tafakkurni bilish faoliyati sifatida

PPTX 16 pages 1.2 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint tafakkurni bilish faoliyati sifatida bajardi toshboyeva iroda reja tafakkurning bilish jarayonlari bilan bog’liqligi bilish jarayonlarining tafakkurga tasiri 1-signal sistemasi va 2-sistema orasidagi differensiya tashki olamdagi vokeilikni sezgi, idrok va tassavur jarayonlari orkali bilish muxim axamiyat kasb etadi, lekin urganilayotgan narsa va xodisalarni atroflicha chukur aks ettirish uchun bular xali etarli emas. chunki ularning uzaro munosabatlari, sifat va mikdor uzgarishlari, murakkab ichki boglanishlari, uzaro ta'sir etish xossalarini bevosita kuzatish yoki xissiy obrazlar yordamida aniklash imkoniyati yuk. madomiki shunday ekan, sub'ektning bilish /anglash/ lozim bulgan ob'ekt bilan uzaro ta'sirini bevosita aks ettirish yuli orkali bulaklarga ajratish imkoniyati cheklanganligi sababli xissiy bilish boskichidan akliy boskichga, ya'ni tafakkurga utish zarurati tugiladi. fikr yuritish yordamida atrof – muxitni chukurrok bilish, narsalar, vokealar va xodisalar urtasida mavjud bulgan uzaro ichki munosabatlar, boglanishlarni aniklash problematik tarzda namoyon buladi. inson oldida problema – muammo vujudga kelmas ekan, u xolda tafakkur jarayoni xosil bulishi mumkin emas. shunday …

2 / 16

/nutk/ orkali narsa va xodisalar urtasidagi murakkab munosabatlarni aks ettirishdan iboratdir. insonnning fikr yuritishi bir va undan ortik suzlar, tushunchalar vositasida ifodalanadi. shuning uchun odam uylayotganda uz fikrini aytayotgandek, gapirayotganda esa fikr yuritayotgandek tuyiladi. ergash goziev uzining «tafakkur psixologiyasi» /toshkent, «ukituvchi» nashriyoti, 1990 yil/ kitobida ta fakkurga kuyidagicha ta'rif bergan. «tafakkur atrof muxitdagi vokelikni nutk yordami bilan bavosita, umumlashgan xolda aks ettiruvi psixik protsess, sotsial sababiy boglanishlarni anglashga, yangilik ochishga va prognoz kilishga yunaltirilgan akliy faoliyatdir». bizningcha, ushbu ta'rifda tafakkurning eng muxim xususityalari va funktsiyalari sanab utilgan. tafakkur kuyidagi jarayonlarda yuz beradi. 1. analiz va sintez. 2. takkoslash. 3. abstraktsiyalash. 4. umumlashtirish. 5. konkretlashtirish. 6. klassifikatsiyalash. 7. sistemalashtirish. analiz – shunday bir tafakkur jarayoniki, uning yordami bilan biz narsa va xodisalarni fikran yoki amaliy ravishda bulib /ajratib/, ularning ayrim kismlari va xususiyatlarini taxlil kilamiz. sintez – shunday bir tafakkur jarayonidirki, biz narsa va xodisalarning analizda bulingan ayrim kismlari, bulaklarini sintez …

3 / 16

darajali xususityalarini fikran ajratib tashlaymiz. umumlashtirish deganda psixologiyada narsa va xodisalardagi xossa, belgi, xususiyat, alomatlarni topish va shu umumiylik asosida ularni birlashtirish tushuniladi. umumiy, mavxum belgi va xususiyatlarni yakka, yolgiz ob'ektlarga tadbik kilish konkretlashtirish deyiladi. bundan tashkari, mavxum tushunchalarni konkret predmetlarga boglash xam konkretlashtirish bulib xisoblanadi. fanda narsa va xodisalarning tabiatini ifodalovchi muayyan belgi asosida kilingan fikr yuritishni klassifikatsiya deb atash kabul kilingan. klassifikatsiya kilishning yakuni sistemalashtirish bulib xisoblanadi. sistemalashtirishga kutubxonadagi kitoblarning joylanishi misol bula oladi. masalan, kutubxonada pedagogikaga oid adabiyotlar bir tomonda, psixologiyaga oidlari yana bir tomonda joylashgan buladi. sistemalashtirish inson ishini osonlashtiradi. natijada kishi nimani kaerdan izlashni biladi. turmushda xar kadamda sistemalashtirishni kurishimiz mumkin. tafakkur shakllariga xukm, tushuncha va xulosa chikarish kiradi. narsa va xodisalarning belgi va xususiyatlari xakida tasdiklab yoki inkor kilib aytilgan fikr xukm deb aytiladi. masalan, baxorda daraxtlar barg yozadi. borlikdagi narsalar, xodisalar va vokelikning mikdoriga, ularning biror xukmda aks etishi va aloka xamda munosabatlariga …

4 / 16

i talabalar darsga kech koldilar. bordiyu bizning xukmimiz bir gurux narsalarning barchasiga taalukli bulsa umumiy xukm deyiladi. masalan, uzbekiston fukarolari tinchlik uchun kurashmokdalar. xulosa chikarish deb bir necha xukmlardan aloxida xukm keltirib chikarishga aytiladi. masalan, barcha sayyoralar xarakat kiladi. er – sayyora. demak, er xam xarakat kiladi. xulosa chikarish uch turli buladi: induktiv, deduktiv va analogik. induktiv xulosa chikarish deb bir necha yakka xukmlardan umumiy xukm keltirib chikarishga aytiladi. masalan, temir elektr tokini utkazadi. mis elektr tokini utkazadi. kurgoshin elektr tokini utkazadi. bular metallardir. demak, metallar elektr tokini utkazadi. deduktiv xulosa chikarish deb umumiy xukmdan yakka yoki juz'iy xukm keltirib chikarishga aytiladi. masalan, daraxtlar baxorda gullaydi. urik – daraxt. demak, urik baxorda gullaydi. analogik xulosa chikarish deb predmetning uxshash belgilariga karab xulosa chikarishga aytiladi. tushuncha narsa va xodisalarning umumiy va muxim belgilarini aks ettiruvchi fikrdir. uy, kuprik, koinot, daraxt kabilar tushunchalardir. tushunchalar odatda konkret va abstrakt buladi. konkret tushunchalarga parta, …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkurni bilish faoliyati sifatida"

prezentatsiya powerpoint tafakkurni bilish faoliyati sifatida bajardi toshboyeva iroda reja tafakkurning bilish jarayonlari bilan bog’liqligi bilish jarayonlarining tafakkurga tasiri 1-signal sistemasi va 2-sistema orasidagi differensiya tashki olamdagi vokeilikni sezgi, idrok va tassavur jarayonlari orkali bilish muxim axamiyat kasb etadi, lekin urganilayotgan narsa va xodisalarni atroflicha chukur aks ettirish uchun bular xali etarli emas. chunki ularning uzaro munosabatlari, sifat va mikdor uzgarishlari, murakkab ichki boglanishlari, uzaro ta'sir etish xossalarini bevosita kuzatish yoki xissiy obrazlar yordamida aniklash imkoniyati yuk. madomiki shunday ekan, sub'ektning bilish /anglash/ lozim bulgan ob'ekt bilan uzaro ta'sirini bevosita aks ettirish yuli orkali bulaklarga ajratish imko...

This file contains 16 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "tafakkurni bilish faoliyati sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkurni bilish faoliyati sif… PPTX 16 pages Free download Telegram