xoja hayoti va ijodi

DOC 9 pages 100.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 100.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

www.arxiv.uz xoja hayoti va ijodi reja: 1. xoja haqida. 2. xojaning hayoti va ijodi. 3. xojaning adabiy merosi. 4. xoja - hikoyanavis. ibodulla said poshshoxo’ja binni abdulvahobxo’ja (xoja) xvi asr o’zbek adabiyotining yirik vakillaridan biridir. xoja haqidagi ma`lumotlar unchalik ko’p emas. hasan nisoriyning «muzakkiri ahbob» tazkirasida xoja, hayoti va ijodi, qarindoshlari va boshqalar haqida ma`lumotlar keltriladi. ushbu kitobda qayd etilishicha xoja 1480 yil nisoda (boshqa bir manbalarda esa balxda) tug’ilganligi qayd etiladi. u ruhoniy shayx oilasida tavallud topgan. ma`lumotlarga ko’ra, dastlab otasi qo’lida ta`lim oladi. keyinchalik niso, marv madrasalarida tahsil oladi. uning juda erta shoir sifatida tanilganligi qayd etiladi. ijtimoiy faoliyatini kepakmirzo hukumatida 1496 yilda sadrlik lavozimi bilan boshlaydi. xoja 1508 yillarga kelib shoir sifatida taniladi. adib sifatida asarlar yozadi. 1508 yillar boshlarida niso va obuvard shaharlari temuriylardan tortib olinadi. 1508 yil aprelida shayboniyxon nisoda to’xtab, xojani durun viloyatiga hokim etib tayinlaydi. 1510 yildan so’ng m.solihni nisoga hokim etib tayinlaydi. …

2 / 9

etadi. manbalarga ko’ra xoja bahovuddin naqshband maqbarasi yonida dafn qilingan. uning bizgacha 1508-10 yillarda yozilgan va temur sultonga bag’ishlangan «miftohul adl» va 1538 yillarda yozilgan deb ta`kidlanayotgan kistan qaroyi odilga bag’ishlangan «gulzor» asarlari, 1514-20 yillarda yozilgan va jonibek sultonga bag’ishlangan «maqsadul atvor» dostoni hamda bir necha g’azallari yetib keldi. «maxzanul-asror» nomli asar yozgani, biroq bizgacha yetib kelmagani aytilardi. «asrlar nidosi» kitobida bu nizomiy asari emas, xoja asari ekanligi aytiladi. a.tohirjonov sankt-peterburgdagi qo’lyozmalarini o’rganish asosida shu fikr paydo bo’lgani aytiladi. xojaning adabiy merosi, hayoti va ijodini o’rganish bo’yicha bir muncha tadqiqotlar yuzaga keldi. m.mirzaahmedovaning xojaning hayoti va ijodiga bag’ishlangan nomzodlik dissertasiyasini, v.zohidov, n.mallayev, s.g’anieyva va boshqa shular kabi olimlarning tadqiqotlarini ko’rsatish mumkin. nisoriyning ta`kidlashicha, xoja fors va turkiy tillarda devonlar tuzgan. ammo ular hozirgacha bizga qadar yetib kelgani yo’q. h.nisoriy o’z tazkirasida xojaning forscha, turkiy tildagi g’azal, ruboiy, baytlaridan namunalar keltiradi. h.nisoriy xojaning sadrlikdan shayxulislomlikka ko’tarilganidan so’ng yozgan ushbu matla`ini keltiradi: …

