zamonaviy axborot texnologiyalari

PPT 43 pages 3.9 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.9 MB

File type PPT

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

ta'lim jarayonini kompyuter texnologiyalari asosida tashkil etishning dasturiy ta'minoti zamonaviy axborot texnologiyalari, informatika va axborot texnologiyalarining asosiy tushunchalari. axborot va ularni qayta ishlash va komputerlarning texnik va dasturiy ta’minoti. suyarov a.m samarqand -2021 axborotlashgan jamiyat deganda – barcha faoliyat sohalariga intellektual mehnat quroli sifatida dunyoviy bilim manbalariga, kutubxonalariga kirish, ulardan samarali foydalanish, ixtiyoriy (qogozdagi, matn yoki tasvir ko’rinishidagi) axborotni juda qisqa muddat ichida qayta ishlash, jarayonlarni, voqealarni va hodisalarni modellashtirish imkonini beruvchi kompyuterlar va boshqa axborot texnika va texnologiyalar kiritilgan jamiyatni tushunamiz. 1994 yil dekabrda o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi o’zbekiston respublikasining axborotlashtirish kontseptsiyasini qabul qildi. ushbu kontseptsiyaning asosiy maqsadi va unda qo’yilgan masalalar quyidagilardan iboratdir: milliy axborot-hisoblash tarmog’ini yaratish; axborotlarga tovar sifatida yondashishning iqtisodiy, huquqiy va me'yoriy hujjatlarini yuritish; axborotlarni qayta ishlashda jahon standartlariga rioya qilish; informatika industriyasini yaratish va rivojlantirish; axborotlar texnologiyasi sohasidagi fundamental tadqiqotlarni rag’batlantirish va qo’llab-quvvatlash; informatika vositalaridan foydalanuvchilarni tayyorlash tizimini muvofiqlashtirish. kontseptsiyaning asosiy qoidalari hisobga olingan …

2 / 43

imoiy muhofaza va sog’liqni saqlash sohalari axborot tizimlari. 5. ma'lumotlarni uzatish va aloqa tizimlari. 6. favqulodda holatlarning oldini olish va xabar berishning axborot tizimlari. o’zbekistanda axborot texnologiyalarini tadbiq etish va rivojlantirish uchun quyidagi qonunlar ham qabul qilindi: “hududiy axborotlash markazlarida, bosh axborotlash markazlarida axborotni muhofaza etish, hamda axborot but saqlanishi uchun mansabdor shaxslar javobgarligi qoidalari” (1996), “axborotlashtirish to’g’risida” (2004), “ elektron raqamli imzo to’g’risida” (2004), “elektron hujjat aylanishi to’g’risida“ (2004),“ elektron tijorat to’g’risida ” (2004). informatikaning va at tarkibiy qismlari informatika kompyuter. texnik ta'minot algoritm. algoritmlash jarayoni axborot. axborot tizimi dasturiy ta'minot dastur. dasturlash jarayoni informatika va at-keng ma'noda insoniyat faoliyatining barcha sohalarida, asosan, kompyuterlar va telekommuni-katsion aloqa vositalari yordamida axborotni qayta ishlash bilan bog'liq fan, texnika va ishlab chiqarishning xilma-hil tarmoqlari birligini o'zida namoyon etadi. informatika va atni tom ma'noda o'zaro aloqador uch qism – texnik vositalar (hardware), dasturiy vositalar (software) va algoritmli vositalar (braumware) sifatida tasavvur etish mumkin. …

3 / 43

halarda axborot tizimi va texnologiyalarini ishlab chiqish va ularning hayotiy bosqichini, ularni ishlab chiqarish, ishlashni va boshqalarni loyihalash, ishlab chiqish bosqichlari uchun tavsiyalar tayyorlash. informatika va atning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: - istalgan ko'rinishdagi axborot jarayon-larini tadqiq etish; - axborot jarayonlarini tadqiq etishdan olingan natijalar negizida axborotni qayta ishlaydigan axborot tizimini ishlab chiqish va yangi texnologiyani yaratish; - jamiyat hayotining barcha sohalarida kopyuter texnikasi va texnologiyasidan samarali foydalanishning ilmiy va muhandislik asoslarini yaratish, tadbiq etish va ta'minlash. o'zbekiston respublikasining 2002 yil 12 dekabrdagi 439-ii son “axborot erkinligi printsiplari va kafolatlari to'g'risida”gi qonuniga binoan, axborot - manbalari va taqdim etilish shaklidan qat'iy nazar shaxslar, predmetlar, faktlar, voqealar, hodisalar va jarayonlar to'g'risidagi ma'lumotlardir. axborot keng qamrovli tushuncha bo'lib, unga quyidagicha ta'riflar ham berish mumkin: 1. dalil, voqea, hodisa, predmet, jarayon kabi ob'ektlar haqidagi bilim hamda tushunchalar yoki buyruqlar; 2. ma'lum xos matnda aniq ma'noga ega tushunchalarni ichiga olgan dalil, voqea, xodisa, predmet, …

