emotsiyaning namoyon bo’lishi. emotsiya va uning tabiatini yoritish

DOCX 39 pages 116.1 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 116.1 KB

File type DOCX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti san’atshunoslik fakulteti pedagogika va psixologiya kafedrasi kurs ishi mavzu: emotsiyaning namoyon bo’lishi. emotsiya va uning tabiatini yoritish topshirdi: ___________________________ qabul qildi: ___________________________ baho: _______________ mundarija: kirish…………………………………………………………………………....3 i bob emotsiya va uning tabiatini o’rganish 1.1. emotsiyalar haqida umumiy tushuncha……………………………………..5 1.2. emotsiya tabiati va uning o’rganilishi……………………………………..12 ii bob emotsiyaning namoyon bo’lishi 2.1. emotsiyalarning fiziologik mexanizmi………………………………………19 2.2. inson va hayvonlardagi emotsiyalar………………………………………....28 xulosa…………………………………………………………………………37 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………….38 kirish: mavzuning dolzarbligi. mamlakatimiz mustaqil bo’lgandan keyin chet mamlakatlari bilan iqtisodiy, madaniy aloqalar kuchayib bormoqda. o’zbekistonga kelayotgan turistlar, ishbilarmonlar, olimlar, biznesmenlar soni tobora ko’paymoqda. ular orasida samimiy va g’araz niyatlilari ham uchrab turadi. ularni ajratib olish, asl niyatlaridan boxabar bo’lish uchun verbal va noverbal muloqot sirlaridan boxabar bo’lishni taqozo qiladi. ushbu kurs ishim mavzusining muhimligi ana shu dolzarb muammoga qaratilganligidir. olamda so’zsiz muloqot bo’yicha yangi mutaxassislar paydo bo’lishdi. bu mutaxassislar qush va parandalarni kuzatib, ma’lumot yig’uvchi …

2 / 39

an bo’layotgan munosabatlarni samarali bo’lishini ta’minlaydi. ajablanarlisi shuki, inson yer yuzida bir million yildan ortik xayot kechirishiga qaramay, faqat o’tgan asrning 60-yillardagina so’zsiz muloqot muammosiga e’tiborini qaratdi va uning yo’llarini o’rgana boshladi. insonlar so’zsiz muloqot to’g’risida, ya’ni gavdaning xatti-xarakatlari va yuz ifodalari to’g’risida birinchi kitob nashr etilgandan so’ng xabar topdi. 1970 yili djulius fostning ilk asari nashr etildi. bu olim o’z kitobida bixeviorist yo’nalishidagi olimlarning so’zsiz muloqot yuzasidan olib borgan ishlariga yakun yasadi. lekin shunga qaramay minglab odamlar yuz ifodasining tili mavjudligi va uning har bir inson xayotida katta rol o’ynashiga qaramay, bugungi kunda bu to’grisida yetarli ma’lumotga ega emasliklarini tan oldilar. kinesika fan sifatida xx-asrning 2- yarmida vujudga keldi. lekin odamlarni ushbu xususiyatlarini o’rganish va aniqlashga bo’lgan qiziqishi bir necha ming yillar avval paydo bo’lgan bo’lsada hozirgi kunda ham o’z dolzarbligini yo’qotgani yo’q. bunga sabab insoniyatni o’zligini anglashga va o’zaro muloqot jarayonida suhbatdoshning ruhiy xolatini, ichki kechinmalarini, fikr va …

3 / 39

va hayvonlarning tashqi va ichki qo’zg’atuvchilar taʼsiriga nisbatan subyektiv reaksiyalaridir. emotsiya qoniqish yoki qoniqmaslik, quvonch, qo’rquv va boshqa shakllarda namoyon boʻladi. emotsiya ixtisoslashgan miya tuzilmalarining faol holatidan iborat boʻlib, odam va hayvonlarda bu holatni minimal yoki maksimallashtirish (kuchaytirish, takrorlash) istagini paydo qiladi. emotsiya xususiyati zarur ehtiyoj va uni qoniqtirish imkoniyati bilan belgilanadi. ehtiyojni qoniqtirish ehtimoli kam boʻlganida emotsiya salbiy (qoʻrquv, gʻazab) shaklda namoyon boʻladi. aksincha uni qondirish ehtimoli kutilganiga nisbatan yuqori boʻlganida emotsiyaga ijobiy tus (qoniqish, quvonch) beradi. miyaning turli qismlariga elektr toki taʼsir ettirish orqali dastlab hayvonlarda, keyinchalik odamlarda salbiy va ijobiy emotsiya paydo qiladigan nerv markazlari aniqlanadi. bu markazlar, asosan, bosh miya po’stlog’ining oldingi qismida, limbik sistemasi (uzunchoq miya, oraliq miya, o’rta miyaning bir qancha tuzilmalari majmui)da, joylashgan markaziy kulrang moddada va gipotalamusda hisoblanadi. emotsiyani oʻrganish, hosil boʻlgan shartli reflekslarni mustahkamlash jarayonida benihoya katta ahamiyatga ega. emotsiya bilimlarni oʻzlashtirish (zehn) chegarasini kengaytiradi, xotirani faollashtiradi, odam va hayvonlar kommunikatsiyasida …

