o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli

DOCX 21 sahifa 55,4 KB Bepul yuklash

21 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 55,4 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 21

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 21

2-mavzu: o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli ma’lumki, xx-asr insoniyat tarixiga fan-texnika inqilobi, murakkab ijtimoiy va iqtisodiy o‘zgarishlar, ko‘lami jihatidan misli ko‘rilmagan jahon urushlari asri bo‘lib kirdi. xx-asr shuningdek, murkakkab oyaviy-mafkuraviy kurashlar davri sifatida jahon siyosatida tub burilishlar ro‘y bergan davr bo‘ldi. ushbu asrning muhim voqeligidan biri jahon tarixida "qizil imperiya" nomi bilan yuritilgan mustabid sovet ittifoqining tashkil topishi va o‘tmish tarixdagi imperiyalar singari barbod bo‘lishi davri bo‘ldi. 1922-yilda jahon siyosiy xaritasida paydo bo‘lgan sho‘rolar davlati 30-yillar qataoni, 1939-1945-yillardagi ikkinchi jahon urushi, 50-60-yillardagi urush vayronalarini bartaraf etish, 70-yillar turg‘unlik yillarini boshidan o‘tkazib, 1991-yilgacha jahonning hududiy jihatdan eng katta davlati sifatida yashab keldi. 1925-yilda moskvadagi bolsheviklar yo‘riqnomasi va andozasi asosida tashkiletilgan o‘zbekiston sovet sotsialistik respublikasi esa sobiq ittifoqning 15 ta ittifoqdosh respublikasidan biri sifatida qoozda mustaqil, amalda qaram respublika sifatida mavjud bo‘ldi. o‘zbekiston tarixining 1917-1991-yillari esa tarixshunoslikda o‘z mazmun-mohiyatiga mos ravishda "qaramlik" yilllari deb nomlandi. o‘tgan asrning 70-80-yillarda sovet …

2 / 21

edi. markaz bosim o‘tkazayotgan tahlikali sharoitda o‘sha davrning og‘ir va ayanchli ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy manzarasiga to‘g‘ri va xolis baho bergan inson islom karimov bo‘ldi. shu o‘rinda prezidentning 1990-yil 4-iyunda bo‘lib o‘tgan o‘zbekiston kompartiyasining xxii syezdida so‘zlagan nutqidan parcha keltirish maqsadga muvofiq: “shu narsa shak-shubhasiz va ochiq-oydindirki, respublika barcha asosiy iqtisodiy va ijtimoiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha ittifoqdagi o‘rtacha darajadan ham ancha orqada bo‘lib, mamlakatda oxirgi o‘rinlardan birida turibdi. biz bu raqamlarni ilgari ham necha martalab aytganmiz, ammo bugun ularni yana bir bor idrok etmoq kerak. o‘zbekiston har kishi boshiga yalpi ijtimoiy mahsulot ishlab chiqarish bo‘yicha mamlakatda 12-o‘rinda turibdi, aholi jon boshiga milliy daromad ishlab chiqarish bo‘yicha ko‘rsatkich esa ittifoqdagi o‘rtacha darajadan ikki hissa past. sanoatdagi mehnat unumdorligi jihatidan respublika mamlakatdan 40 foiz, qishloq xo‘aligidagi mehnat unumdorligi jihatidan esa ikki barobar orqada qolmoqda. respublikada aholi jon boshiga xalq istemoli mollari ishlab chiqarish o‘rtacha ittifoq darajasining atigi 40 foizini tashkil etadi. biz daromad darajasi, asosiy …

