asosiy vositalar hisobi

DOC 39 pages 283.0 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 283.0 KB

File type DOC

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

kurs ishi mavzu: asosiy vositalar hisobi mundarija 3kirish 6i bólim: vositalarning qiymatini tashkil qiluvchi xarajatlar. 61.1.asosiy vositalarning dastlabki qiymatini tashkil qiluvchi xarajatlar tarkibi. 91.2. asosiy vositalarga amortizatsiya hisoblash usullari va ularning buxgalteriya hisobi 17ii bólim: asosiy vositalarning kirim chiqim harakatlari. 172.1 asosiy vositalarning kirimini hisobga olish tartibi 302.2 asosiy vositalarning chiqib ketishini hisobga olish. 38xulosa 39foydalangan adbiyotlar kirish kurs ishining dolzarbligi: bozor iqtisodiyoti sharoitida xo‘jalik yurituvchi subyektlarning samarali faoliyati ularning moddiy-texnik bazasi va asosiy vositalardan oqilona foydalanish darajasi bilan bevosita bog‘liqdir. asosiy vositalar ishlab chiqarish quvvatining negizini tashkil etadi, ular korxona faoliyatining uzluksizligi, mahsulot sifati va ishlab chiqarish hajmini belgilovchi omil hisoblanadi. hozirgi davrda iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida modernizatsiya jarayonlari davom etayotgan bir paytda, asosiy vositalarning to‘g‘ri hisobga olinishi, ularning eskirishini (amortizatsiyasini) aniqlash va qayta baholash masalalari alohida ahamiyat kasb etmoqda. shu sababli, asosiy vositalarning buxgalteriya hisobi, ularning tahlili va moliyaviy natijalarga ta’sirini chuqur o‘rganish bugungi kunda iqtisodiy islohotlarning dolzarb yo‘nalishlaridan …

2 / 39

ositalarni hisobga olish tizimi, ularning turlari, eskirishini hisoblash usullari, qayta baholash tartibi va ulardan foydalanish samaradorligi bilan bog‘liq iqtisodiy jarayonlardir. tadqiqot doirasida asosiy vositalarning iqtisodiy mohiyati, ularning tarkibi, tuzilishi va ishlab chiqarishdagi o‘rni, shuningdek buxgalteriya hisobida aks ettirilish prinsiplari chuqur o‘rganiladi. shuningdek, asosiy vositalarning amortizatsiya siyosati, eskirish summasining aniqlanish usullari va qayta baholash mexanizmi tahlil qilinib, ularning korxonaning moliyaviy natijalariga va ishlab chiqarish samaradorligiga ta’siri baholanadi. tadqiqot predmeti korxonaning moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, asosiy vositalardan oqilona foydalanish va ularning iqtisodiy samaradorligini oshirish yo‘llarini aniqlashga qaratilgan. kurs ishining vazifalari: kurs ishining maqsadidan kelib chiqib, quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: 1. asosiy vositalarning iqtisodiy mohiyatini va ularning xo‘jalik faoliyatidagi o‘rnini yoritish; 2. asosiy vositalarni guruhlash, tasniflash va baholash prinsiplari bilan tanishish; 3. asosiy vositalarni hisobga olishning milliy buxgalteriya standartlariga muvofiq tartibini o‘rganish; 4. asosiy vositalarning eskirishini hisoblash usullarini tahlil qilish; 5. amortizatsiya ajratmalarining moliyaviy natijalarga ta’sirini o‘rganish; 6. asosiy vositalardan foydalanish samaradorligini oshirish bo‘yicha …

3 / 39

sosiy vositalar - moddiy ishlab chiqarish va noishlab chiqarish sohalarida uzoq (bir yildan ortiq) muddat davomida foydalaniladigan hamda ijaraga berish uchun mo’ljallangan moddiy aktivlardir». berilgan ta’rifga ko’ra, asosiy vositalarning asosiy xususiyatlari korxonalar faoliyatida uzoq muddat mobaynida foydalanishi yoki ijaraga be-rilishidir. shuningdek, ularning yana boshqa xususiyatlari – xizmat muddati mo-baynida o’zini natural-buyum shaklini saqlab qolishi va o’z qiymatini sekin-asta eskirish tariqasida chiqarib borishidir. asosiy vositalarning foydali xizmat qilish muddati davomida davriy es-kirish hisoblab boriladi. bir qator asosiy vositalarning barcha qiymati eski-rish yo’li bilan hisobdan chiqarib borilsa, boshqa bir turdagi asosiy vositalarning tugatish qiymatidan qolgan qismi eskirish tariqasida hisobdan chiqarib boriladi. i bólim: vositalarning qiymatini tashkil qiluvchi xarajatlar. 1.1. asosiy vositalarning dastlabki qiymatini tashkil qiluvchi xarajatlar tarkibi. 5-bhmsning 9-bandiga muvofiq asosiy vositalar dastlabki qiymati bo’yicha baholanadi va buxgalteriya hisobiga kiritilali. asosiy vositalarni barpo qilish yoki sotib olish uchun ketgan barcha sarfharajatlar qiymati, deganda, jumladan, to’langan va qoplanmaydigan soliqlar, shuningdek, aktivlarni ishchi holatga …