4 / 39

oqati, shuningdek, emotsiyalar kuchining tafakkur va xulq-atvorga ta’siri sifatida ta’riflash mumkin. shaxsning xususiyatlariga ta’rif berish ko‘p holatlarda ushbu odamning nimani yoqtirishini, nimadan nafratlanishini, mag’rurlanishi, uyalishi, hasad qilishi va qayg’urishi sababini aniqlashni bildiradi. individ barqaror hislari predmeti, ularning jadalligi va xarakteri atrofdagilarga insonning emotsional olami, hislari va bu bilan, uning individualligini ochib beradi. s.l. rubinshteynning yozishicha, shaxsning xarakteri va aqliy qobiliyati, qiziqishlari va boshqa odamlarga munosabatlarining barcha o‘ziga xos xususiyatlari hissiyotlar va sezgilarning kamalak rangida namoyon bo’ladi va aks etadi. emotsionallik tug’ma bo’ladi, lekin affektlar, sezgilar hayot jarayonida rivojlanadi, bu esa insonning shaxs sifatida rivojlanishini bildiradi. bunday rivojlanish inson emotsional sohasiga yangi ob’ektlarni kiritish, shaxs sezgilarini ongli irodaviy boshqarish va nazorat qilish darajasining oshishi axloqiy boshqarishga yuksak axloqiy qadriyatlar (vijdon, mas’uliyatlilik, nomus va boshqalar) ning asta-sekin kiritilishi bilan bog’liq. inson emotsional hayotining rivojlanishida ma’lum bo‘lgan izchillik mavjud. lekin bir davr sezgisidan keyingi davr sezgisiga o’tish shaxsning har tomonlama rivojlanishi bilan bog’liq. …

5 / 39

atda, insonning turli-tuman javob reaksiyalari – ehtirosning to’lqinli portlashlaridan tortib, to kayfiyatning nozik tuslarini tushunamiz. psixologiyada emotsiyalar deb kechinmalar shaklidagi inson hayotiy faoliyati uchun tashqi va ichki vaziyatlarni baholash va shaxsiy ahamiyatni aks ettiradigan psixik jarayonlarga aytiladi. emotsiya – shaxsning voqelikka o‘z munosabatini his qilishidan kelib chiqadigan, uning ehtiyoj va qiziqishlari bilan bog’liq bo’lgan yoqimli yoki yoqimsiz kechinmalaridir. ta’riflardan shuni aytish mumkinki, hissiyot tushunchasi emotsiyaga nisbatan kengroq tushuncha bo’lib, shaxsning kundalik hayoti, turmush tarzidagi barcha jabhalarni qamrab oladi. hissiyotlar o’zining yuzaga kelishi nuqtai nazaridan odamning ehtiyojlari, qiziqishlari va intilishlari bilan bog’liq bo‘ladi. masalan, odamning organik ehtiyojlarini qondirishi bilan bog’liq bo’lgan hissiyotlar odamda rohatlanish, qanoatlanish tuyg’usini yuzaga keltiradi. organik hissiyotlarni qondira olmaslik odamning ruhini tushirib, kayfiyatini buzib, azoblanish, toqatsizlanish hissiga sabab bo’ladi. hissiyot odamda sodir bo’layotgan hodisa va narsalardan shaxs sifatidagi odam uchun ahamiyatli bo’lganlari haqida darak beruvchi signallar tizimi hisoblanadi. mazkur holda sezgi a’zolariga ta’sir qiluvchi cheksiz miqdordagi qo’zg’ovchilardan aniq …

6 / 39

i qismining faoliyati bilan bog’liqdir. bosh miya hissiyotlarning kuchini va barqarorligini idora qilib turadi. hissiyotlar boshqa bilish jarayonlaridan farqli bosh miya po‘stining faoliyatidan tashqari organizmning ichki a’zolari faoliyati bilan ham bog’liqdir, boshqacha qilib aytganda hissiyotlar vegetativ nerv tizimining faoliyati bilan ham bog’liqdir. chunonchi, odam qattiq uyalgan paytida qizarib ketadi, qattiq qo’rqqan paytida esa rangi o’chib, qaltirab ketadi, hattoki odamning ovozida ham o’zgarish paydo bo‘ladi. ana shunday hissiy holat yuz bergan paytda odamning yuragi tez ura boshlaydi, nafas olishi ham tezlashadi. demak, odam ma’lum hissiy holatni boshdan kechirayotgan paytda uning qon aylanish tizimi, nafas olish organlari nutq apparatlari ichki sekretsiya bezlari ham qatnashadi. masalan, materialni yaxshi bilmaydigan talaba imtihon topshirayotganda terlab ketadi, tomog’iga nimadir tiqilib, gapini gapira olmay qoladi. odamda qattiq qo’rqish paytida «yuragi orqaga tortib ketdi», «sovuq ter bosib ketdi» kabi iboralarning ishlatilishi hissiyot paytida odamning ichki a’zolarining ishtirok etishidan dalolat beradi. juda ko’p hissiy holatlar bosh miyaning yaqin po’stloq …

