hujjatlashtirish, inventarizatsiya va buxgalteriya hisobi

DOCX 30 pages 72.2 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.2 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

3-mavzu. hujjatlashtirish, inventarizatsiya va buxgalteriya hisobining registrlari, shakllari. reja: 1. hujjatlashtirish va inventarizatsiya. 2. buxgalteriya hisobining registrlari, shakllari. 1. hujjatlashtirish va inventarizatsiya. korxona va tashkilotlarda sodir bo'lgan xo'jalik muomalalarini, shuningdek, mavjud bo'lgan moddiy boyliklarni hamda boshqa yuridik va jismoniy shaxslar bilan olib boriladigan hisob-kitoblarni hisobga olish va nazorat qilishni ta'minlash uchun buxgalteriya hujjatlaridan foydalaniladi. korxonada hujjatlarni rasmiylashtirish tartibi shunday yo'lga qo'yilishi kerakki, u soxtalashtirish imkoniyatini, o'z vaqtida kelib tushmasligi va ularni buxgalteriya hisobida kechikib rasmiylashtirilishini istisno qilsin. mazkur masalada korxona rahbarlari tomonidan tegishli nazoratning yo'qligi noxush oqibatlarga olib kelishi hamda pul va tovar-moddiy boyliklarning talon-taroj qilinishiga olib kelishi mumkin. shuning uchun o'tkazilayotgan xo'jalik muoamalalariga doir hujjatlar harakati ustidan korxona rahbari tomonidan ham, bosh buxgalter tomonidan ham o'zaro ikki tomonlama nazorat yo'lga qo'yilishi lozim. buning uchun korxonada hujjatlarning aniq aylanishini yo'lga qo'yish va mas'ul ijrochilarni ko'rsatgan holda hujjatlar oborotining turli bosqich chizmalar ko'rinishida grafiklar yoki ishlar ro'yxatini tuzish kerak bo'ladi. hujjatlar …

2 / 30

ushadigan hujjatlar (yuk-xatlar, hisobvaraq-fakturalar, bank ko'chirmalari, inkasso topshiriqnomalari va boshqalar) kiradi. ichki hujjatlarga korxonaning o'zida rasmiylashtirilgan va korxona doirasidan chetga chiqmaydigan hujjatlar (korxona rahbarining buyruqlari, moddiy boyliklarni ichki ko'chirish yukxatlari va boshqalar) kiradi. aks ettirilgan xo'jalik muomalalarining hajmiga ko'ra hujjatlar birlamchi va yig'ma hujjatlarga bo'linadi. birlamchi hujjatlar – sodir etilgan paytida bitta xo'jalik muomalasiga rasmiylashtiriladigan hujjatlar. yig'ma hujjatlar muayyan bir hisob ob'ektiga tegishli bo'lgan birlamchi hujjatlar bo'yicha tegishli guruh va tizimlarga ajratish yo'li bilan tuziladi. qamrab olish usuliga ko'ra hujjatlar bir martalik va jamg'aruv hujjatlariga bo'linadi. xo'jalik muomalasi bir qabulda amalga oshiriladigan va mazkur muomala ana shu bilan yakunlanganida bir martalik hujjatlar tuziladi. jamg'aruv hujjatlari ma'lum bir davr mobaynida bir hisob ob'ektiga tegishli bo'lgan xo'jalik muomalalariga doir hujjatlarpni jamg'arish yo'li bilan tuziladi. maqsadiga ko'ra hujjatlar quyidagi turlarga bo'linadi: · farmoyish hujjatlari; · tasdiqlovchi hujjatlar; · kombinatsiyalashtirilgan hujjatlar; · buxgalteriya rasmiylashtirish hujjatlari; · axborot hujjatlari. farmoyish hujjatlari biror-bir xo'jalik muomalasini amalga …