3 / 21

r iqtisodiy va ijtimoiy muammolar ro‘yxatini yana davom ettirish mumkin. buni, avvalo, shundan ko‘rsa bo‘ladiki, insonning har tomonlama uyun kamol topishi, uning shaxs sifatida ma`naviy rivojlanishi u yoqda tursin, ko‘pincha yashash uchun kerak bo‘lgan eng oddiy narsalar ham yetishmayapti. bunday ahvol vujudga kelganining boisi nimada? shu qadar katta boyliklarga, ishlab chiqarish va fan-texnika imkoniyatlariga, qulay tabiiy-iqlim sharoitlariga ega bo‘lgan respublikamiz asosiy iqtisodiy va ijtimoiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha mamlakatda oxirgi o‘rinlardan biriga haqli ravishda inqiroz holati, deb atalgan ahvolga tushib qolganining sababi nimada? respublikaning taqdiri, uning kelajagi uchun qayurayotgan, yosh avlod taqdiri uchun kuyunayotgan sog‘lom fikrli har bir kishi hozir o‘ziga o‘zi shu savolni bermoqda. nazarimda, buning javobi shunday bo‘lmoi kerak: 30-yillarning boshlarida iqtisodiyotga rahbarlik qilishning ma`muriyatchilik, buyruqbozlik usullari g‘alaba qozonib, o‘zbekistonni, uning ishlab chiqaruvchi kuchlarini rivojlantirishga yaroqsiz yondashuvlar tobora qaror topib bordi. xo‘sh, bu illatlar nimalarda namoyon bo‘ldi? avvalo shundaki, bizning respublikamiz, asosan, xom ashyo bazasi, sanoat ministrliklari va idoralarining mo‘may …

4 / 21

holni keltirib chiqargan asosiy sabab barcha mahsulotlarni taqsimlashning o‘ta markazlashganligi edi. shu yerda bir holat kishi e‘tiborini o‘ziga jalb qiladi. o‘zbekiston aholi jon boshiga 64,4 kilogramm meva va rezavorlar yetishtirilgani holda, uning iste‘moli ittifoq bo‘yicha 41 kilogrammga, o‘zbekistonda esa 27 kilogrammga teng bo‘lgan. o‘sha davrda oziq-ovqat mahsulotlari taqsimotidan kelib chiqqan bunday nomutanosiblik o‘zbekiston aholisining haqli e‘tirozini keltirib chiqargan. mustaqillikka qadar mamlakatimizda sug‘oriladigan maydonlarning kattagina qismi paxta bilan band bo‘lib, meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlari kam yetishtirilishi natijasida aholi iste‘mol qiladigan oziq-ovqat mahsulotlarining asosiy qismini don va don mahsulotlari tashkil etgan. respublikamiz uchun o‘sha paytlar nafaqat iqtisodiy, balki ijtimoiy-siyosiy vaziyat ham chigallashgan davr bo‘ldi, bu ijtimoiy keskinlikni kuchaytirishi mumkin edi. mamlakat juda katta oziq-ovqat muammosiga duch kelgan, murakkab vaziyat girdobida qolgan edi. shu o‘rinda i.a.karimovning quyidagi fikrlarini keltirish o‘rinli: “... juda og‘ir ahvolga tushib, naqd ocharchilik ostonasida turibmiz ... xalqimizni, iqtisodiyotimizni ta’minlash masalasida juda katta xavf tug‘ildi...”. bu gaplar ortida vatan, xalq …

