lirikasarkompozitsiyasi

PPTX 19 pages 662.5 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 662.5 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

lirik asar kompozitsiyasi lirik asar kompozitsiyasi reja: lirik asar kompozitsiyasining uch aspekti. lirik asarning tashqi (matniy) qurilishi: asosiy matn va yondosh matn (ramka unsurlari). ramka unsurlarining badiiy-estetik funksiyalari. tematik kompozitsiya tushunchasi. tematik kompozitsiya tiplari. kompozitsiya nima -? kompozisiya—tuzib chiqish, tartibga solish degan ma’nonianglatadi. aniq g’oyaviy-badiiy niyat taqozosiga ko’ra badiiy unsurlarning asar to’qimasidan joy olishi, asar qismlari, boblari va epizodlarining urinlashish tartibi, obrazlarning bir tizimiga uyushuvi, ularning o’zaro muomala-munosabatlarining ifodalanish tarzi, tasvir vositalarining muayyan maksadga xizmat qilishi, tasvirda muvofiqlik va me’yordir. kompozisiya yozuvchi niyati asosida asar badiiy tusimasining tuzilishi. ilmiy adabiyotlarda ba’zan “arxitektonika” atamasi “kompozisiya” atamasining ekvivalenta sifatida ham kqo’llaniladi. lirik asar kompozitsiyasi lirik she’r kompozitsiyasining uch aspekti tashqi (matniy ritmik-intonatsion tematik lirik asarning matniy (tashqi) qurilishida asosiy va yondosh matn (ramka unsurlari) farqlanadi. misra va bandlarga bo‘linish asosiy matnga taalluqli bo‘lsa, sarlavha, janr qaydi, epigraf, bag’ishlov, she’r yozilgan sana va joy qaydi ramka unsurlaridir. matniy (tashqi) qurilishida lirik asar kompozitsiyasi …

2 / 19

ni paydo qilishga qaratilgan. «burgut», «dorboz», «tilla baliqcha» kabi sarlavhalar mavzuning asosi bo‘lmish obrazni ta’kidlab ataydi, asosiy matn esa obrazning muhim bir jihatini (masalan, burgutda «maqsadsizlik», tilla baliqchada «biqiqlik») bo‘rtiq tarzda ifodalaydi. natijada badiiy xotiramizda: «burgut», «dorboz», «tilla baliqcha» obrazlari muhrlanadi, bas, endi sarlavha tilga olinishi bilan mohiyat yodga keladigan bo‘ladi ayrim sarlavhalar she’rdagi his-kechinma, o‘y-fikrlar yuzaga kelgan holat, bunga turtki bergan narsa, hodisa, joy kabilarni aniqlashtirishga xizmat qiladi: «samolyotda yozilgan she’r», «pahlavon mahmud qabri qoshida», «munojot»ni tinglab...» singari. shu xil sarlavhalar ko‘pincha lirik qahramon his-kechinmalarini anglash uchun kalit vazifasini o‘taydiki, buni tasavvur qilish uchun quyidagi she’rga diqqatni tortamiz: lirik asar kompozitsiyasi tezis asosiy fikr antitezis asosiy fikrni qo’llab quvvatlash sintez xulosa ayrim hollarda shoir o‘zi yaratgan lirik she’rni tamom yangicha, o'ziga xos hodisa o'laroq anglaydi, shuni ta’kidlash ehtiyojini his qiladi: to’rtlik – i.mirzo qayirma – a.suyun ignabarg, uchchanoq – a.obidjon uchlik – abdulla sher firqa, tasbeh – f.afro’z 1. …

