psixolog faoliyatining ko’rinishi va sohalari

PPT 32 pages 1.2 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

osnovi proektirovaniya 7-mavzu: psixolog faoliyatining ko’rinishi va sohalari. reja: 1. psixologning faoliyat ko’rinishlari. ta’lim tizimida psixologik faoliyat. 2. tibbiyot sohasida psixologik yordam. 3. mehnat psixologiyasi va tashkiliy psixologiya. ijtimoiy munosabatlar sohasida psixolog faoliyati xususiyatlari. 1. psixologning faoliyat ko’rinishlari. ta’lim tizimida psixologik faoliyat. odam psixikasi hayotiy faoliyatning biologik shaklidan ijtimoiy-tarxiy shakliga o’tishi bilan o’zgaradi, ong ko’rinishiga ega bo’lib, insoniyatning ijtimoiy-tarixiy tajribasidan foydalana boshlaydi. psixikaning o’zini-o’zi boshqarish xususiyatining asosiy vositasi bo’lib inson tomonidan ijtimoiy ishlab chiqarilgan belgili tizim – nutq xizmat qiladi. inson ongi, uning psixikasi biologik emas, balki, tarixiy, ijtimoiy sabab asosida yuzaga kelgan mahsulotdir. hozirgi zamon psixologiyasi yaxlit fanning o’zidan emas, balki mustaqil fan bo’lishga da’vogarlik qiluvchi ilmiy fanlar majmuasidan iborat. psixologiya fanining asosiy sohalari odamlarning aniq bir faoliyat bilan shug’ullanishidan qat’iy nazar, odamlarning xulq-atvor psixologiyasini bilish va tushuntirib berishda umumiy ahamiyatga ega. fanning bu sohalari odam xulq-atvori va psixologiyasi bilan qiziquvchilarga birday zarur bo’lgan bilimlarni berishlari kerak. umumiy psixologiya …

2 / 32

iyat ehtiyojlari bosimi ostida psixologiya maktab pedagogikasiga yaqinlashdi. 1891 yilda amerikalik psixolog stenli xoll pedagogika va bolalar psixologiyasi muammolariga bag'ishlangan birinchi jurnal bo'lgan "pedagogik seminar" jurnalini nashr eta boshladi. frantsiyada alfred bine xix asr oxirida maktab psixologik xizmati muammolari bilan shug'ullangan. u bu boradagi tadqiqotlarni 1894-yilda boshlagan, 1897-yilda esa boshlang‘ich maktabning psixologik muammolariga bag‘ishlangan asari nashr etilgan. germaniyada e.meyman, rossiyada – a.p.nechaev ta'lim psixologiyasi sohasidagi tadqiqotlarda faol ishtirok etdi, xx asr boshlarida pedagogik sohada psixologlarning ishlashi zarurligi eʼtirof etildi. maktab, bolalarni tarbiyalash va rivojlantirish bilan bog'liq ko'plab psixologik muammolarni hal qilish dolzarb bo'lib qoldi. 1905 yilda frantsiya ta'lim vazirligi binedan umumiy maktabga borishga qodir bo'lmagan bolalarni psixologik tekshirishni so'radi. alfred bine pedagogik laboratoriyaga asos solgan. ushbu laboratoriyada u bolaning aqliy rivojlanishini o'rganish uchun aql-zakovatni o'lchash shkalasi deb nomlanuvchi usulni ishlab chiqdi, ya’ni aqli zaif bolalarni aniqlash imkonini beruvchi mashhur bine-simon testi. keyin bunday bolalar uchun maxsus maktab sinflari ochildi. xx …

