o’zbekiston etnografiyasiga doir ilk bilimlar

PPTX 20 pages 238.3 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 238.3 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: o’zbekiston etnografiyasiga doir ilk bilimlar mavzu: o’zbekiston etnografiyasiga doir ilk bilimlar kirish etnografiya — bu xalqshunoslik fanidir. u xalqlarning kelib chiqishi, urf-odatlari, turmush tarzi, ijtimoiy munosabatlari, madaniy merosi, diniy e’tiqodlari, mehnat faoliyati, kiyim-kechaklari, uy-joy qurilishi, ogʻzaki ijodi va boshqa jihatlarini oʻrganadi. oʻzbek etnografiyasi esa oʻzbekiston hududida yashagan va yashayotgan xalqlarning tarixiy-etnik shakllanishini, an’analarini, marosimlarini, hunarmandchilik va turmush tarzini tahlil qiladi. oʻzbek xalqining etnik shakllanishi oʻzbek xalqining shakllanishi uzoq tarixiy jarayon boʻlib, miloddan avvalgi davrlardan boshlangan. saklar, massagetlar, soʻgʻdiylar, xorazmiylar, baqtriyaliklar kabi qadimgi xalqlar bu etnosning ildizlarini tashkil etadi. turk qabilalari — qarluq, chigʻil, uyghur, qipchoq, nayman, mangʻit — oʻzbek xalqining asosiy tarkibiy qismlaridir. xiv–xv asrlarda amir temur va temuriylar davrida turkiy qabilalar birlashib, oʻzbek etnosining shakllanishi yakunlandi. bu jarayon ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy omillar bilan bogʻliq. manba: toshboyev sh. “oʻzbek xalqining etnik tarixi”, tarix va etnografiya, toshkent, 2018. – 15–17-betlar. etnografik tadqiqotlarning boshlanishi oʻzbekistonda etnografik tadqiqotlar xix asr oxiri …

2 / 20

lanishida bir qator olimlar katta hissa qoʻshgan. saytova i.s. — orolboʻyi mintaqasidagi qadimiy urf-odatlarni oʻrgangan. toshboyev sh. — oʻzbek xalqining etnik shakllanishi va marosimlarini tahlil qilgan. karimov a. — hunarmandchilik va mehnat qurollari boʻyicha tadqiqotlar olib borgan. xudoyberdiyev m. — uy-joy madaniyati, kiyim-kechak va diniy marosimlar boʻyicha ilmiy maqolalar yozgan. ularning asarlari etnografiya fanining asosiy manbalaridan hisoblanadi. manba: saytova i.s. “oʻzbekiston etnografiyasiga hissa qoʻshgan olimlar”, eurasian journal of academic research, 2025. – 3–4-betlar. kiyim-kechak va bezaklar oʻzbek xalqining kiyim-kechaklari iqlim, turmush tarzi, estetik did va ijtimoiy mavqega mos ravishda shakllangan. erkaklar odatda doʻppi, belbogʻ, chopon, lozim kiygan. ayollar atlas, adras, beqasam matolardan tikilgan koʻylaklar, zargarlik buyumlari, bosh kiyimlar bilan bezangan. har bir viloyatning oʻziga xos uslubi mavjud: buxoro ayollari zargarlikda murakkab naqshli taqinchoqlar taqsa, fargʻona ayollari atlas matodan tikilgan koʻylaklar kiyadi. kiyimlar nafaqat estetik, balki ijtimoiy va marosimiy ma’noga ega. manba: xudoyberdiyev m. “oʻzbek xalq kiyimlari”, madaniyat va meros, toshkent, …

3 / 20

— bolgʻa, oʻroq, pichoq; kulolchilikda — gʻildirak, loy; zargarlikda — kalit, naqsh asboblari; toʻquvchilikda — dastgoh, ip yigʻish moslamalari ishlatilgan. hunarmandchilik — etnografik merosning muhim qismi boʻlib, har bir hududda oʻziga xos uslubda rivojlangan. masalan, rishtonda kulolchilik, buxoroda zargarlik, margʻilonda toʻquvchilik an’anaviy hunar sifatida saqlanib qolgan. manba: karimov a. “oʻzbek hunarmandchiligi tarixi”, etnografik tadqiqotlar, toshkent, 2010. – 40–42-betlar. uy-joy va yashash tarzi oʻzbek xalqining uy-joylari iqlim va mahalliy sharoitga mos qurilgan. qorakoʻl, buxoro, xorazmda gʻishtli uylar; fargʻona va namanganda yogʻochli uylar keng tarqalgan. uy tuzilmasi: hovli, mehmonxona, ayvon, tandir, xonalar — har biri ma’lum funksiyaga ega. uy-joy qurilishida mahalliy materiallar — gʻisht, loy, yogʻoch, qamish — ishlatilgan. uylar nafaqat yashash joyi, balki ijtimoiy va madaniy muhitni aks ettiradi. manba: xudoyberdiyev m. “oʻzbek uy-joy madaniyati”, etnografik meros, toshkent, 2013. – 18–21-betlar. ovqatlanish madaniyati palov, somsa, shurva, norin, chuchvara — oʻzbek xalqining milliy taomlari. ovqatlanish marosimlari mehmondoʻstlik, hurmat, e’tibor ramzi sifatida qaraladi. …