4 / 39

balari quyidagilar: obyektni oldi-sotdi shartnomasi bo’yicha sotib olish; kapital kiritmalar yakunlangandan keyin ishga tushirilgan obyektning oldi-berdisi; tasischi tomonidan ustav kapitaliga qo’shilgan ulush; tekin tushum yoki davlat subsidiyasi; ayirboshlash; uzoq mudlatli ijara shartnomasi moddiy-tovar zaxirasi tarkibidan o’tkazish; qiymati avval belgilangan asosiy vositalarsa kapital kiritmalar; inventarizatsiya paytida asosiy vositalarning ortiqcha obyektlarini aniqlash. 5-bhmsning 11-bandi haq evaziga olingan asosiy vositalarning dastlabki qiymatiga kiritilgan quyidagi sarflarni belgilaydi: shartnoma bo’yicha qurilish-montaj ishlari uchun pudratchilarga va aktivlarni yetkazib beruvchilarga to’langan summa; asosiy vositalarga egalik huquqini olish bilan bog’liq ro’yxatga olish yig’imi, davlat bojlari va shunga kabi boshqa to’lovlar; bojxona bojlari va yig’imlari; asosiy vositalar obektlarini sotib olish bilan bog’liq soliqlar va yig’imlar summasi; asosiy vositalar obektlarini sotib olish (yaratish) bilan bog’liq axborot va maslahat xizmatlari uchun to’lanadigan summa; asosiy vositalarning obektlarini yetkazib berish tavakkalchiligini sug’urta qilish bo’yicha harajatlar; asosiy vositalarning sotib olishdagi vositachilarga to’lanadigan haq; asosiy vositalarni o’rnatish, montaj qilish, sozlash, ishga tushirishga to’lanadigan harajatlar; aktivni …

5 / 39

talarning ishga tushirilayotgan obyekti qiymatiga kiritilishi kerak. asosiy vositani ishga tushirish yakunlangan, ya’ni u foydalanishga topshirilgan bo’lsa, foiz xarajatlarini kapitallashtirish to’xtatiladi, asosiy vositalar obyekti foydalanishga berilgandan keyin o’tkazilgan foizli xarajatlar esa xo’jalik yurituvchi subektning moliyaviy faoliyati bo’yicha xarajatlar (9610 - «foiz ko’rinishidagi xarajatlar" hisobvarag’i)ga kiritiladi. korxonaning o’z kuchi bilan yaratilgan asosiy vositalarning dastlabki qiymati sotib olingan aktiv qiymati kabi tamoyil asosida belgilanadi, yani asosiy vositalarning ushbu obyektlarini ishga tushirish bo’yicha aniq sarflar summasidan tashkil topadi. agar asosiy vositalarning obektlari chet el valutasiga sotib olinsa, u holda ularning dastlabki qiymati barcha to’lanadigan va qoplanmaydigan soliqlar, shuningdek, aktivni yetkazib berish va montaj qilish, o’rnatish, ishga tushirish bo’yicha sarflar va undan maqsadli foydalanish uchun ishchi holatiga keltirish bilan bevosita bog’liq har qanday boshqa xarajatlar yuk bojxona deklaratsiyasi to’ldirilgan sanaladi o’zbekiston respublikasya markaziy banki belgilagan kurs bo’yicha summani chet el valutasining qiymatiga hisoblash yo’li bilan milliy valuta (so’mlar)da belgilanadi va buxgalteriya hisobida aks ettiriladi. …

6 / 39

l asoslar keltirilgan. 1.1.1-jadval. asosiy vositalarning kelib tushish manbalariga qarab ularning boshlang’ich qiymatini tan olish. № asosiy vositalariing kelib tushish manbai boshlang’nch kiymatni baxolash uchun asos 1 tekin (sovg’a qilish shartnomasi buyicha) joriy kiymat, to’langan va qoplanib berilmaydigan soliqlar (yigimlar) xamda aktivni yetkazib kelib, montaj kilish, o’rnatish, ishga tushirish bo’yicha xarajatlar va uni ishchi holatga keltirish bilan bevosita bog’liq bo’lgan har qanday boshqa xarajatlarni hisobga olgan xolda 2 tayyor maxsulotlar tarkibidan o’tkazish o’zbekiston respublikasi vazirlar malkamasining 1999 yil 5 fevraldagi 54 sonli qarori bilan tasdiqlangan maxsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi to’g’risida"gi nizomga muvofik aniqlanadigan ishlab chnkarish tannarxi 3 tovar-moddiy zaxiralari (tayyor maxsulotlardan tashqari) tarkibidan o’tkazish o’zbekiston respublikasi moliya vazirliga tomonidan 1998 yil 27 avgustdagi 44 son bilan tasdiqlangan va o’zbeknston respublikasi adliya vazirligi tomonidan 1998 yil 28 avgustda 486 raqam bilan ro’yxatdan o’tkazilgan 4son bhms "tovar-moddiy zaxiralar"ga muvofiq aniqlanadngan balans kiymati …