4 / 43

orqali o'simliklarni xayoti to'g'risidagi axborotlarni yig'adi va bu axborotlar asosida o'simliklarni tabiatdagi rolini, ularning ko'payishini, insonlar uchun kerakli tomonlarini aniqlaydi. demak axborot degan savolga qisqacha javob berishimiz uchun ikkita ob'ektga manba va istemolchi orasidagi bog'lanishga murojaat qilishimiz zarur ekan. axborot manbaiga tabiiy ob'ektlar - sayyoralar, yulduzlar, insonlar, xayvonlar, o'simliklar, maydon, o'rmonlar - fan va texnikani rivojlantirishdagi ilmiy tajribalar, mashinalar, texnoligik jarayonlar kiradi. axborot istemolchilar ro'yxati xam katta bo'lib unga, insonlar, xayvonlar, o'simliklar, turli xil o'lchov asboblari kiradi. axborot – fan va texnika rivojlanishi natijalari xaqidagi ma'lumotlar, bilim-lar yig'indisidir. boshqacha aytganda, axborot, mazkur talqinga binoan, fan-texnika faoliyati axborot xizmati tizimi-ning mahsuli va “hom ashyo”sidir. yuqorida aytilganidek, axborot so'zi lotincha information so'zidan olingan bo'lib, “tushuntirish”, “tavsiflash” degan ma'noni anglatadi. axborot tushunchasi informatika sohasining asosiy resursi bu – axborotdir. axborot - olamdagi butun borliq, undagi ro'y beradigan xodisalar va jarayonlar xaqidagi xabar va ma'lumotlardir. axborot inson nutqida, kitobdagi matnlarda, musavvir tasvirida va boshqalarda …

5 / 43

jami dalil va ma'lumotlar. aks etilgan xilma xillik. axborotlarning sifatlari axborot uchta muhim sifatga ega bo'lishi lozim: axborot o'rganilayotgan narsa yoki hodi-sani har taraflama to'liq ifodalashi, ya'ni axborot to'liqligi sifatiga ega bo'lishi lozim; axborot ma'lum ma'noda qimmatli bo'lishi lozim, aks holda undan foydalanishga ehtiyoj bo'lmaydi. bu axborotning qimmatliligini, sifatini ifodalaydi; axborot ishonchli bo'lishi lozim. aks holda uni qayta ishlashga zarurat bo'lmaydi. axborotlarni uzatish turli xil usullarda, ya'ni xabarchi yordamida, pochta orqali, transport vositalari yordamida, aloqa tarmog'idan uzoq masofaga uzatish yordamida amalga oshiriladi. aloqa tarmog'i bo'yicha uzoq masofaga uzatish usulida ma'lumotlarni uzatish vaqtini sezilarli darajada kamaytiradi. axborotlarni uzatish yuboruvchi qabul qiluvchi havo orqali sim orqali telekommunikatsiya kommunikatsiya axborot turlari axborot manbalari va istemolchilarining har xilligi axborot shaklining turli ko'rinishda bo'lishiga olib keldi: belgili – turli ishoraviy belgilardan iborat axborotlar. bular biror voqea-xodisalar haqidagi axborotlarni uzatishda foydalaniladi. matn. matn – bu ma'lumotlarni ifodalash shakli bo'lib, u mazmunan yagona, yaxlit va tanlangan tilning …

