guruh talabasi maxmudova maryamning ,,òzbek adabiyot tarixi" fanidan mustaqil ishi reja yusuf xos hojib hayoti yusuf xos hojib ijodi yusuf xos hojib „qutadgʻu bilig“ asarini tahlili yusuf xos hojib ijodi yusuf xos hojib (asl ismi yusuf) (taxminan 1020/21, bolosogʻun — ?) — turkiy shoir, mutafakkir, davlat arbobi. „qutadgʻu bilig“ dostoni muallifi. qoraxoniylar saroyida xizmat qilgan. 1069-70-yillarda yozib tugallangan "qutadgʻu bilig" („saodatga boshlovchi bilim“) asari qoraxoniylar davlatining mustahkam qaror topishiga xizmat qilgan nizomnomadir. uch nusxasi (vena, qohira va namangan) mavjud. nisbatan toʻligʻi namangan nusxasi bo...

This file contains 16 pages in PPTX format (519.0 KB). To download "òzbek adabiyot tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: òzbek adabiyot tarixi PPTX 16 pages Free download Telegram