taʼlim muassasasini boshqarishning ilmiy asoslari

DOCX 219 pages 1.6 MB Free download

219 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type DOCX

Pages 219

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 219

1-modul 1-mavzu 1.1.1-mavzu. taʼlim muassasasini boshqarishning ilmiy asoslari reja: 1. menejment va boshqaruv tushunchalari 2. taʼlim menejmentining oʻziga xos xususiyatlari 3. boshqaruvga rahbarlik yondashuvlari va boshqaruv tamoyillari 4. taʼlim menejmentining funksiyalari 5. boshqaruv turlari, uslublari va algoritmi 6. taʼlim tashkilotida strategik reja va amalga oshirish 7. oʻzbekistonda keng qamrovli islohotlar davrida taʼlim siyosati. tayanch soʻz va iboralar: taʼlim, menejment, boshqaruv turlari, uslublari, tamoyillar, islohotlar, strategik reja, boshqaruv algoritmi, funksiyalar. 1. menejment va boshqaruv tushunchalari taʼlim muassasasini samarali boshqarish — zamonaviy taʼlim tizimining muhim omili. mazkur jarayon menejment tushunchalari, taʼlim boshqaruvi xususiyatlari, boshqaruv uslublari va turlaridan tortib, taʼlim siyosati va islohotlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. ingliz tilining “oksford lugʻati”da “menejment” atamasining quyidagi toʻrtta tushunchasi berilgan boʻlib, bular: 1. insonlar bilan muloqot usuli. 2. boshqaruv sanʼati va hokimiyat. 3. maʼmuriy koʻnikmalar va alohida, oʻziga xos qobiliyatlar. 4. maʼmuriy birlik, boshqaruv organi. “chet el soʻzlari” lugʻatlarida “menejment” atamasi ishlab chiqarishni boshqarish va …

2 / 219

”) atamasi davrlar oʻtishi bilan transformatsiyalandi, oʻzining mazmuni va mohiyatiga raqobat sharoitlarida ish yuritish, ishni tashkil etish, mehnat qilishda yuqori natijalarga erishishni boshqarish tarkiblariga qoʻshib bordi. menejment – bu oldinga qoʻyilgan vazifalarni insonparvarlik va iqtisodiy yoʻllar bilan yechishda odamlar va ishlab chiqarishni ilmiy-amaliy boshqarish, rahbarlik qilish usulidir. menejment – bu daromad olish maqsadida mahsulotlar va xizmatlarni sotish, ishlab chiqarishni tashkil qilish va bashoratlash, joriy va istiqbolni rejalashtirish tizimidir. menejment — bu ishni, obyektlarni boshqarish sanʼati, bu – boshqaruvning samarali tamoyillari yordamida professional malakalarga, qobiliyatga ega boʻlish, qoʻyilgan maqsadlarni muvaffaqiyat bilan bajarish jarayonlarida, odamlar bilan boʻladigan munosabatlarda qattiq maʼmuriy qarorlardan voz kechuvchi usullardan foydalangan holda, ularni muhofaza qiluvchi boshqaruv tizimidir. pedagogik tizimni boshqarishning asosiy prinsiplariga quyidagilar kiradi: - boshqaruvni insonparvarlashtirish; - boshqarishni tizimliligi va yagonaliligi; - boshqarishda markaz va hudud uygʻunligi; - boshqaruvda yakka boshqaruv va jamoatchilik uygʻunligi; - boshqaruvni ilmiy asoslanganligi; - boshqarishda maʼlumotlarni toʻliqligi va haqqoniyligi. taʼlimda boshqaruvga doir …

3 / 219

ʼana elementlaridan foydalanish. 2. taʼlim menejmentining oʻziga xos xususiyatlari 1. maqsadga yoʻnaltirilganlik: taʼlim menejmentining asosiy maqsadi — taʼlim jarayonini yaxshilash va taʼlim oluvchilarning bilim va koʻnikmalarini oshirishdir. 2. inson resurslari: taʼlim menejmentida oʻqituvchilar, taʼlim oluvchilar va ota-onalar muhim rol oʻynaydi. ularning malakasi va motivatsiyasi taʼlim sifatiga bevosita taʼsir qiladi. 3. maʼnaviy-axloqiy tamoyillar: taʼlim muassasasini boshqarishda insoniyat manfaatlari, bilim berish va axloqiy tarbiya muhim ahamiyatga ega. 4. innovatsiyalar: zamonaviy taʼlim menejmentida texnologiyalar va innovatsion yondashuvlar qoʻllaniladi, bu esa taʼlim jarayonini yanada samarali qiladi. 5. monitoring va baholash: taʼlim jarayonining samaradorligini baholash uchun muntazam monitoring va baholash tizimlari ishlab chiqiladi. 6. jamiyat rivojiga xizmat qilish va ijtimoiy masʼuliyat: taʼlim muassasasi jamiyat uchun malakali kadrlar tayyorlashga qaratilgan va bu uni jamiyat rivojiga xizmat qiluvchi muhim omilga aylantiradi. taʼlim menejmenti ijtimoiy masʼuliyatni hisobga oladi, yaʼni taʼlim muassasalari jamiyatning ehtiyojlariga javob berishi kerak. 7. tashkiliy tuzilma: taʼlim tizimi koʻp darajali va murakkab tashkilotlardan iborat boʻlib, …