6 / 43

iq. animatsiya. animatsiya ma'lum tezlikda tasvirlarni almashti-rish mahsulidir. bunda ma'lum vaqt oralig'ida, ma'lum sondagi bir xil o'lchamga ega bo'lgan tasvirlar tezkor almashtirila-di. natijada multiplikatsiyaga o'xshash harakatlanuvchi (animatsion) tasvir hosil bo'ladi. filmlar va video ma'lumotlarning asosini animatsiyalar tashkil etadi, chunki filmlar namoyishida bir soniyada 25-30 ta tasvir tezkor almashtiriladi. shundan qilib, videofilm tarkibidagi tasvirlarni hisoblab chiqish mumkin, ya'ni bir soatlik film 3600 soniyani, undagi tasvirlar esa 90 mingtani tashkil etadi. animatsiya orqali quyidagilarni amalga oshirish mumkin: matn axborotini qismlashni; tasvir qismlarining so'zsiz harakati jarayonini; rasm harakatlarini; tarixiy janglarning so'zsiz harakatini; fizik va kimyoviy jarayonlarni; texnologik jarayonlarni; tabiiy hodisalar jarayonini; siyosiy hodisalar jarayonini; ijtimoiy hodisalar jarayonini; axborot birliklari, axborotning o'lchov va hajm tushunchalari. har qanday maxsulotning o'lchov birligi mavjud, masalan litr, metr, kilometr, kilogramm, volt, amper, kubometr va boshqalar. xuddi shunga o'xshash axborotning ham o'lchovi mavjud. ikkilik sanoq tizimida axborotning eng kichik birligi bit xisoblanadi, bir bit bu bitta “1” yoki bitta …

7 / 43

i efir rentgen nuri yoruglik nuri kogoz ip -gazlama daraxt temir kremniy plastmassa axborot - xalk xujaligining barcha tarmoklari iste'mol etuvchi zaxira axborot - fan va texnika rivojlanishi natijalari xakidagi fan-texnika ma'lumotlari, bilimlari yigindisidir. axborot - axborot xizmati tizimlarida fan-texnika faoliyati va turli soxalarda kadrlar tayyorlashni shakllan- tiruvchi maxsulotlar yigindisidir axborot zaxiralari - aloxida xujjat va aloxida xujjat tuplami, axborot tizimlari (kutubxona, arxiv, fond, ma'- lumotlar banklari, boshka axborot tizimlaridagi xujjat- lar va xujjatlar tuplamidir. axborot oqimlari bilan ishlash. og'zaki xabarlar xodimlarning ofis ichida xamda tashqarida telefon tarmoklari orkali buladigan ogzaki mulokot paytida kelib chikadi. qog'ozli xujjatning normativ qiymati - bu adolatning muxim tarkibiy qismidir. inson qog'oz bilan ishlash ko'nikmasiga ega. shuning uchun qog'ozli xabarlarning qog'ozsiz xabarlar tarafidan siqib chiqarilishi mumkin emas. qog'ozli xabarlarni uzatish vositalari ko'p. bunda oddiy telegraf aloqasi teletayp aloqasiga aylangan. rivojlangan vositalardan yana biri - telefaks aloqasi. faks (lotincha - faxsimile, o'xshashini yarat) - xujjat originalini …

8 / 43

yuter faqat kodlangan axborotlarni qayta ishlaydi. axborotlar bilan ishlanganda uning kompyuter xotirada egallangan hajmini bilish kerak bo’ladi. buning uchun o’lchov birliklaridan foydalaniladi. axborotlarning eng kichik o’lchov birligi bit hisoblanadi. bir bit axborot- bu ikkilik raqam 0 yoki 1 dan iborat bo’ladi. bit - axborotlarning eng kichik o’lchov birligidir. shuning uchun kompyuterda axborotlarni elementar qismlarini qayta ishlash uchun kattaroq o’lchov birligi – bayt ishlatiladi. bir bayt bu sakkiz razryadli kod orqalibo’lib, u yordamida qanday kattalikdagi butun sonni yozish mumkin degan savol hosil bo’lishi mumkin. bu son 8 bitning hammasi 1 ga teng bo’lgan sondir. uning o’nli sanoq sistemasidagi qiymatini aniqlash uchun, unga 1 sonini ham qo’shamiz ham ayiramiz. 111111112=(111111112+1)-1= 1000000002-1=28-1=255 bundan ko’rinib turibdiki, 1 baytda 0 dan 255 tagacha bo’lgan 256 ta butun sonlardan bittasini saqlash mumkin ekan. lotin alifbosi harflarini kodlash uchun 52 ta son kerak bo’ladi. (26 ta bosh va 26 ta kichik harflar). rus alifbosi harflarini kodlash uchun …

