Назад

eftalilardavlatchiligivaijtimoiy-siyosiyo‘zgarishlar

PPTX 24 стр. 445,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 24
eftalilar davlatchiligi va ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar ushbu taqdimotda markaziy osiyo hududida v–vi asrlarda mavjud bo‘lgan eftalilar davlatchiligining paydo bo‘lishi, siyosiy tuzilishi, ichki boshqaruvi va ijtimoiy-siyosiy hayotdagi chuqur o‘zgarishlar yoritiladi. eftalilar saltanati ko‘plab turkiy va eroniy qabilalarni birlashtirgan, o‘z davrida yirik harbiy-siyosiy kuch sifatida shakllangan imperiya bo‘lgan. slaydlarda davlatning hududiy kengayishi, iqtisodiy hayoti, tabaqalanish jarayonlari, diniy e’tiqodlar, madaniy meros hamda eftalilar qulashidan keyingi tarixiy oqibatlar haqida izchil ma’lumotlar beriladi. eftalilar davlatchiligiga kirish eftalilar, manbalarda “oq xunlar” nomi bilan ham tilga olinadigan ko‘chmanchi-sedentarlashgan qabilalar uyushmasi bo‘lib, ular markaziy osiyo, afg‘oniston va shimoliy hindiston hududlarida qudratli davlat barpo etgan. ularning siyosiy sahnaga chiqishi buyuk kushon va keyingi mahalliy sulolalar tanazzuli bilan bog‘liq bo‘lib, mintaqadagi siyosiy bo‘shliqni to‘ldirdi. eftalilar qisqa muddat ichida mustahkam harbiy kuch, daromadli soliq tizimi va savdo yo‘llarini nazorat qilish orqali mintaqaning taqdiriga sezilarli ta’sir ko‘rsatdilar. eftalilarning kelib chiqishi va etnik tarkibi eftalilarning kelib chiqishi masalasi tarixchilar o‘rtasida hamon bahsli bo‘lib, ba’zi …
2 / 24
i o‘z ichiga olgan. bu hududlar qadimdan yirik sug‘orma dehqonchilik, shaharlik madaniyat va karvon savdosi rivojlangan o‘choqlar edi. eftalilar ipak yo‘li bo‘ylab asosiy chorrahalarni nazorat qilganlari tufayli, xalqaro savdo oqimidan katta foyda ko‘rganlar. geografik jihatdan qulay o‘rin egallashi ularga sosoniylar, gupta podsholigi va boshqa qo‘shni davlatlar bilan siyosiy raqobatda ustunlik berardi. siyosiy tuzilma va boshqaruv tizimi eftalilar davlati markazlashgan monarxiya shakliga ega bo‘lib, uning boshida podshoh – oliy hokim turardi. podshoh harbiy qo‘shinlar qo‘mondonligi, tashqi siyosat yuritish, soliq yig‘ish va oliy sud hokimiyati vazifalarini o‘z qo‘lida jamlagan. hududlar esa mahalliy noiblar, zodagonlar yoki eftalilarga sodiq sulolalar orqali boshqarilgan. ularning boshqaruv tizimida ko‘chmanchi an’analar bilan birga, joylardagi dehqonlar va shaharliklar tajribasi, ayniqsa sosoniylar ma’muriy modelining ayrim elementlari ham sezilarli darajada aks etgan. podshohlar va hukmdorlar sulolasi tarixiy manbalarda ayrim eftal podshohlarining ismlari tilga olinadi, biroq sulolaviy ketma-ketlik to‘liq qayd etilmagan. shunga qaramay, ularning harbiy yurishlar uyushtirish, qudratli qo‘shnilar bilan diplomatik muzokaralar …
3 / 24
hakllantirganlar. harbiy muvaffaqiyatlar dastlab davlat qudratini oshirgan bo‘lsa-da, uzluksiz urushlar keyinchalik iqtisodiy resurslar tugashi, ichki ziddiyatlar va zaiflashuvga ham sabab bo‘ldi. ijtimoiy tuzilma va tabaqalar eftalilar davridagi jamiyat qat’iy tabaqaviy tuzilishga ega bo‘lib, uning eng yuqori pog‘onasida podshoh va zodagonlar turardi. ulardan keyingi pog‘onada harbiylar, yirik yer egalari, ma’muriy amaldorlar va ruhoniylar mavqei yuqori bo‘lgan. asosiy aholining katta qismini dehqonlar, hunarmandlar, karvonsaroy egalari va mayda savdogarlar tashkil etgan. ayrim hududlarda yarim qaram va qaram aholi qatlamlari ham bo‘lgan. ijtimoiy tabaqalanish iqtisodiy imkoniyatlar, yer egaligi va davlatga xizmat darajasi bilan chambarchas bog‘langan. qishloq xo‘jaligi va yer munosabatlari eftalilar davlatchiligi iqtisodiy qudratining asosiy tayanchi sug‘orma dehqonchilik va chorvachilik bo‘lgan. yirik daryolar bo‘yidagi vohalarda bug‘doy, arpa, paxta, uzum va mevali daraxtlar yetishtirilgan. yer munosabatlarida podshoh va zodagonlar mulki hisoblangan yirik yer egaliklari, ibodatxona yerlari va jamoa yerlari mavjud edi. dehqonlar aksariyat hollarda yer egalariga hosilning ma’lum qismini soliq yoki ijara sifatida topshirganlar. kuchli …