3 / 30

abi hujjatlar misol bo'la oladi. tasdiqlovchi hujjatlar xo'jalik muomalasi sodir bo'lgan paytda tuziladi, shuning uchun ham bo'lib o'tgan xo'jalik muomalasini hisobda aks ettirishda asos bo'lib xizmat qiladi. kombinatsiyalashtirilgan hujjatlar farmoyish va tasdiqlovchi hujjatlarning xususiyatlari o'zida mujassam qiladi. ushbu turdagi hujjatlarda xo'jalik muomalasini amalga oshirish uchun berilgan farmon va shu muomala bajarilganligini aks ettiruvchi hisobotning bo'lishi juda qulaydir. kombinatsiyalashtirilgan hujjatlarga kassa chiqim orderi kiradi. bu hujjatda pulning kassir tomonidan berilganligini isbotlovchi ma'lumot bilan birga pulning to'lanishi zarur ekanligini ko'rsatuvchi farmoyish ham mavjuddir. buxgalteriya rasmiylashtirish hujjatlari buxgalteriya hisobi xodimlari tomonidan hisob ishlarini tezlashtirish va ixchamlashtirish uchun tuziladi. bunday hujjatlarga buxgalteriya ma'lumotnomalari, amortizatsiya hisoblash jadvallari, foydani taqsimlash bo'yicha hisob-kitoblar va boshqa hujjatlar kiradi. axborot hujjatlari korxona rahbarlariga va tegishli yuqori organlarga zarur axborot ma'lumotlarini berish uchun xizmat qiladi. bunday hujjatlarga moddiy boyliklarni sotib olish uchun tuzilgan shartnomalar, moddiy qiymatliklarning normativlari va boshqa shu kabi hujjatlar kiradi. xo'jalik jarayonlarini buxgalteriya hisobining schyotlarida aks ettirish …

4 / 30

gini tasdiqlovchi hujjatlar olinmagan bo'lsa, tegishli boshlang'ich hujjat rasmiylashtirilib, buxgalteriya hisobida aks ettiriladi. boshlang'ich hisob hujjatlarining majburiy rekvizitlari quyidagilardir: · buxgalteriya hisobi sub'ektining nomi; · hujjatning nomi va raqami, u tuzilgan sana va joy; · xo'jalik operatsiyasining nomi, mazmuni va o'lchov birliklari ko'rsatilgan miqdor o'lchovi (natura va pulda ifodalangan holda); · xo'jalik operatsiyasini bajargan shaxslarning (shaxsning) identifikatsiya qilish uchun zarur bo'lgan familiyasi hamda ismi va otasi ismining bosh harflari yoxud boshqa rekvizitlari ko'rsatilgan holda lavozimlari nomi va imzolari. boshlang'ich hisob hujjatlarini tuzgan hamda imzolagan shaxslar ularning o'z vaqtida, to'g'ri va ishonchli tuzilishi, shuningdek buxgalteriya hisobida aks ettirish uchun belgilangan muddatlarda topshirilishiga javobgardir. boshlang'ich hisob hujjatlari elektron hujjat tarzida tuzilishi va taqdim etilishi mumkin. boshlang'ich hisob hujjatlariga xo'jalik operatsiyasi ishtirokchilari tomonidan tasdiqlanmagan tuzatishlar kiritilishiga yo'l qo'yilmaydi. bank va kassa-pul hujjatlarida tuzatishlar hamda o'chirib yozishlarga yo'l qo'yilmaydi. buxgalteriya hisobi ma'lumotlari bilan xo'jalik mablag'larining haqiqiy mavjud miqdori va summasi o'rtasidagi farq inventarizatsiya qilish …