3 / 9

angdir uning uchun go’yo ka`bayu arafot. h.nisoriy o’z asarida xojaning yaxshigina ruboiylar yozganini ham ta`kidlaydi. u shunday yozadi: va ularning bu ruboiysi g’oyatda mashhur bo’lib, ko’ngillardan joy olgandir. dimog’imdan hiding ketmadi hecham, xayoling esa ketmadi ko’zim o’ngidan. bir umr orzuim seni ko’rish bo’ldi, umrim bari tugadiyu orzuing ketmadi hali ham. va bu turkiy g’azalini aytib, bobur podshoh huzuriga yuborgan edilar. podshohga maqbul bo’lib maqtagan edilar. g’azal budur: kunduz avqotim sening hajringda nolon kechadur kecha ham zulfing kabi holim parishon kechadur, anbarin zulfing xiyolidin ko’zimga ey pari yilu oyu soatu kun bori yakson kechadur, ulki jondin kechadur shomi visolingni ko’rib, vah xush vaqtu, na xush soat na oson kechadur. ravshan o’lgay davlati vaslida hijron oqshomi, gar gunohimdan bilib, ul mohi tabon kechadur, xoja yang’lig’ nola qil zulfi g’amidin kechalar, kim mahalli nolavu, faryodu afg’on kechadur. xoja o’z she`rlarida turli mavzularni yoritadi. ishq-muhabbat mavzulari bilan birgalikda odob-axloq, ma`rifat, maqtanchoqlik va takkaburlikni qoralash, …

4 / 9

koyatlardan iborat asar ustida anchagina bahslar bo’ldi. keyingi ilmiy xulosalar bu asarni ham xojaniki deyishga asos bo’ladi. v.zohidovning kuzatishlaricha, «gulzor» bilan «miftohul adl»ni bir-biriga o’xshashligi kuzatiladi. ayrim hikmatlar ikkalasida ham uchraydi. «miftohul adl» muqaddimasi bor, xotimasi yo’q. «gulzor»da aksincha. shuning uchun bo’lsa kerak bu ikki asarni v.zohidov bir kitobning ikki qismi bo’lsa kerak degan fikrni bildiradi. «miftohul adl» va «gulzor» kichik-kichik hikoyalar to’plamidan iborat. olimlarning qayd etishicha, «miftohul adl» 1508-10 yillarda temur sultonga bag’ishlab yozilgan. xojaning «miftohul adl» va «gulzor» asarlarida qur`oni karimning, sa`diyning «guliston», jomiy, nizomiy, navoiy asarlarining ta`siri seziladi. bu asarlarni yozishda xoja ko’proq xalq og’zaki ijodidan va nizomiydan ilhomlangan. «miftohul adl» (odillik kaliti)da shohlar, vazirlar, turli amaldorlar, ruhoniylar, olimlar, talabalar, hunarmandlar, o’g’rilar, bezorilar va boshqa kishilaring obrazlarini uchratamiz. hikoyalarda nuh payg’ambar, daqqi yunus, sulaymon payg’ambar bilan bog’liq diniy hikoyatlar ko’zga tashlanadi. iskandar, no’shiravon, sulton mahmud, sulton malikshoh kabi tarixiy obrazlar ham uchraydiki, xoja hikoyatlarida bu obrazlar tarixiy …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xoja hayoti va ijodi"

www.arxiv.uz xoja hayoti va ijodi reja: 1. xoja haqida. 2. xojaning hayoti va ijodi. 3. xojaning adabiy merosi. 4. xoja - hikoyanavis. ibodulla said poshshoxo’ja binni abdulvahobxo’ja (xoja) xvi asr o’zbek adabiyotining yirik vakillaridan biridir. xoja haqidagi ma`lumotlar unchalik ko’p emas. hasan nisoriyning «muzakkiri ahbob» tazkirasida xoja, hayoti va ijodi, qarindoshlari va boshqalar haqida ma`lumotlar keltriladi. ushbu kitobda qayd etilishicha xoja 1480 yil nisoda (boshqa bir manbalarda esa balxda) tug’ilganligi qayd etiladi. u ruhoniy shayx oilasida tavallud topgan. ma`lumotlarga ko’ra, dastlab otasi qo’lida ta`lim oladi. keyinchalik niso, marv madrasalarida tahsil oladi. uning juda erta shoir sifatida tanilganligi qayd etiladi. ijtimoiy faoliyatini kepakmirzo hukumatida 1496 yilda ...

This file contains 9 pages in DOC format (100.0 KB). To download "xoja hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: xoja hayoti va ijodi DOC 9 pages Free download Telegram