"isyon va itoat" romani

PDF 6 pages 1012.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1012.2 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

237 “isyon va itoat” romanida obraz va g‘oya uyg‘unligi abdullayev xamro dauletbaevich filologiya fanlar nomzodi, dotsent berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti o‘zbekiston, nukus shahri annotatsiya: mazkur maqolada taniqli o‘zbek yozuvchisi ulug‘bek hamdamning “isyon va itoat” romani tahlilga tortilgan. maqolada badiiy kompozitsiya elementlarining g‘oyani yuzaga chiqaruvchi vazifalari, matnda g‘oyaviy kommunikatsiyani amalga oshirgan nutq vositalarining badiiy-estetik funksiyalari talqin qilingan. kalit so‘zlar: roman, obraz, g‘oya, badiiy asar tili, muallif nutqi, personaj nutqi, diolog, monolog, xarakter, uslub. til xarakter, syujet, konflikt, kompozitsiya singari komponentlar bilan birgalikda badiiy asarning eng muhim xususiyatlari, shuningdek, v.g.belinskiy aytganidek, ommaviylik va badiiylikni ro‘yobga chiqaruvchi omildir. shu ma’noda til badiiy ijodda universal vazifani bajaradi. chunki, “realistik asarda voqealikni haqqoniy ko’rsatish uchun qahramonning tashqi qiyofasi bilan birga uning ichki dunyosini ham, murakkab his-tuyg‘ularini ham, o’ziga xos fe’l-atvorini ham, xarakterini ham, yashash sharoyitini va holatini ham zarur tafsilotlar bilan tasvir etish kerak”[1.8]. yana ta’kidlash kerakki, badiiy asar tili ko’p qirrali masala bo’lib, …

2 / 6

biz o’zbek romanchiligining yutuqlaridan hisoblangan u.hamdamning “isyon va itoat” romani tahliliga to’xtaldik. “isyon va itoat” romanidagi poetik nutq xususida fikr yuritilganda, ulug‘bek hamdam badiiy tilni faqat shakl yaratish vositasi deb emas, balki unga shakl bilan mazmun birligini ta’minlovchi vosita sifatida yondashganini ko’ramiz. romanda muallif nutqi ulkan badiiy vazifani bajargan. birinchi navbatda muallif nutqi axborot beruvchi xarakterida bo’lib, asar asosidagi g‘oyani ochishga qaratilgan. 238 yozuvchi roman markaziga serg‘ayrat va ishbilarmon, keskir va shiddatli, biroq xudbin xulq egasini qo’yar ekan, “hamma vaqt u bilan birga bo’ladi”, “harakatining… sabablarini tushuntirib…, jilovini tutib”[3.192] turadi. “isyon va itoat” ning til xususiyatlarida ekspressiv nutq qatlamlarining birikib, chatishib, o’rni almashib kelishida mualllif nutqi boshqaruvchi, baholovchi, hukm chiqaruvchilik rolini o’ynamaydi. “tug‘ilmoqning, dunyoda yashamoqning ma’nisi shu go’zallikni his qilish, unga e’tibor ko’rsatishda ham emasmikan?...” – deya mulohaza yuritardi… akbar yuz-ko’zlariga uchib kelib qo’nayotgan hamda zumda erib ketayotgan laylak qordan zavqlanib… nariroqda bir yigit sevgilisining belidan mahkam quchgancha yuzini qorga …

3 / 6

yoza boshladi: “ustoz, sizni sog‘indim… shu choqqacha aytadigan gapim bo’lmagani uchun jim yurgandim. endi u borga o’xshaydi… ishq!.. biroq men nima qilarimni bilmay qoldim… bilaman, muhimi, mening chorasizligim emas, balki ana shunga duch kelganim va hayotimga ma’ni kirganini butun borlig‘im bilan his qilganimdir. ha-ha, ustoz, men, nihoyat, tiriklikning – umarning mazmunini topgandekman! mening istagim, orzuim ham shu emasmidi, aslida?,, garchi bu ishq menga iztirobdan bo’lak hech vaqo va’da etmayotgan esa-da, baxtliman! chunki, ustoz, “dunyoga nega keldim, har kun ertalab uyg‘onmog‘imning eng birinchi sababi nedir?” kabi doimiy savollarim meni ortiq qiynamay qo’ydi. go’yo ular hech qachon bo’lmagandek jimib ketishdi. ustoz, siz nima deysiz? duch kelganim aldamchi tasavvurlar, fitnakor saroblar emasmi? nega siz menga o’z hayot yo’lingizning miridan-sirigacha gapirib berganingiz holda ishq 239 to’g‘risida lom-lim demagansiz? nega sizning menga aytib bergan barcha hikoyalaringizda bu narsa xuddi “hayotning ma’nisi nimada?” degan savolning javobi singari hamisha ochiq qolib kelgan?” yoki siz buni mendan yashirganmidingiz? …

4 / 6

ichik bir zarrasi namoyon etiladi. ayni shunday o’rinlarda muallif nutqi bilan akbar iztiroblari chatishib ketgan, polifonizm paydo bo’lgan. ulug‘bek hamdam uslubiga xos jihatlardan biri shundan iboratki, bu ijodkor asarlarida nafaqat inson ruhiyati, taqdiri, undagi chigalliklarni ifodalash uchun ramz va detallarga ko’p murojaat qiladi, balki ko’pincha butun bir asarni ramziylik asosiga quradi, mazmun va g‘oyani detal zamiriga yuklaydi. insonning go’zalligi aynan yoshlik bilan vobasta. chunki u paytda odam dunyoga ilk va samimiy nigoh tashlaydi. agar yoshlikda tuyingan go’zallik xotirada saqlana olsa, odam hayotining keying davrlarida bo’lsa-da, u idrok etilishi muqarrar. idrok va mushohada orqali e’tirof etilgan go’zallik esa haqiqatga aylanadi. akbar diana sababli turmushning siqiq muhitida qafaslangan ko’ngil qushini ilk bora parvozga shayladi. aslida, bu his reallikda emas, uning ko’nglida edi, aynan ko’ngil tufayli uning hayotida yangi davr – tafakkur va mushohada ayyomi boshlandi. hayotning turli past-balandliklari sabab ayol sevgisini emas, qo’nim topgan uyini, hurmat ko’rgan ishini va bolalarini tanladi. akbar …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""isyon va itoat" romani"

237 “isyon va itoat” romanida obraz va g‘oya uyg‘unligi abdullayev xamro dauletbaevich filologiya fanlar nomzodi, dotsent berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti o‘zbekiston, nukus shahri annotatsiya: mazkur maqolada taniqli o‘zbek yozuvchisi ulug‘bek hamdamning “isyon va itoat” romani tahlilga tortilgan. maqolada badiiy kompozitsiya elementlarining g‘oyani yuzaga chiqaruvchi vazifalari, matnda g‘oyaviy kommunikatsiyani amalga oshirgan nutq vositalarining badiiy-estetik funksiyalari talqin qilingan. kalit so‘zlar: roman, obraz, g‘oya, badiiy asar tili, muallif nutqi, personaj nutqi, diolog, monolog, xarakter, uslub. til xarakter, syujet, konflikt, kompozitsiya singari komponentlar bilan birgalikda badiiy asarning eng muhim xususiyatlari, shuningdek, v.g.belinskiy aytganidek, ommaviy...

This file contains 6 pages in PDF format (1012.2 KB). To download ""isyon va itoat" romani", click the Telegram button on the left.

Tags: "isyon va itoat" romani PDF 6 pages Free download Telegram