5 / 21

angi ish joylari va qo‘shimcha daromad manbai yaratildi; - paxta maydonlarining bir qismi qisqartirilib, bu maydonlarga g‘alla ekilishi hisobiga ekinlarni almashib ekish va tuproq unumdorligini saqlab qolish imkoniyati yaratildi; - g‘alladan bo‘shagan yerlarga takroriy ekin ekish hisobiga sabzavot yetishtirish hajmi ko‘paydi, bu ham dehqonlarga qo‘shimcha daromad olish imkonini berdi; - chetdan g‘alla sotib olish uchun sarflanadigan valyuta tejab qolindi; -o‘zbekiston don va don mahsulotlari bo‘yicha o‘zga davlatlarga qaramlikdan qutuldi va uni eksport qiladigan mamlakatga aylandi; - chorva mollarining ozuqa bazasi yanada mustahkamlandi.[footnoteref:2] [2: ergashev q., hamidov h. o'zbekiston tarixi. o'quv qo'llanma. -t.: “fan va texnologiya”. 2019. 796 b] kezi kelganda, o‘sha vaqtlarda bildirilgan ba‘zi fikr-mulohazalarni ham eslash joiz. bir qator iqtisodchi olimlar va xorijiy davlatlar vakillari “o‘zbekistonning o‘zida g‘alla yetishtirish shartmi? undan ko‘ra, ko‘proq paxta yetishtirib, tolani eksport qilish hisobiga g‘allani arzon narxlarda chetdan sotib olgan ma‘qul emasmi? axir, paxta yetishtirishning iqtisodiy samaradorligi yuqoriku", deya e‘tiroz ham bildirishgan edi. ammo …

6 / 21

lan o‘zbekiston kompartiyasining xxii syezdida so‘zlagan ma‘ruzasida quyidagilarni bayon etgan edi: "paxta yakkahokimligi, ilmiy asoslangan almashlab ekishlar buzilganligi, yerning tinka-madori qurib ketganligi, suv manbalarining imkoniyatlari tobora kamayib borganligi qishloq xo‘jaligiga halokatli ta`sir ko‘rsatdi. natijada oziq-ovqat mahsulotlari yetishtirish cheklab qo‘yildi va aholini shu mahsulotlar bilan ta`minlash muammolari keskinlashdi. orol dengizining falokati qoraqalpoiston janubi uchun borib turgan ekologik kulfat bo‘ldi, endi orolni qutqarib qolish uchun zudlik bilan favqulodda choratadbirlar ko‘rilishi kerak”. inson taqdiri, uning hayotiga daxldor bo‘lgan, uning munosib turmush sharoitiga ega bo‘lish bilan boliq talablar aynan islom karimovning rahbarlik faoliyatining ilk kunlaridan qat‘iy qo‘yildi. kremlning jazavalariga qaramasdan, haqiqiy mustaqillikka qaratilgan yo‘lni mardonavor turib himoya qildi. 80-yillarning oxirida butun ittifoqda kuzatilganidek, o‘zbekistonda ham so‘z erkinligi, inson huquqlari uchun demokratik harakatlar, mavjud oir ahvoldan qiynalgan oddiy mehnatkash xalqning norozilik chiqishlari yuzaga keldi. bu esa 1989-1990-yillarda farg‘ona, bo‘ka, parkent va namangan voqealari (fojealari)ga sabab bo‘ldi. farg‘ona vodiysida xx-asrning 80-yillarida o‘ziga xos murakkab demografik vaziyat …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 21 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli" haqida

2-mavzu: o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli ma’lumki, xx-asr insoniyat tarixiga fan-texnika inqilobi, murakkab ijtimoiy va iqtisodiy o‘zgarishlar, ko‘lami jihatidan misli ko‘rilmagan jahon urushlari asri bo‘lib kirdi. xx-asr shuningdek, murkakkab oyaviy-mafkuraviy kurashlar davri sifatida jahon siyosatida tub burilishlar ro‘y bergan davr bo‘ldi. ushbu asrning muhim voqeligidan biri jahon tarixida "qizil imperiya" nomi bilan yuritilgan mustabid sovet ittifoqining tashkil topishi va o‘tmish tarixdagi imperiyalar singari barbod bo‘lishi davri bo‘ldi. 1922-yilda jahon siyosiy xaritasida paydo bo‘lgan sho‘rolar davlati 30-yillar qataoni, 1939-1945-yillardagi ikkinchi jahon urushi, 50-60-yillardagi urush vayronalarini bartaraf etish, 70-yilla...

Bu fayl DOCX formatida 21 sahifadan iborat (55,4 KB). "o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbekistonning mustaqillikka e… DOCX 21 sahifa Bepul yuklash Telegram