3 / 32

mamlakatlarda psixologik-pedagogik xizmatlar paydo bo'ldi. 2. tibbiyot sohasida psixologik yordam. psixologiya fanida ilmiy tadqiqotlarning integrasiyalashuvi va differensiasiyalash jarayonlari ro’y beradi. xususan, psixologiyaning jadal rivojlanishi uning differentsiatsiyasiga – psixologiya fanlari qator sohalarining, shu jumladan, psixologiyani boshqa fanlar bilan bog’lovchi fanlararo sohalarning yuzaga kelishiga olib keldi. xix asrning ikkinchi yarmidan boshlab, psixik jarayonlarning asosi bo’lgan fiziologiya mexanizmlarini o’rganuvchi psixofiziologiya shakllandi. xviii-xix asrlarda boshlangan hayvonlar psixik faolligini o’rganish bo’yicha tadqiqotlar ekologiya, etologiya va boshqa fanlar bilan uzviy bog’langan zoopsixologiyani yuzaga keltirdi. psixologiyaning alohida sohasi bo’lib psixogigiyena, psixoterapiya va tibbiyot deontologiyasi masalalarini, patopsixologiya (qabul qilish, xotira, tafakkur va boshqalar kabi psixik jarayonlarning izdan chiqish qonuniyatlarini tadqiq etuvchi), neyropsixologiya (psixik jarayonlarning bosh miya ma’lum tuzilmalari bilan aloqasini o’rganuvchi) va psixokorreksiyani o’rganuvchi tibbiyot psixologiyasi hisoblanadi. tibbiy psixologiya shifokor faoliyati va bemorning xulq-atvorining psixologik jihatlarini o'rganadi. u kasalliklarning ruhiy ko'rinishlarini, ularning paydo bo'lishida, kechishida, davolashda, shuningdek, inson salomatligini mustahkamlashda psixikaning rolini o'rganadi. psixologiyaning tibbiyot uchun ahamiyati uzoq …

4 / 32

amning ham ruhiyatiga qiziqishi doimiy ravishda oshib borgan. nevrologik va psixiatrik amaliyotchilar inson psixikasining murakkab buzilishlarini tahlil qilish uchun psixologiya yordamiga muhtoj edilar. 1834 yilda taniqli nevrolog fridrayx “tibbiyot va sud psixologiyasi bo'yicha tizimli adabiyot ko'rsatkichi”ni nashr etdi. tibbiy psixologiyaga bag'ishlangan bo'limda psixologiya, psixopatologiya, psixiatriya va psixoterapiya muammolarini o'z ichiga olgan turli ko’rinishdagi 3469 nomdagi asarlar mavjud. xix asr oʻrtalarida lotsening “tibbiyot psixologiyasi” asari paydo boʻladi va 1870-yillarda d.h.tyuk “psixologik tibbiyot” nomli kitobini nashr etadi. ammo bu kitoblar, m.s.lebedinskiy va v.n.myasishevlar fikriga ko’ra asosan o'sha davr psixiatriyasiga oid ocherklar edi tibbiyot psixologiyasi amaliy psixologiyaning bir tarmog'i sifatida mustaqil fan sifatida faqat xx asrda paydo bo'ldi. tibbiyot psixologiyasi mavzusini qamrab olgan bir qator monografiyalar paydo bo'ldi. p.janening nevrozlar va tibbiy psixologiyaga bag'ishlangan asarlari va prinsning ongsizlik muammosiga bag'ishlangan ishlari katta qiziqish uyg'otdi. p.jane o'zining katta klinik va psixoterapevtik tajribasini jamlagan "tibbiyot psixologiyasi" kitobini nashr ettiradi. tibbiyot psixologiyasining rivojlanishiga z.freyd, e.kretschmer, v.m …

