yoshlar ijtimoiy demografik guruh sifatida

DOCX 35 pages 49.1 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.1 KB

File type DOCX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

yoshlar ijtimoiy demografik guruh sifatida mundarija kirish......................................................................................................................2 i bob. “yoshlar” tushunchasining o‘rganilishi...................................................4 1.1. yoshlar tushunchasining shakllanishi va mohiyati..........................................4 1.2. yoshlarning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyati...................................................11 ii bob. yoshlar ijtimoiy-demografik guruh sifatida.........................................17 2.1. yoshlarning demografik tavsifi......................................................................17 2.2. yoshlar submadaniyati...................................................................................22 xulosa....................................................................................................................29 foydalanilgan adabiyotlar...................................................................................33 kirish kurs ishining dolzarbligi: yoshlar har qanday jamiyatning eng faol, ijodkor va yangilikka intiluvchi qatlamidir. ularning intellektual, ma’naviy va axloqiy salohiyati jamiyat taraqqiyotining asosiy omillaridan biri hisoblanadi. shu bois, yoshlarning ijtimoiy-demografik holatini, ularning jamiyatdagi o‘rni, ehtiyojlari va muammolarini ilmiy o‘rganish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylangan. hozirgi globallashuv, axborot texnologiyalarining tez sur’atlarda rivojlanishi, mehnat bozori va ta’lim tizimida kechayotgan o‘zgarishlar yoshlar hayotiga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. shu nuqtai nazardan, yoshlarning ijtimoiy-demografik xususiyatlarini o‘rganish nafaqat sotsiologiya, balki pedagogika, psixologiya va siyosatshunoslik fanlari uchun ham muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega. yoshlar jamiyatning ijtimoiy tuzilmasida alohida o‘rin egallaydi. ular o‘tish davrida – bolalikdan kattalik sari shakllanayotgan, mustaqil fikrlash va qaror qabul qi

2 / 35

lish ko‘nikmalarini egallayotgan avlod sifatida jamiyatning kelajagini belgilovchi kuch hisoblanadi. shu sababli, ularning demografik tarkibini, ijtimoiy holatini, qadriyat yo‘nalishlarini, bandligi va ta’lim darajasini o‘rganish bugungi kunda muhim ilmiy masalalardan biri bo‘lib qolmoqda. o‘zbekiston respublikasida yoshlar masalasi davlat siyosatining markazida turadi. mamlakatimizda “yoshlar siyosati to‘g‘risida”gi qonun, “yoshlar ishlari agentligi” faoliyati, “yoshlar daftari”, “yoshlar ittifoqi” kabi tashabbuslar yoshlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, ularni jamiyat hayotida faol ishtirok etishga rag‘batlantirishga qaratilgan. shu bilan birga, yoshlarning bandligi, ma’naviy tarbiyasi, ijtimoiy faolligini oshirish, zamonaviy kasblarni egallashlariga ko‘maklashish kabi masalalar ham dolzarb bo‘lib qolmoqda. bugungi kunda yoshlar muammolari ko‘p qirrali va murakkab tus olgan: bandlik masalasi, migratsiya jarayonlari, giyohvandlik, ma’naviy inqiroz, internet va ijtimoiy tarmoqlarning ta’siri, ta’lim tizimidagi muammolar shular jumlasidandir. shu sababli, yoshlarning ijtimoiy-demografik holatini o‘rganish ularning jamiyatdagi o‘rnini yanada aniq belgilash, muammolarini hal etish va samarali siyosat yuritish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi. mazkur kurs ishining asosiy maqsadi: yoshlarni ijtimoiy-demografik guruh sifatida …

3 / 35

i iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy jihatlar tizimidir. kurs ishining vazifalari belgilangan maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar qo‘yilgan: “yoshlar” tushunchasining tarixiy va ilmiy o‘rganilishini tahlil qilish; yoshlarning ijtimoiy-demografik xususiyatlarini o‘rganish va ularni jamiyatdagi boshqa qatlamlardan farqlovchi jihatlarni aniqlash; yoshlarning qadriyatlari, dunyoqarashi va ma’naviy yo‘nalishlarini tahlil qilish; yoshlarning bandlik, ta’lim, oilaviy hayot, ijtimoiy tengsizlik va giyohvandlik muammolarini ilmiy asosda yoritish; o‘zbekiston respublikasida yoshlar siyosatini amalga oshirish mexanizmlarini o‘rganish; yangi o‘zbekiston sharoitida yoshlarning jamiyat qurilishidagi o‘rnini baholash; yoshlar muammolarini bartaraf etish va ularning salohiyatini rivojlantirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqish. i bob. “yoshlar” tushunchasining o‘rganilishi 1.1. yoshlar tushunchasining shakllanishi va mohiyati hozirgi kunda aholi turli guruhlarining ijtimoiy holatidagi o‘zgarishlar “hamisha ilg‘or g‘oyalar tarqatuvchi” deb hisoblangan yoshlarni ham chetlab o‘tmayapti. yoshlar – o‘sish va ulg‘ayishni boshidan kechirayotgan alohida ijtimoiy-demografik guruh bo‘lib, uning holati jamiyatning ijtimoiy-siyosiy ahvoli bilan belgilanadi. yoshlarga doir davlat siyosatini (yoshlarni ijtimoiy, madaniy, ma'naviy va jismoniy rivojlantirish) samarali amalga oshirish uchun quyidagi …