4 / 20

namoyon boʻladi. manba: karimov a. “oʻzbek musiqasi va raqslari”, etnografik san’at, toshkent, 2011. – 35–38-betlar ogʻzaki ijod va afsonalar oʻzbek xalqining ogʻzaki ijodi — bu avloddan-avlodga ogʻzaki tarzda oʻtib kelgan ertaklar, dostonlar, maqollar, topishmoqlar, afsonalar, latifalar, qoʻshiqlar va rivoyatlardir. bu asarlar xalqning tarixiy xotirasi, dunyoqarashi, axloqiy me’yorlari va estetik qarashlarini aks ettiradi. “alpomish”, “goʻroʻgʻli”, “rustam” kabi dostonlar xalq qahramonligini, vatanparvarlikni, sadoqatni ulugʻlaydi. maqollar va topishmoqlar esa xalq donishmandligining ifodasidir. ogʻzaki ijod etnografik tadqiqotlarda xalqning ruhiy-ma’naviy olamini tushunishda muhim manba hisoblanadi. manba: saytova i.s. “oʻzbek ogʻzaki ijodi”, etnografik adabiyot, toshkent, 2014. – 12–15-betlar. diniy e’tiqod va marosimlar oʻzbek xalqining diniy e’tiqodi asosan islom dini asosida shakllangan. islomiy qadriyatlar xalq urf-odatlari bilan uygʻunlashgan. ramazon va qurbon hayitlari, juma namozi, ziyoratlar, duolar, qur’on tilovati, marhumni yuvish va dafn etish marosimlari xalq hayotining ajralmas qismidir. diniy marosimlar orqali insonlar orasida mehr-oqibat, sabr-toqat, saxovat, poklik kabi qadriyatlar mustahkamlanadi. ayniqsa, mahalliy ziyoratgohlar — buxorodagi bahouddin naqshband, …

5 / 20

atga oid qadriyatlar ogʻzaki ijod, ertaklar, o‘yinlar orqali singdiriladi. manba: toshboyev sh. “oʻzbek xalq tarbiyasi an’analari”, madaniyat va urf-odatlar, toshkent, 2017. – 19–22-betlar. mahalla tizimi va ijtimoiy hayot mahalla — oʻzbek xalqining ijtimoiy hayotida markaziy oʻrin tutuvchi institutdir. mahalla nafaqat yashash joyi, balki ijtimoiy nazorat, tarbiya, yordam, birdamlik va hamjihatlik markazidir. mahallada oqsoqollar, otinoyilar, mahalla raisi, yoshlar yetakchilari faoliyat yuritadi. nikoh, dafn, bayram, xayriya tadbirlari mahalla doirasida tashkil etiladi. mahalla — xalqning oʻzini oʻzi boshqarish, madaniyatini saqlash va avlodlar orasida qadriyatlarni uzviy yetkazish vositasidir. manba: karimov a. “mahalla – xalqning ijtimoiy tayanchi”, oʻzbek jamiyati va qadriyatlar, toshkent, 2018. – 10–13-betlar. xulosa oʻzbekiston etnografiyasi — xalqning tarixiy xotirasi, madaniy merosi, urf-odatlari, e’tiqodi, turmush tarzi va ijtimoiy munosabatlarini oʻrganish orqali milliy oʻzlikni anglashga xizmat qiladi. bu fan orqali biz oʻtmish ajdodlarimizning hayot tarzini, qadriyatlarini, madaniy yutuqlarini chuqur anglaymiz. etnografik bilimlar yosh avlodni tarbiyalashda, milliy gʻururni shakllantirishda, madaniy merosni asrashda muhim vositadir. shu …

6 / 20

o’zbekiston etnografiyasiga doir ilk bilimlar - Page 6

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekiston etnografiyasiga doir ilk bilimlar"

mavzu: o’zbekiston etnografiyasiga doir ilk bilimlar mavzu: o’zbekiston etnografiyasiga doir ilk bilimlar kirish etnografiya — bu xalqshunoslik fanidir. u xalqlarning kelib chiqishi, urf-odatlari, turmush tarzi, ijtimoiy munosabatlari, madaniy merosi, diniy e’tiqodlari, mehnat faoliyati, kiyim-kechaklari, uy-joy qurilishi, ogʻzaki ijodi va boshqa jihatlarini oʻrganadi. oʻzbek etnografiyasi esa oʻzbekiston hududida yashagan va yashayotgan xalqlarning tarixiy-etnik shakllanishini, an’analarini, marosimlarini, hunarmandchilik va turmush tarzini tahlil qiladi. oʻzbek xalqining etnik shakllanishi oʻzbek xalqining shakllanishi uzoq tarixiy jarayon boʻlib, miloddan avvalgi davrlardan boshlangan. saklar, massagetlar, soʻgʻdiylar, xorazmiylar, baqtriyaliklar kabi qadimgi xalqlar bu etnosning ildizl...

This file contains 20 pages in PPTX format (238.3 KB). To download "o’zbekiston etnografiyasiga doir ilk bilimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekiston etnografiyasiga doi… PPTX 20 pages Free download Telegram