4 / 219

un resurslarni samarali ishlatishga asoslangan yondashuv. 2. jamoaviy yondashuv: har bir xodimning jamoa maqsadlari va natijalariga erishishdagi roli va masʼuliyatini tushunishga asoslangan yondashuv. 3. innovatsion yondashuv: taʼlimni takomillashtirish va zamonaviy talablarga moslashtirish uchun yangiliklarni joriy etishga yoʻnaltirilgan yondashuv. boshqaruv tamoyillari va yondashuvlari tashkilotga oʻz maqsadlariga erishishda yordam beradi va xodimlarning samarali faoliyat yuritishini taʼminlaydi. har bir yondashuvning oʻziga xos afzalliklari va kamchiliklari bor, shuning uchun rahbarlar vaziyatga qarab mos yondashuvni tanlashlari kerak. 4. taʼlim menejmentining funksiyalari taʼlim menejmentining funksiyalari bir qator muhim vazifalarni oʻz ichiga oladi. ular quyidagilardan iborat: 1. rejalashtirish: taʼlim jarayonini samarali tashkil etish uchun maqsad va vazifalarni belgilash, resurslarni taqsimlash va oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 2. tashkillashtirish: taʼlim tizimida muhim resurslarni (oʻqituvchilar, oʻquvchilar, moddiy-texnik baza) toʻgʻri joylashtirish va ularni samarali ishlatish. 3. boshqarish: taʼlim jarayonini nazorat qilish, oʻqituvchilar va oʻquvchilarning faoliyatini boshqarish, zarur boʻlganda oʻzgarishlar kiritish. 4. motivatsiya: oʻqituvchilar va oʻquvchilarning motivatsiyasini oshirish, ularning qiziqishlarini ragʻbatlantirish va …

5 / 219

ri va algoritmlari taʼlim va boshqa sohalarda samarali boshqarishni taʼminlash uchun muhimdir. quyida bu tushunchalar haqida maʼlumot beraman: boshqaruv turlari 1. strategik boshqaruv: uzoq muddatli maqsadlar va strategiyalarni belgilashga qaratilgan. bu turda tashkilotning umumiy yoʻnalishi va rivojlanish strategiyalari ishlab chiqiladi. 2. taktik boshqaruv: strategik rejalashtirishni amalga oshirish uchun qisqa muddatli maqsadlar va vazifalarni belgilaydi. bu turda resurslarni taqsimlash va maqsadlarga erishish uchun zarur boʻlgan harakatlar rejalashtiriladi. 3. operativ boshqaruv: har kuni amalga oshiriladigan operatsiyalarni boshqarishga qaratilgan. bu turda ish jarayonlarini nazorat qilish va optimallashtirishga eʼtibor qaratiladi. boshqaruv uslublari 1. avtoritar uslub: boshqaruvchi qarorlarni mustaqil ravishda qabul qiladi va xodimlardan qatʼiy rioya qilishni talab qiladi. ushbu uslub tez-tez ishlatiladi, ammo xodimlarning fikrini inobatga olish kam boʻladi. 2. demokratik uslub: boshqaruvchi qaror qabul qilish jarayoniga xodimlarni jalb qiladi. xodimlarning fikrlari va takliflari eʼtiborga olinadi, bu esa jamoa ruhini oshiradi. 3. liberal uslub: boshqaruvchi xodimlarga katta erkinlik beradi va ularning mustaqil ishlashiga imkon …