7 / 39

ortish yuzaga keladi. faoliyatning keskin damlarida, qaror qabul qilishning mas’uliyatli daqiqalarida qiyinchiliklarni bartaraf etishda biz zo’riqishni his etamiz. u yaqqol ko’zga tashlanadigan faol xususiyatga ega bo’lib, faoliyat ob’ektiga e’tiborning kuchayishi, aqliy va jismoniy kuch to’plash, harakatga chanqoqlik, bizni o’rab oladigan alohida hayajon bilan birgalikda kechadi. emotsional jarayonlarning boshqa xildagi ifodalanishi qo’zg’alish va tinchlanish hisoblanadi. qo’zg’algan emotsional holat, odatda, faol xususiyatga ega bo’lib, faoliyat yoki unga tayyorgarlik ko’rish bilan bog’liq. tinchlanish faoliyatning pasayishi bilan bog’liq bo’lsada, undan maqsadga muvofiq ravishda foydalanishning asosi bo’lib xizmat qiladi. harakat faolligiga ta’sir ko‘rsatishga qarab, emotsiyalar stenik va astenik turlarga bo’linadi. stenik emotsiyalar va sezgilar faol harakatga undaydi, inson kuchlarini to’playdi. xuddi shunday, quvonch va ilhomlanish hislari insonni energiyaviy faoliyatga rag’batlantiradi. astenik emotsiyalar insonni bo’shashtiradi, faolligini pasaytiradi, faoliyatni to‘xtatadi. kayfiyat – u yoki bu emotsiyalarning barqaror kechinmasi. uzoq davom etuvchi, xulq-atvorni bezovchi emotsional holat. uni individning shaxsiy tomonlarini, asosiy hayotiy hissiyotlarini, ishiga nisbatan muvaffaqiyat yoki muvaffaqiyatsizlik, …

8 / 39

sbatan xulq-atvorining turg’unligida ifodalanadi. qiyinchiliklarga nisbatan barqarorlik, boshqa odamlar xulq-atvoriga nisbatan bardoshlilik tolerantlik ( lot. – bardosh) deb ataladi. emotsiyalar affektlardan davomiyligi bilan farq qiladi. ularning boshqa alohida qirrasi faqat joriy voqealarga emas, balki, taxminiy yoki yodga olinadiganlarga nisbatan ham ta’sirlanish hisoblanadi. emotsiyalarning mohiyatini tushunish uchun tashqi muhitning jism va hodisalarining ko‘pchiligi his-tuyg‘u organlariga ta’sir ko‘rsatib, ularda murakkab, ko‘p qirrali emotsional hissiyotlar va sezgilar va bir vaqtning o‘zida ham zavqlanish, ham qoniqmaslikda ifodalanadi, sezgilarni keltirib chiqarishlari mumkin. bundan tashqari, ko‘pchilik vaziyatlarda, bir tomondan, qandaydir zo‘riqish sezgilari, ikkinchi tomondan, hal etish, yoki engil tortish yuzaga keladi. faoliyatning keskin damlarida, qaror qabul qilishning mas’uliyatli daqiqalarida qiyinchiliklarni bartarf etishda biz zo‘riqishni his etamiz. u yaqqol ko‘zga tashlanadigan faol xususiyatga ega bo‘lib, faoliyat ob’ektiga e’tiboning kuchayishi, aqliy va jsmoniy kuch to‘plash, harakatga chanqoqlik, bizni o‘rab oladigan alohida hayajon bilan birgalikda kechadi. emotsional jarayonlarning boshqa xildagi iodalanishi qo‘zg‘alish va tinchlanish hisoblanadi. qo‘zg‘algan emotsional holat, odatda, …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "emotsiyaning namoyon bo’lishi. emotsiya va uning tabiatini yoritish"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti san’atshunoslik fakulteti pedagogika va psixologiya kafedrasi kurs ishi mavzu: emotsiyaning namoyon bo’lishi. emotsiya va uning tabiatini yoritish topshirdi: ___________________________ qabul qildi: ___________________________ baho: _______________ mundarija: kirish…………………………………………………………………………....3 i bob emotsiya va uning tabiatini o’rganish 1.1. emotsiyalar haqida umumiy tushuncha……………………………………..5 1.2. emotsiya tabiati va uning o’rganilishi……………………………………..12 ii bob emotsiyaning namoyon bo’lishi 2.1. emotsiyalarning fiziologik mexanizmi………………………………………19 2.2. inson va hayvonlardagi emotsiyalar………………………………………....28 xulosa…………………………………………………………………………37 foydalanilgan adabiyotlar…………………...

This file contains 39 pages in DOCX format (116.1 KB). To download "emotsiyaning namoyon bo’lishi. emotsiya va uning tabiatini yoritish", click the Telegram button on the left.

Tags: emotsiyaning namoyon bo’lishi. … DOCX 39 pages Free download Telegram