5 / 32

shlaydigan psixologlar uchun o’ta muhim va zarurdir. shu bilan birga, shifokorlar muvaffaqiyatli davolash ishi uchun psixologik bilimlarga bo'lgan ehtiyojni tobora ko'proq anglab yetmoqdalar. shunday qilib, tibbiy psixologiya - bu tibbiyot va psixologiyaga teng darajada tegishli bo'lgan ilmiy bilimlar va amaliy ish sohasi. tibbiyot psixologiyasi muammolarini ishlab chiqishda psixologlar, fiziologlar, shifokorlar va biologlarning sa'y-harakatlari birlashtirilgan. tibbiyot psixologiyasi amaliy fan sifatida quyidagi vazifalarni bajaradi: psixologlarning tibbiyotdagi ishi birinchi navbatda psixodiagnostika usullarini ishlab chiqish va qo'llash bilan bog'liq. psixologiya bu borada katta imkoniyatlarga ega. tibbiy psixolog faoliyatining eng muhim vazifalari bemorning aql-idrokining psixologik xususiyatlarini, hissiy-irodaviy sohasini va shaxsiyatini, shuningdek, kasallikning boshlanishining psixologik sabablarini o'rganishdir. bemorni tibbiy-psixologik o'rganishning asosiy usullari klinik suhbat va bemorlarni eksperimental psixologik o'rganish bo'lib hisoblanadi. psixologiya bunday ma'lumotlarni olishning juda ko'p samarali usullarini ishlab chiqqanligi sababli, professional psixolog tibbiyotda anamnezni (tibbiy tarixni) tuzishda, tibbiy-psixologik tekshiruv o'tkazishda, shuningdek tibbiy-psixologik maslahat olishda foydalidir. davolash jarayonida tibbiy psixologning muhim roli shundaki, u inson …

6 / 32

ko’plab sohalari quyidagi mezonlar bo’yicha ajratiladi: aniq faoliyat (mehnat psixologiyasi, tibbiyot, pedagogik psixologiya, san’at, sport psixologiyasi va shu kabilar); rivojlanish (hayvonlar psixologiyasi, qiyosiy psixologiya, rivojlanish psixologiyasi, bolalar psixologiyasi va shu kabilar); ijtimoiy umumiylik (ijtimoiy psixologiya, shaxs psixologiyasi, guruh, sinf psixologiyasi, etnopsixologiya va h.k.). psixologiyaning boshqa fanlar bilan aloqasi asosida yuzaga kelgan fanlar sifatida psixofiziologiya, neyropsixologiya, matematik psixologiya va boshqalarni keltirish mumkin. psixologiyaning amaliyotning turli sohalari bilan murakkab aloqalarining rivojlanishini tashkiliy, muhandislik psixologiyasi, sport psixologiyasi, pedagogik psixologiya va shu kabilarda kuzatish mumkin. 3. mehnat psixologiyasi va tashkiliy psixologiya. ijtimoiy munosabatlar sohasida psixolog faoliyati xususiyatlari. turli mualliflar psixologiyaning 100dan ortiq sohalarini sanab o’tadilar. lekin aslida hozirgi kunda ularning soni bundan oshib ketgan. shuningdek, psixologiyaning maxsus bo’lim va yo’nalishlari ham mavjud: differensial psixologiya (odamlar o’rtasidagi individual tafovutlarni o’rganadi), qabul qilish psixologiyasi, kriminalistika va sud psixologiyasi, ilmiy, texnikaviy va badiiy ijod psixologiyasi, qarish psixologiyasi (gerontopsixologiya), aviatsiya psixologiyasi. hozirgi zamon psixologiyasi boyib, turli-tuman bo’lib bormoqda, …

7 / 32

psixologiyasi, inqirozli va xavfli vaziyatlar psixologiyasi, taqdir psixologiyasi, mutaassiblik psixologiyasi, qobiliyatlar psixologiyasi, o’quv faoliyat psixologiyasi, ayollar psixologiyasi, genotsid va ommaviy qotilliklar psixologiyasi, xizmat muloqoti psixologiyasi, o’qituvchi psixologiyasi, tashqi ko’rinish psixologiyasi, oliy maktab psixologiyasi, buyruq psixologiyasi, savdo-sotiq psixologiyasi, oav psixologiyasi, erkaklar psixologiyasi, din psixologiyasi, qo’rquv psixologiyasi, o’lim psixologiyasi, muqobil psixologiya va boshqalar faol shakllanib bormoqda. hozirgi zamon psixologiyasining negizini psixikaning umumiy qonunlari, qonuniyatlari, mexanizmlarini o’rganuvchi umumiy psixologiya tashkil etadi. u ilmiy kashfiyotlarni amalga oshiruvchi nazariy konsepsiyalar va tajriba tadqiqotlarini o’z ichiga oladi. umumiy psixologiya akademik fan nomini olgan. bu fan sifatida u universitetlarda va akademiya institutlarida rivojlanib, o’z oldiga asosiy bilimlarni orttirishni maqsad qilib qo’ygan. amaliy psixologiya aniq bir talabgor bilan ish yuritadi, mijozning amaliy ehtiyojlari, masalan, savdo tashkiloti, vazirlik yoki idora, harbiy kasalxona yoki umumta’lim maktabi bilan ish ko’radi. amaliy psixologlarning asosiy ish vositasi – treninglar, xususan: psixodrama, jismoniy treninglar, nlp-treninglar, o’zini o’stirish treninglari, ijtimoiy o’zaro munosabatlar treninglari, geshtalttreninglar, shaxsiy …