6 / 219

larni taqsimlash va jamoa aʼzolarini tayinlash. 3. yoʻnaltirish: jamoa aʼzolarini vazifalarni bajarishda yoʻnaltirish va qoʻllab-quvvatlash. 4. nazorat va baholash: amalga oshirilgan yechimning samaradorligini nazorat qilish va baholash, zarur boʻlsa, oʻzgarishlar kiritish. 6. taʼlim tashkilotida strategik reja va amalga oshirish strategik reja — bu taʼlim muassasasining raqobatbardoshligini oshirish uchun asosiy narsaga qaratilgan qisqa hujjat. strategik rejada maʼmuriyat va xodimlar, potensial investorlar, hokimiyat va jamoatchilik uchun kelajakni koʻrishni hisobga olgan holda tezkor qarorlar qabul qilishda yoʻl-yoʻriq koʻrsatadigan gʻoyalar mavjud. strategik reja boshqa turdagi rejalarni bekor qilmaydi yoki almashtirmaydi, u faqat taʼlim muassasasi uchun eng muhim, ustuvor yoʻnalishlarda rivojlanishni belgilaydi. strategiyani ishlab chiqishda quyidagilarni hisobga oling: -taʼlim tizimi, taʼlim muassasasi faoliyatining barcha sohalarini qamrab olish; -tashqi sharoitlar bilan muvofiqlikni taʼminlash; -resurslar va imkoniyatlariga mutanosibligini taʼminlash; -taʼlim tizimini, taʼlim muassasasini rivojlantirishning uzoq muddatli yoʻnalishlari bilan bogʻlash; -taʼlim muassasasi tomonidan qabul qilingan maqsad va vazifalarda ustuvorliklarni hisobga olish. 7. oʻzbekistonda keng qamrovli islohotlar davrida taʼlim …

7 / 219

bul qilindi. shuningdek, oʻzbekiston respublikasining taʼlim toʻgʻrisida qonuni (23.09.2020-yildagi oʻrq-637-son), vazirlar mahkamasining “taʼlim darajasi yuqori boʻlmagan maktablarga malakali oʻqituvchi-pedagoglarni jalb qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi vmq 646-son qarori (15.10.2021-yil), oʻzbekiston respublikasi prezidentining “maktabgacha va maktab taʼlimini rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi pq-241-son qarori (11.05.2022-yil), “maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda uning tizimidagi tashkilotlar faoliyatini samarali tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi pf-79-son farmoni (26.05.2023-yil), oʻzbekiston respublikasining “pedagogning maqomi toʻgʻrisida qonuni” (01.02.2024-yil) qabul qilindi. ushbu islohotlar oʻzbekiston taʼlim tizimini global talablar bilan moslashtirish, taʼlim sifatini oshirish va yosh avlodni zamonaviy bilimlar bilan taʼminlash maqsadida amalga oshirilmoqda. mavzuni mustahkamlash uchun savollar: 1. “menejment” atamasining asosiy tushunchalarini aytib bering. 2. pedagogik tizimni boshqarishning asosiy prinsiplariga nimalar kiradi? 3. boshqaruv nima? 4. taʼlim menejmentining oʻziga xos xususiyatlarini sanab bering. 5. boshqaruvga rahbarlik yondashuvlari va boshqaruv tamoyillari nimalardan iborat? 6. taʼlim menejmentining funksiyalari nimalardan iborat? 7. strategik boshqaruv qanday boshqaruv? 8. kundalik faoliyatni nazorat qilish, kunlik vazifalarni bajarish, resurslarni …

8 / 219

iqtisodiyot dunyosi, 2019. 10-14-b. 2. sharifxoʻjayev m., abdullayev yo. menejment. darslik. -toshkent.: “oʻqituvchi”, 2001-y. 3. ivankov a.ye., ivankova m.a. menedjment: uchebniy minimum. –m.: “yurisprudensiya”, 2008. s.32. 4 korotkov e.m. osnovi menedjmenta: uchebnoye posobiye. pod red. i.yu.soldatova, m.a.chernisheva. – m.: dashkov i k, akademsentr, 2016. – 272 c. 5. meskon m.x. osnovi menedjmenta / m.x.meskon, m.albert, f.xedouri; per. s angl. o.i.medved. – m.: vilyams, 2016. – 672 c. 6. vesnin, v.r. osnovi menedjmenta: uchebnik.m.: prospekt, 2017. – 320 c. 7. kruglova, n.yu. osnovi menedjmenta: uchebnoye posobiye. moskva: knorus, 2018. – 499 s. qoʻshimcha adabiyotlar: 1. "taʼlim menejmenti" — m. s. abdullayeva, 2010. (ushbu kitobda taʼlim menejmentining nazariy asoslari va amaliy jihatlari yoritilgan). 2. "taʼlim tizimini boshqarish: nazariya va amaliyot" — s. m. tursunov (taʼlim tizimini boshqarishning asosiy tamoyillari va yondashuvlari haqida maʼlumot beradi). 3. "maktab menejmenti" — r. a. xudoyberdiyev (maktablarni boshqarish va rivojlantirish boʻyicha amaliy tavsiyalar). 5. "taʼlimda innovatsiyalar va …