4 / 24
davlat byudjeti eftalilar davlat byudjeti asosan yer solig‘i, savdo bojlari, bojxona to‘lovlari va vassal davlatlardan olinadigan xirojlardan shakllangan. soliq siyosati dastlab davlatning harbiy ehtiyojlari, saroy xarajatlari va ma’muriy tizimni ta’minlash uchun yo‘naltirilgan. ba’zi davrlarda soliq yukining oshishi dehqonlar hamda mayda savdogarlar noroziligiga, ayrim hududlarda qo‘zg‘olonlar ko‘tarilishiga sabab bo‘lgan. shunga qaramay, yaxshi tashkil etilgan soliq apparati davlatni uzoq muddat moliyaviy jihatdan qo‘llab-quvvatlashga, savdo aloqalarini kengaytirishga xizmat qilgan. huquqiy munosabatlar va odat huquqi eftalilar davrida huquqiy munosabatlar asosan odat huquqi, mahalliy an’analar va podshoh farmonlariga tayangan. jinoiy va fuqaroviy ishlar qishloq oqsoqollari, mahalliy zodagonlar yoki maxsus tayinlangan amaldorlar tomonidan ko‘rib chiqilgan. qasos, jarima, mol-mulkni musodara qilish kabi choralar keng qo‘llanilgan. oila, meros, yer egaligi, soliq majburiyatlari kabi sohalarda turli xalqlar an’analari bir-biri bilan singishib ketgan. bu esa huquqiy tizimni murakkab, biroq moslashuvchan qilgan bo‘lib, eftalilar boshqaruvidagi hududlardagi turfa ijtimoiy guruhlar manfaatlarini muvozanatlashtirishga yordam bergan. diniy e’tiqodlar va ma’naviy hayot eftalilar davlati hududida …
5 / 24
rasmlar, haykaltaroshlik, zargarlik buyumlari, qurollar bezagi va tangalardagi tasvirlar o‘sha davr estetik qarashlarini aks ettiradi. shahar markazlarida yozuvdan foydalanish, rasmiy hujjatlar yuritish va savdo bitimlarini qayd etish keng tarqalgan. mahalliy yozuv tizimlari bilan birga, sug‘d va boshqa yozuvlar ham amalda bo‘lgan. madaniy sintez eftalilar davrining o‘ziga xosligini belgilab, keyingi sulolalar san’ati va maishiy hayotiga ham kuchli ta’sir ko‘rsatgan. eftalilar va qo‘shni davlatlar bilan munosabatlar eftalilar sosoniylar eroni, gupta podsholigi, xitoy sulolalari hamda turkiy qabilalar bilan murakkab diplomatik va harbiy munosabatlar olib borishgan. ba’zan ular ittifoqchi, ba’zan esa ashaddiy raqib sifatida maydonga chiqqan. savdo yo‘llari va chegara hududlarini nazorat qilish masalasi asosan ziddiyat manbai bo‘lgan. ayrim davrlarda nikoh ittifoqlari, elchilar almashinuvi va savdo shartnomalari orqali munosabatlar yumshatilgan. shu bilan birga, qo‘shni davlatlar bilan uzluksiz raqobat eftalilarni harbiy sohada kuchayishga, ichki boshqaruvni mustahkamlashga majbur etgan, lekin oxir-oqibat ularning zaiflashuviga ham olib kelgan. markaziy osiyo xalqlari bilan siyosiy va madaniy aloqalar eftalilar markaziy …
6 / 24
harbiy-siyosiy elita egalladi. yangi boshqaruv tizimi va soliq siyosati jamiyatdagi tabaqalanishni kuchaytirib, zodagonlar hamda harbiylar mavqeini oshirdi. savdo yo‘llarining yagona qo‘l ostida birlashishi iqtisodiy hayot faollashuviga, shaharlar o‘sishiga turtki bo‘ldi. shu bilan birga, uzluksiz urushlar, soliq yukining og‘irlashuvi va ichki ziddiyatlar norozilik kayfiyatini keltirib chiqardi. diniy va madaniy sintez esa keyingi davr siyosiy tuzilmalariga ham kuchli ta’sir ko‘rsatdi. eftalilar davlatchiligining inqirozi va qulashi eftalilar davlati ichki nizolar, zodagonlar o‘rtasidagi raqobat, iqtisodiy resurslarning qisqarishi va tashqi bosimlar ta’sirida asta-sekin zaiflashib bordi. turk xoqonligi va sosoniylar bilan bo‘lgan janglar, ayrim hududlarning isyonlari davlatni bo‘laklarga ajralishiga sabab bo‘ldi. markazlashgan boshqaruvning zaiflashuvi natijasida ayrim viloyatlar mustaqillikka intila boshladi. oxir-oqibat eftalilar siyosiy kuch sifatida maydondan chiqib ketdilar, biroq ular yaratgan boshqaruv tajribasi, madaniy meros va etnik unsurlar keyingi sulolalar tarkibida yashab qoldi. eftalilar merosi va tarixiy ahamiyati eftalilar davlatchiligi qisqa tarixiy davr ichida bo‘lsa-da, markaziy osiyo va qo‘shni hududlarning siyosiy xaritasini tubdan o‘zgartirdi. ular savdo …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "eftalilardavlatchiligivaijtimoiy-siyosiyo‘zgarishlar"