4 / 35

holashga olib keldi. ijtimoiy ong darajasidagi sovet, milliy va g‘arbiy qadriyatlarning o‘zaro raqobati xalqning, ayniqsa, yoshlarning ruhiy holati, ma'naviyatiga ta'sir eta boshladi. yangi ijtimoiy-iqtisodiy sharoitda yoshlarning o‘z hayot yo‘llarini topishga, shaxsiy-ijtimoiy mavqyeini kuchaytirishga bo‘lgan xohishi va intilishlari ijtimoiy muhitga moslashishning qiyin kechishi bilan to‘qnashdi. bugungi kunda jamiyat taraqqiyotida, bir tomondan, madaniyat mohiyatining o‘sib borishi kuzatilsa, ikkinchi tomondan, madaniy jarayonlarning kommersiyalashuvi, ommaviy madaniyatning kirib borishi, elektron ommaviy axborot vositalarining ta'siri ham kuzatilmoqda. ular esa, o‘z navbatida, yoshlarning maqsadlari, ma'naviy-madaniy ideallari va qiziqishlariga o‘z ta'sirini ko‘rsatmoqda. yoshlarga doir olib boriladigan har qanday tadqiqot “yoshlar” tushunchasining mohiyatini ochib berish, mazkur ijtimoiy guruhning turlarini (shaharda, qishloqda yashovchi, ishchilar, o‘quvchilar va h.k.) aniqlash, yoshlar yashab, mehnat qilayotgan ijtimoiy muhitning holatini hisobga olishni talab etadi. mazkur vazifalarni amalga oshirish uchun, ularga uchta o‘zaro bog‘liq darajada yondashish maqsadga muvofiq, deb hisoblaymiz: birinchidan, yoshlarga ijtimoiy fenomen sifatida umummetodologik darajada yondashish; ikkinchidan, yoshlarga maxsus-nazariy darajada yondashish, ya'ni ularni alohida …

5 / 35

inchi tomondan, submadaniyat, jamiyat ijtimoiy tabaqalanishiga bog‘liq ichki differensiatsiyalash jarayonlari bilan tavsiflanadi. demak, yoshlarga ilmiy yondashish, ularga jamiyatning o‘ziga xos guruhi sifatida qarashni, hayotning turli jihatlari va xususiyatlarini kompleks o‘rganishni talab etadi. yoshlarga oid masalalar ta'lim-tarbiya, axloq-odob, madaniyat, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy munosabatlar, siyosat, huquq, din, bo‘sh vaqtni tashkil qilish, oila, mehnat, sport bilan chambarchas bog‘liq. shuning uchun ilmiy adabiyotlarda yoshlar bilan bog‘liq mazkur muammolar jamiyat tizimida (ya'ni jamiyat asosiy tavsifi, tizimli o‘zgarishlar va siljishlar bilan uyg‘un holda) ham, o‘ziga xos ijtimoiy guruh sifatida differensial tarzda ham o‘rganiladi. shuni inobatga olish kerakki, hozirgi kunda o‘zbekiston yoshlari bilan bog‘liq muammolarning asosiy qismi jamiyatda ro‘y berayotgan ob'ektiv jarayonlar (ya'ni urbanizatsiya, jamiyatda pensionerlar va qariyalar sonining o‘sishi, tug‘ilishning kamayishi va h.k.) bilan bog‘liq. bugun yoshlarning jamiyatdagi o‘z o‘rinlarini aniqlashi va topishi eski qarashlar, qadriyatlarning so‘nishi hamda yangi ijtimoiy munosabatlarning shakllanishi davrida amalga oshirilmoqda. shuning uchun ham yoshlar orasida agressiya, lokaydlik, ekstremistik kayfiyatlar, sarosimaga tushish …

6 / 35

fiy tizimi hamda ijtimoiy-siyosiy birlikka asoslangan rasmiy mafkuraviy doktrinasiga muvofiq kelmagan. yoshlar haqida ishchi sinfi, dehqonlar va ziyolilarning muayyan tarkibiy qismi sifatida gapirish mumkin bo‘lsa-da, ammo yoshlarning ijtimoiy xususiyatlarini inobatga olib ularga alohida yaxlit bir guruh sifatida qarash hukm surgan tizim manfaatlariga mutlaqo to‘g‘ri kelmasdi. bunday qarash yoshlarni boshqa ijtimoiy guruh va tabaqalarga qarshi ko‘yish, deb hisoblanardi. v.t.lisovskiy fikricha, yoshlar – insoniyatning ijtimoiylashuv jarayonidan o‘tgan alohida avlodi bo‘lib, mazkur avlod kasb, bilim, madaniyat bilan bog‘liq barcha vazifalarni o‘zida jo qilgan, katta yoshga o‘tgach esa, ularga to‘liq amal qiladi. mazkur tushunchaga to‘laroq ta'rifni i.s.kon asarlarida uchratish mumkin. i.s.kon fikricha, “yoshlar – ijtimoiy-demografik guruh bo‘lib, u ma'lum davriy chegaralarga (16-32 yoshgacha), o‘ziga xos ijtimoiy-psixologik xususiyatlar va ijtimoiy mavqyega ega. yoshlik inson hayotining biologik- universal pog‘onasini belgilaydi, u bilan bog‘lik barcha xususiyatlar va tavsiflar esa aniq ijtimoiy-tarixiy tabiatga ega bo‘lib, ular ijtimoiyiqtisodiy tuzum, mazkur jamiyatga xos qonuniyatlar bilan chambarchas bog‘liq. o'rta asrlarda yoshlarning …