7 / 39

asosiy vositalarga amortizatsiya hisoblash usullari va ularning buxgalteriya hisobi ma’lumki, xo’jalik yurituvchi subyektlarda asosiy vositalarning qiymati odatda ularga eskirish (amortizatsiya) hisoblash yo’li bilan qoplanadi. asosiy vositaning amortizatsiyalanadigan qiymati uning butun foydali xizmat muddati mobaynida xo’jalik yurituvchi subyektning xarajatlariga amortizaiion ajratmalar ko’rinishida muntazam taqsimlanali. bu yerda amortizatsiyalanadigan qiymat deyilganda aktivning moliyaviy hisobotlarda aks ettirilgan boshlang’ich (qayta tiklash) qiymatidan uning taxminiy (baholangan) tugatish qiymatini chegirib tashlangandan qolgan summasi tushuniladi. 5-son bhms, aktivning foydali xizmat muddati davomida asosiy vositalarning amortizatsiyalanadigan qiymatini uning tayinlashidan kelib chiqib, mahsulotlar (ishlar, xizmatlar)ning tannarxiga yoki davr xarajatlariga muntazam ravishda taqsimlanadigan eskirishning qiymat ko’rinishidagi ifodasini amortizatsiya sifatida belgilab beradi. shuni nazarda tutish kerakki, asosiy vositalar obyekti bo’yicha eskirish hisoblanishi, mazkur obyekt asosiy vositalar tarkibiga qabul qilingan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan boshlanadi va ushbu obyektning amortizatsiyalanadigan qiymati to’la qoplanguncha yoki u balansdan chitsarilguncha amalga oshiriladi. agar asosiy vositalarning obyektlari bo’yicha eskirish hisoblanishi mazkur obyekt qabul qilingan oydan keyingi birinchi …

8 / 39

texnik qayta qurollantirilishi davridan tashqari. asosiy vositalar obyektlari bo’yicha amortizatsiya ajratmalarining hisoblanishi, korxonaning hisobot davridagi faoliyati natijalaridan qat’iy nazar, amalga oshiriladi va u mos holatda hisobot davrining buxgalteriya hisobida aks ettiriladi. 21son bhmsga muvofiq, asosiy vositalar obyektlari bo’yicha hisoblangan amortizatsiya summasi buxgalteriya hisobida tegishli summalarni to’plash yo’li bilan asosiy vositalarning eskirishini hisobga oluvchi schyotlarda (0200) aks ettiriladi. xo’jalik yurituvchi subyektlarning buxgalteriya hisobida asosiy vositalar obyektlari bo’yicha amortizatsiya hisoblanishi quyidagi tarzda aks ettiriladi: a) ishlab chiqarish jarayonida foydalanilayotgan asosiy vositalar bo’yicha ishlab chiqarilayotgan mahsulot tannarxining kalkulatsiyasini hisoblash va xarajatlarni mahsulot birligi tannarxiga olib borish usuliga qarab: dt «asosiy ishlab chiqarish» yoki 2510 «umumishlab chiqarish», kt «asosiy vositalarning eskirishi» schyoti. b) yordamchi ishlab chiqarish yoki xizmat ko’rsatuvchi xo’jaliklar uchastkalarida foydalanilayotgan asosiy vositalar bo’yicha: dt 2310 - «yordamchi ishlab chiqarish" schyoti yoki 2710 - «xizmat ko’rsatuvchi xo’jaliklar" schyoti, kt «asosiy vositalarning eskirishi» schyoti. v) mahsulotlar (ishlar, xizmatlar) va tovarlarni sotishda foydalanilayotgan, ma’muriy maqsalda, …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asosiy vositalar hisobi"

kurs ishi mavzu: asosiy vositalar hisobi mundarija 3kirish 6i bólim: vositalarning qiymatini tashkil qiluvchi xarajatlar. 61.1.asosiy vositalarning dastlabki qiymatini tashkil qiluvchi xarajatlar tarkibi. 91.2. asosiy vositalarga amortizatsiya hisoblash usullari va ularning buxgalteriya hisobi 17ii bólim: asosiy vositalarning kirim chiqim harakatlari. 172.1 asosiy vositalarning kirimini hisobga olish tartibi 302.2 asosiy vositalarning chiqib ketishini hisobga olish. 38xulosa 39foydalangan adbiyotlar kirish kurs ishining dolzarbligi: bozor iqtisodiyoti sharoitida xo‘jalik yurituvchi subyektlarning samarali faoliyati ularning moddiy-texnik bazasi va asosiy vositalardan oqilona foydalanish darajasi bilan bevosita bog‘liqdir. asosiy vositalar ishlab chiqarish quvvatining negizini tashkil etadi...

This file contains 39 pages in DOC format (283.0 KB). To download "asosiy vositalar hisobi", click the Telegram button on the left.

Tags: asosiy vositalar hisobi DOC 39 pages Free download Telegram