8 / 32

i – psixologik maslahat tashkil etadi. sotsiologiya va psixologiya jamiyat va shaxs, ijtimoiy guruhlar va guruhlararo munosabatlar bilan bog’liq muammolarni ishlab chiqishda ko’pchilik umumiy qiziqishlarga ega bo’ladilar. sotsiologiya ijtimoiy psixologiyadan shaxs va insonlararo munosabatlarni o’rganish metodlarini o’zlashtiradi. o’z navbatida, psixologlar birlamchi ilmiy ma’lumotlarni to’plashning an’anaviy ijtimoiy usullari: anketa to’ldirish va so’rovnomadan keng foydalanadilar. sotsiologlar va psixologlar birgalikda ish olib borishi muhim bo’lgan va bu ikki fan vakillarining ishtirokisiz hal etilmaydigan ko’pgina muammolar mavjud. bu muammolar qatoriga odamlar o’rtasidagi munosabatlar, milliy psixologiya, iqtisodiy, huquqiy, davlatlararo munosabatlar psixologiyasi va boshqalar kiradi. shuningdek, bu qatorga ijtimoiylashtirish va ijtimoiy ko’rsatmalar, ularni shakllantirish va tubdan o’zgartirish muammolarini ham kiritish mumkin. xususiy bo’lsada, identifikasiya ijtimoiylashtirishning muhim mexanizmi bo’lib hisoblanadi. bolalar o’zlarining jismoniy va psixik rivojlanishlariga ko’ra ota-onalari, tengdoshlari, atrofdagi odamlarga xos bo’lgan son-sanoqsiz xulq-atvor, insoniy munosabatlarning turli ko’rinish va shakllarini o’zlashtirib oladilar. bola ijtimoiylashtirish jarayonida boshqa odamlarning qarashlari va to’plagan hayotiy tajribalarini o’zlashtirgan holda o’zini ular …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixolog faoliyatining ko’rinishi va sohalari"

osnovi proektirovaniya 7-mavzu: psixolog faoliyatining ko’rinishi va sohalari. reja: 1. psixologning faoliyat ko’rinishlari. ta’lim tizimida psixologik faoliyat. 2. tibbiyot sohasida psixologik yordam. 3. mehnat psixologiyasi va tashkiliy psixologiya. ijtimoiy munosabatlar sohasida psixolog faoliyati xususiyatlari. 1. psixologning faoliyat ko’rinishlari. ta’lim tizimida psixologik faoliyat. odam psixikasi hayotiy faoliyatning biologik shaklidan ijtimoiy-tarxiy shakliga o’tishi bilan o’zgaradi, ong ko’rinishiga ega bo’lib, insoniyatning ijtimoiy-tarixiy tajribasidan foydalana boshlaydi. psixikaning o’zini-o’zi boshqarish xususiyatining asosiy vositasi bo’lib inson tomonidan ijtimoiy ishlab chiqarilgan belgili tizim – nutq xizmat qiladi. inson ongi, uning psixikasi biologik emas, balki, tari...

This file contains 32 pages in PPT format (1.2 MB). To download "psixolog faoliyatining ko’rinishi va sohalari", click the Telegram button on the left.

Tags: psixolog faoliyatining ko’rinis… PPT 32 pages Free download Telegram