7 / 35

osi: junggeselle (bakalavr) so'zma-so'z "yosh yigit" degan ma'noni anglatadi]. muayyan turmush tarzi bu bilan bog'liq bo'lib, muammoning qimmatli tomonini ochib berdi. yoshlik tushunchasi, odatda, faqat boshqa yoshdagilar bilan solishtirganda ma'noga ega, ammo bu taqqoslashning tabiati ko'p jihatdan yoshlarning sotsializatsiya jarayonining to'liq emasligi va etuk emasligiga (kattalikdan farqli o'laroq) yoki uning kuchi va ijodiy faolligiga (keksalikdan farqli ravishda) bog'liq. hozirgi zamonda vaziyat yanada murakkablashdi. avvalo, yoshlarning an'anaviy ijtimoiy-psixologik chegaralari kengaydi. bir tomondan, akseleratsiya jarayoni an'anaviy ravishda o'smirlikning pastki chegarasi hisoblangan bolalar va o'smirlarning jismoniy va, xususan, balog'atga etishini sezilarli darajada tezlashtirdi. boshqa tomondan, inson ishtirok etishi kerak bo'lgan mehnat va ijtimoiy-siyosiy faoliyatning tobora murakkablashishi hayotga tayyorgarlikning ijtimoiy zaruriy davrining, xususan, ijtimoiy mavqeining ma'lum bir to'liq emasligi bilan bog'liq bo'lgan ta'lim davrining kengayishiga olib keldi. hozirgi yoshlar maktabda ko'proq vaqt o'tkazadilar va shunga mos ravishda mustaqil mehnat hayotini kechroq boshlaydilar. ijtimoiy yetuklik mezonlarining o'zi ham murakkablashdi. mustaqil mehnat hayotining boshlanishi, ta'limning tugashi …

8 / 35

muhim narsa - bu ijtimoiylashuv jarayonining murakkabligi. yosh shaxsning shakllanishiga bugungi kunda bir nechta nisbatan avtonom ijtimoiy omillar ta'sir ko'rsatmoqda, ulardan eng muhimlari: oila, maktab, tengdoshlar guruhi (asosan kattalar tomonidan boshqariladigan maxsus yoshlar tashkilotlari va turli norasmiy, spontan guruhlar va jamoalar) va ommaviy axborot vositalari . ushbu institutlar va ta'sir vositalarining juda ko'pligi rivojlanayotgan shaxsga ularning har biridan individual ravishda har qachongidan ham sezilarli darajada ko'proq avtonomiya beradi. yoshlarga ta'lim va tarbiyani yoshga qarab tashkil etish (o'rta asr maktablarida mavjud bo'lmagan) ushbu yosh bir xilligini mustahkamlaydi, o'ziga xos "yoshlik" o'ziga xosligi va turmush tarzini ("submadaniyat") rivojlanishiga yordam beradi. ilmiy-texnika taraqqiyoti tufayli ijtimoiy hayot sur'atlarining tezlashishi yoshlarning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotdagi roli va ahamiyatini oshirishga olib keladi. gap yoshlar sonining mutlaq ko‘payishida emas (rivojlangan mamlakatlarda tug‘ilish darajasi past va umr ko‘rish davomiyligi yuqori, jami aholi tarkibidagi yoshlarning ulushi rivojlanayotgan mamlakatlarnikidan past), balki ijtimoiy sharoitlarning o‘zgarishida. texnik-iqtisodiy rivojlanish sur'ati qanchalik yuqori bo'lsa, …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yoshlar ijtimoiy demografik guruh sifatida"

yoshlar ijtimoiy demografik guruh sifatida mundarija kirish......................................................................................................................2 i bob. “yoshlar” tushunchasining o‘rganilishi...................................................4 1.1. yoshlar tushunchasining shakllanishi va mohiyati..........................................4 1.2. yoshlarning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyati...................................................11 ii bob. yoshlar ijtimoiy-demografik guruh sifatida.........................................17 2.1. yoshlarning demografik tavsifi......................................................................17 2.2. yoshlar submadaniyati...................................................................................22 xulosa........

This file contains 35 pages in DOCX format (49.1 KB). To download "yoshlar ijtimoiy demografik guruh sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: yoshlar ijtimoiy demografik gur… DOCX 35 pages Free download Telegram