5 / 30

buxgalteriya hisobi ma'lumotlarining realligi ta'minlanadi. shunday qilib, inventarizatsiya qilishning asosiy vazifasi haqiqatda bor bo'lgan asosiy vositalar, mol-moddiy qiymatliklar va pul mablag'lari hamda tugallanmagan ishlab chiqarish hajmini naturada aniqlash; haqiqatda bor bo'lgan moddiy qiymatliklar va pul mablag'lari haqidagi ma'lumotlarni buxgalteriya hisobi ma'lumotlari bilan solishtirish va shu yo'l bilan ularning butligi ustidan nazorat olib borish; o'zining boshlang'ich sifatini qisman yo'qotgan, eskirgan fason va modelli mol-moddiy qiymatliklarni aniqlash; sotish maqsadida me'yordan ortiqcha va ishlatilmayotgan mol-moddiy qiymatliklarni aniqlash; mol-moddiy qiymatliklar va pul mablag'larini saqlash qoida va shartlari hamda mashina, asbob-uskuna va boshqa asosiy vositalarni saqlash va ulardan foydalanish qoidalarining bajarilishini tekshirish; balansda ko'rsatilgan mol-moddiy qiymatlik, kassa, bank muassasalaridagi talab qilib olgunga qadar depozit hisobvarag'i va boshqa hisobvaraqlardagi pul mablag'larining summasi, yo'ldagi pul mablag'lari, debitor va kreditor qarzlar, tugallanmagan ishlab chiqarish, kelgusi davr xarajatlari, kelgusida qilinadigan xarajat va to'lovlar zaxirasi hamda buxgalteriya balansining boshqa moddalari summalarining realligini tekshirishdir. yillik hisobot tuzishdan avval xo'jalik yurituvchi sub'ektlar …

6 / 30

echa turga bo'linadi: 1. xo'jalik yurituvchi sub'ektga tegishli mol-mulkning hammasini inventarizatsiya qilish; 2. xo'jalik yurituvchi sub'ektga tegishli mol-mulkning ma'lum bir qismini inventarizatsiya qilish. xo'jalik yurituvchi sub'ektga tegishli mol-mulkning hammasi har yili kamida bir marta to'la inventarizatsiya qilinadi. bunday inventarizatsiya qilish yillik hisobot tuzishdan avval o'tkaziladi. bu esa balansda ko'rsatilgan xo'jalik mablag'lari to'g'risidagi ma'lumotlarning realligini ta'minlaydi. to'la inventarizatsiya qilishni yanvarda o'tkazish yillik hisobot tuzishni bir qancha muddatga kechiktirib yuborishga olib keladi. shuning uchun xo'jalik yurituvchi sub'ektiga tegishli mol-mulkning ayrim qismlarini inventarizatsiya qilish 1 yanvargacha tugatiladi. shuni aytib o'tmoq kerakki, to'la inventarizatsiya qilish o'tkazilgan vaqtda xo'jalik yurituvchi sub'ektning hamma moddiy qiymatliklari, pul mablag'lari, boshqa ho'jalik yurituvchi sub'ektlar bilan hisob-kitoblarning holati va balansining hamma moddalari inventarizatsiya qilinadi. buxgalteriya balansi va hisobotlari to'g'risidagi me'yoriy hujjatlarga asosan buxgalteriya hisobi ma'lumotlarining haqiqatga to'g'ri kelishini ta'minlash uchun ba'zi bir xo'jalik mablag'lari bir yilda bir necha martda inventarizatsiya qilinadi. xo'jalik mablag'larining ayrim turlarini inventarizatsiya qilish xo'jalik yurituvchi sub'ektga …

7 / 30

qilinadi. · asosiy vositalar ikki yilda eng kamida bir marta, · kutubxona fondlari esa besh yilda eng kamida bir marta inventarizatsiya qilinadi. · pul mablag'lari, pul hujjatlari,qiymatliklari va qat'iy hisobotdagi blanklar oyiga bir marta, · yoqilg'i-moylash materiallari va oziq-ovqat mahsulotlari har chorakda, · qimmatbaho metallar tegishli tarmoq me'yoriy hujjatlariga ko'ra inventarizatsiya kilinadi. · shuningdek, asosiy vositalar va qiymatliklar qayta baholanganda, · moddiy-javobgar shaxslar almashganda, · o'g'irlash yoki suiste'mol hamda qiymatliklarning buzilishi aniqlanganda, · tabiy ofatlar, yong'in, avariya yoki ekstremal sharoitlar keltirib chiqargan boshqa favqulodda hodisalar sodir bo'lganda, · xo'jalik yurituvchi sub'ekt tugatilganda (qayta tashkil qilinganda) tugatish (bo'lish) balansini tuzish oldidan · va qonunda ko'zda tutilgan boshqa holatlarda inventarizatsiya o'tkaziladi. · jamoaviy moddiy javobgarlikda xo'jalik yurituvchi sub'ekt rahbari almashganda ham inventarizatsiya o'tkaziladi. inventarizatsiya qilishning o'tkazilish tartibiga qarab quyidagilarga bo'linadi.: · rejali · to'satdan amalga oshirilgan inventarizatsiya yuqorida ko'rsatilgan inventarizatsiya qilish muddatlariga qarab xo'jalik yurituvchi sub'ektda bir yilda o'tkazilgan inventarizatsiya qilishlar rejasi …