3 / 19

amaliyotida ancha keng tarqalgan ramka unsurlaridandir. «talanmagan, yiqilmagan yer yo‘q. go'daklar nayza boshida...» cho'lpon o'zining «yong'in» nomli she’riga gazeta xabarini epigraf qilib olgan: qilichlarning tillarida qizil qon, buloqlarning suvi yanglig‘ toshdimi? yalang bola, yalang go‘dak —ma’sum jon nayzalarning boshlaridan oshdimi? nega menim qulog‘imda tun va kun boyqushlarning shumli tovshi baqirar? nega menim borlig‘imga har o‘yun va har kulgi og‘u separ, o‘t qo‘yar? keng yaylovga o‘tmi ketdi, yondimi? «madaniyat» istagiga qondimi? a.oripovning «tunislik bola» she’riga «rimda tunisdan ish axtarib kelgan bir o'spirin ustidan benzin quyib yoqib yubordilar» degan ma’lumot epigraf qilib olingan. afsus, razolatga botdi bu ochun, aybni yaratganga to‘nkamoq nechun. senga o‘t qo‘ydilar bir ermak uchun, rimga nega kelding tunislik bola? bilaman, sen uchun parcha non qahat, zamin mozor bo‘lsa, afrika lahad. o’t qo‘ysa, o‘t qo‘ysin o‘z eling faqat, rimga nega kelding tunislik bola? bu shundoq manzilki, do‘stni yovlaydi, ota o‘z farzandin avrab tovlaydi. bu yurtning sayyodi odam ovlaydi, rimga …

4 / 19

d haqida» nomli she’ri: omad degan narsa dunyoda bor gap, bu yerda har qanday xurofot bekor. hozir sen she’rimni turibsan tinglab demak, sen - hayotsan, omad senga yor. boshqacha qismat ham mavjud-ku, axir, baloi qazodan asrasin zinhor. men senga she’r o‘qib turibman hozir demak, men - xayotman, omad menga yor. qolgan o‘rtadagi gaplarni endi, nima deb atasang senda ixtiyor. falakda hattoki quyosh bekindi, bizlar barhayotmiz, omad bizga yor! she’rning ilk qo‘shmisra (boshlanma)sida «omad - bor narsa, u aslo xurofot emas — real mavjud» degan da’vo o‘rtaga tashlanmodda. keyingi qo‘shmisrada esa ayni da’vo isbotiga birinchi dalil keltirilyapti. ikkinchi banddagi birinchi qo‘shmisra «boshqacha qismat ham mavjud»ligini eslatish bilan dalilni quvvatlantirsa, keyingi qo‘shmisrada «temirni qizig‘ida bos» qabilida ikkinchi dalil keltirilyapti. oxirgi bandning ilk qo‘shmisrasida keltirilgan dalillardan boshqa barchasi bekor ekani ta’kidlangach, so‘nggi qo‘shmisrada yakun yasalmoqdaki, undan tiriklikning o‘zi omad, zero, omadni inson o‘zi yaratadi degan xulosa kelib chiqadi. tematik kompozitsiyasining keng tarqalgan yana …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lirikasarkompozitsiyasi"

lirik asar kompozitsiyasi lirik asar kompozitsiyasi reja: lirik asar kompozitsiyasining uch aspekti. lirik asarning tashqi (matniy) qurilishi: asosiy matn va yondosh matn (ramka unsurlari). ramka unsurlarining badiiy-estetik funksiyalari. tematik kompozitsiya tushunchasi. tematik kompozitsiya tiplari. kompozitsiya nima -? kompozisiya—tuzib chiqish, tartibga solish degan ma’nonianglatadi. aniq g’oyaviy-badiiy niyat taqozosiga ko’ra badiiy unsurlarning asar to’qimasidan joy olishi, asar qismlari, boblari va epizodlarining urinlashish tartibi, obrazlarning bir tizimiga uyushuvi, ularning o’zaro muomala-munosabatlarining ifodalanish tarzi, tasvir vositalarining muayyan maksadga xizmat qilishi, tasvirda muvofiqlik va me’yordir. kompozisiya yozuvchi niyati asosida asar badiiy tusimasining tuzili...

This file contains 19 pages in PPTX format (662.5 KB). To download "lirikasarkompozitsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: lirikasarkompozitsiyasi PPTX 19 pages Free download Telegram