9 / 43

zga ma’lumki, butun sonlar musbat va manfiy bo’lishi mumkin. shuning uchun son shiorasini qanday kodlash mumkin? buning uchun 16 bitdan bittasi, ya’ni chap tomondagi bit ishlatiladi. agar u 0 ga teng bo’lsa, demak on ishorasi musbat, agar u 1 ga teng bo’lsa, u holda son manfiy bo’ladi. quyida butun sonlarni saqlash sxemasi keltirilgan. agar sxema bo’yicha 15 bitning hammasi 1ga teng 7 bo’lsa, u holda butun son eng katta absalyut qiymatiga ega bo’ladi: (111 1111 1111 11112+1)-1=1000 0000 0000 00002-=215-1=32767 16-razryadli kompyuterlar qayta ishlashi mumkin bo’lgan eng katta butun son 32767 ga teng. 2 bayt=16 bit 1 bit son ishorasi uchun 15 bit sonning absolyut qiymat uchun jamiyat taraqqiyotida axborotlashuvning ahamiyati va roli jamiyatning axborotlashuv atamasi - d.benk va e.masudolar tomonidan ilk bor qo'llanilgan bo'lib, bugungi kunlarda mavjud bo'lgan ziddiyatlardan xoli bo'lgan, kompyuterlar, informatika, elektronika bilan uyg'unlashib ketgan jamiyat ma'nosini anglatadi. kengroq ma'noda olsak, axborotlashgan jamiyatda – jamiyatning axborotlashuvi ijtimoiy …

10 / 43

ga kelib har 10 yilda, 1970 yilda har 5 yilda, hozirga kelib esa har 2 yilda ikki martaga oshib bormoqda (eslatib o'tamiz, bu ham muvaqkat). ikkinchidan ushbu bilimlar manbasidan foydalanish samaradorligining o'sishi, hamda inson faoliyati davomida qayta ishlanadigan axborot hajmining ortib borishi mehnat resurslarining moddiy ishlab chiqarishdan axborot muhitga qayta taqsimlanishiga olib kelmoqda. buni ayniqsa rivojlangan davlatlar misolida yaqqol ko'rishimiz mumkin. masalan, 1880 yilda aqshdagi axborot muhitda ishlovchilar soni umumiy ishlovchilarning 5 % ini, 1900 yilda 10 % ni, 1946 yilda 30 % ni, 1980 yilda 45 % ni, 1990 yilda esa 51 % ni tashkil etgan. hozirda bu ko'rsatkich 60 % ni tashkil etmoqda. shunday qilib, moddiy, mehnat va moliyaviy resurslar bilan bir qatorda yangi - axborot resurs tushunchasi ham sekin-asta etakchi o'rinni egallay boshladi jamiyatning axborotlashuvi jamiyatning axborotlashuvi deganda, zamonaviy axborot texnologiya, telekommunikatsiya asosida davlat hokimiyati, turli vazirlik, idoralar, ishlab-chiqarish korxonalari, mahalliy o'z-o'zini boshqarish organlari-ning, hamda fuqarolarning axborotga …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zamonaviy axborot texnologiyalari"

ta'lim jarayonini kompyuter texnologiyalari asosida tashkil etishning dasturiy ta'minoti zamonaviy axborot texnologiyalari, informatika va axborot texnologiyalarining asosiy tushunchalari. axborot va ularni qayta ishlash va komputerlarning texnik va dasturiy ta’minoti. suyarov a.m samarqand -2021 axborotlashgan jamiyat deganda – barcha faoliyat sohalariga intellektual mehnat quroli sifatida dunyoviy bilim manbalariga, kutubxonalariga kirish, ulardan samarali foydalanish, ixtiyoriy (qogozdagi, matn yoki tasvir ko’rinishidagi) axborotni juda qisqa muddat ichida qayta ishlash, jarayonlarni, voqealarni va hodisalarni modellashtirish imkonini beruvchi kompyuterlar va boshqa axborot texnika va texnologiyalar kiritilgan jamiyatni tushunamiz. 1994 yil dekabrda o’zbekiston respublikasi vazirlar mah...

This file contains 43 pages in PPT format (3.9 MB). To download "zamonaviy axborot texnologiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: zamonaviy axborot texnologiyala… PPT 43 pages Free download Telegram