8 / 30

tegishli ob'ektdagi javobgar shaxsning nojo'ya harakatlari haqida biror xabar kelganda, xo'jalik yurituvchi sub'ekt faoliyati taftish qilinishi davrida, o't olish, suv toshishi va boshqa ba'zi sabablarga ko'ra amalga oshiriladi. har qanday inventarizatsiya qilish xo'jalik yurituvchi sub'ekt rahbarining buyrug'i bilan amalga oshiriladi. bu buyruqda inventarizatsiya qilish xarakteri, nimalarni inventarizatsiya qilish, inventarizatsiya qilishni o'tkazish muddati va inventarizatsiya qilishni o'tkazadigan komissiya a'zolarining ro'yxati ko'rsatiladi. inventarizatsiya qilish o'zbekiston respublikasining buxgalteriya hisobining “inventarizatsiyani tashkil qilish va o'tkazish” degan 19-son milliy standartida ko'rsatilgan muddatlarda; moddiy javobgar shaxslar almashganda; talon-tarojlik, o'g'rilik yoki suiste'mollik aniqlanganda; o't olganda yoki tabiiy ofatdan keyin; asosiy vosita va tovar-moddiy qiymatliklar qayta baholanganda va boshqa holatlarda o'tkaziladi. jamoa (brigada) moddiy javobgarligi sharoitida agar uning birgadiri (rahbari) almashsa, jamoa (brigada)dan uning a'zolarining 50 foizdan ko'pi ketib qolsa hamda jamoa a'zolarining biri yoki bir nechtasi talab qilsa ham inventarizatsiya o'tkaziladi. qiymatliklarning butligini ta'minlaydigan tadbiriy choralarni amalga oshirish kerak bo'lib qolsa, inventarizatsiya o'tkazishni tashkil qilish, ishchi inventarizatsiya …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujjatlashtirish, inventarizatsiya va buxgalteriya hisobi"

3-mavzu. hujjatlashtirish, inventarizatsiya va buxgalteriya hisobining registrlari, shakllari. reja: 1. hujjatlashtirish va inventarizatsiya. 2. buxgalteriya hisobining registrlari, shakllari. 1. hujjatlashtirish va inventarizatsiya. korxona va tashkilotlarda sodir bo'lgan xo'jalik muomalalarini, shuningdek, mavjud bo'lgan moddiy boyliklarni hamda boshqa yuridik va jismoniy shaxslar bilan olib boriladigan hisob-kitoblarni hisobga olish va nazorat qilishni ta'minlash uchun buxgalteriya hujjatlaridan foydalaniladi. korxonada hujjatlarni rasmiylashtirish tartibi shunday yo'lga qo'yilishi kerakki, u soxtalashtirish imkoniyatini, o'z vaqtida kelib tushmasligi va ularni buxgalteriya hisobida kechikib rasmiylashtirilishini istisno qilsin. mazkur masalada korxona rahbarlari tomonidan tegishli nazo...

This file contains 30 pages in DOCX format (72.2 KB). To download "hujjatlashtirish, inventarizatsiya va buxgalteriya hisobi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujjatlashtirish, inventarizats… DOCX 30 pages Free download Telegram