eftalilar davlatchiligi va ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar ushbu taqdimotda markaziy osiyo hududida v–vi asrlarda mavjud bo‘lgan eftalilar davlatchiligining paydo bo‘lishi, siyosiy tuzilishi, ichki boshqaruvi va ijtimoiy-siyosiy hayotdagi chuqur o‘zgarishlar yoritiladi. eftalilar saltanati ko‘plab turkiy va eroniy qabilalarni birlashtirgan, o‘z davrida yirik harbiy-siyosiy kuch sifatida shakllangan imperiya bo‘lgan. slaydlarda davlatning hududiy kengayishi, iqtisodiy hayoti, tabaqalanish jarayonlari, diniy e’tiqodlar, madaniy meros hamda eftalilar qulashidan keyingi tarixiy oqibatlar haqida izchil ma’lumotlar beriladi. eftalilar davlatchiligiga kirish eftalilar, manbalarda “oq xunlar” nomi bilan ham tilga olinadigan ko‘chmanchi-sedentarlashgan qabilalar uyushmasi bo‘lib, ular markaziy osiyo,...

Этот файл содержит 24 стр. в формате PPTX (445,6 КБ). Чтобы скачать "eftalilardavlatchiligivaijtimoiy-siyosiyo‘zgarishlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: eftalilardavlatchiligivaijtimoi… PPTX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram

Похожие файлы

Вам также может понравиться

Показать все
eftalilardavlatchiligivaijtimoiy-siyosiyo‘zgarishlar — PPTX PPTX
eftalilardavlatchiligivaijtimoiy-siyosiyo‘zgarishlar
20 стр. 368,3 КБ