9 / 219

alari 2. boshqaruvning asosiy tushunchalari 3. boshqaruv tamoyillari 4. boshqaruv uslublari 5. boshqaruv funksiyalari menejment – inglizcha so‘z bo‘lib, boshqaruvni tashkil etish (boshqarish, boshqaruv hokimiyati, tashkil etish), rahbarlik qilish (rejalashtirish, tartibga solish, muvofiqlashtirish, nazorat qilish) ma’nolarini anglatadi. menejment – bu ko‘zlangan maqsadlarga erishish uchun faoliyatni, ya’ni insonlar yoki ularning guruhlari faoliyatini muvofiqlashtirish hamda boshqarish usullari, shakllari va vositalari majmui. sodda qilib aytganda, menejment umumiy holda u yoki bu faoliyat turini tashkil etishni va unga rahbarlik qilishni, ya’ni turli sohalarda faoliyat ko‘rsatayotgan insonlarning xatti-harakatlarini, munosabatlarini muvofiqlashtirish, ularning imkoniyatlari va qobiliyatlaridan to‘g‘ri foydalanishni tashkil etish, nazorat qilish va boshqarishni bildiradi. menejment eng avvalo insonlarni boshqaradi, ularni o‘z faoliyatiga qiziqtirish, tadbirkorlikka, mehnatga ijodiy yondashish, o‘ziga ishonish tuyg‘ularini shakllantirish, sohalar bo‘yicha bilim, ko‘nikma va malakalarni egallashiga ko‘maklashish, yangilikka va ijodkorlikka chorlash, insonlarning faoliyatini boshqarish demakdir. ta’lim menejmenti – bu ilmiy asosda tashkil etilgan, o‘ziga xos pog‘onaviylikka asoslangan boshqaruv: rahbar, pedagogik jamoa, ta’lim oluvchilar jamoasi. …

10 / 219

t. ma’limki, jamiyat va ta’lim qadriyatlarini avtoritar, zo‘rovonlik yo‘li bilan o‘rnatib bo‘lmaydi, ular ta’lim texnologiyalari va mazmunining rivojlanishi, ijtimoiy-madaniy muhitning va jamiyatning o‘zgarishi bilan birga tadrijiy tarzda taraqqiy topib boradi. ta’lim muassasasini boshqarishda qadriyatlar va maqsadlarga alohida e’tibor berish lozim. “boshqaruv” so‘zi odatda aniq maqsadga erishish uchun boshqariluvchi tizim (yoki boshqaruv obyekti)ga faol ta’sir ko‘rsatish to‘g‘risida gapirilganda qo‘llaniladi. zamonaviy adabiyotlarda boshqaruvning ma’nosi bo‘yicha uch xil yo‘nalishda tushunchalar mavjud. birinchisiga ko‘ra, boshqaruv ma’nosi faoliyat deb keltirilgan. masalan, boshqaruv jarayoni bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borgan, o‘z vaqtida boshqaruv fanining rivojlanishiga salmoqli hissa qo‘shgan, boshqaruv nazariyasi asoschilaridan biri fransuz olimi a.fayol boshqarishni: -kelajakni ko‘rish; -faoliyatni tashkillashtirish; -faoliyat turlarini muvofiqlashtiruvchi; -qaror va buyruqlarning bajarilishini nazorat qiluvchi kuchli qurol deb ataydi. ikkinchi yo‘nalish vakillari boshqaruvni bir tizimning ikkinchisiga, shaxsning ikkinchi bir shaxsga yoki guruhga “ta’sir etishi” deb hisoblaydi. bu yo‘nalish tarafdorlari boshqaruv – maqsadga yo‘naltirilgan ta’sir etish bo‘lib, subyektning obyektga ta’siri natijasida obyektning o‘zgarishi, deb …

Want to read more?

Download all 219 pages for free via Telegram.

Download full file

About "taʼlim muassasasini boshqarishning ilmiy asoslari"

1-modul 1-mavzu 1.1.1-mavzu. taʼlim muassasasini boshqarishning ilmiy asoslari reja: 1. menejment va boshqaruv tushunchalari 2. taʼlim menejmentining oʻziga xos xususiyatlari 3. boshqaruvga rahbarlik yondashuvlari va boshqaruv tamoyillari 4. taʼlim menejmentining funksiyalari 5. boshqaruv turlari, uslublari va algoritmi 6. taʼlim tashkilotida strategik reja va amalga oshirish 7. oʻzbekistonda keng qamrovli islohotlar davrida taʼlim siyosati. tayanch soʻz va iboralar: taʼlim, menejment, boshqaruv turlari, uslublari, tamoyillar, islohotlar, strategik reja, boshqaruv algoritmi, funksiyalar. 1. menejment va boshqaruv tushunchalari taʼlim muassasasini samarali boshqarish — zamonaviy taʼlim tizimining muhim omili. mazkur jarayon menejment tushunchalari, taʼlim boshqaruvi xususiyatlari, boshqaruv...

This file contains 219 pages in DOCX format (1.6 MB). To download "taʼlim muassasasini boshqarishning ilmiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: taʼlim muassasasini boshqarishn… DOCX 219 pages Free download Telegram