berilgan arifmetik ifodalar uchun polizdagi yozuvini aniqlash

DOCX 34 sahifa 644,1 KB Bepul yuklash

34 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 644,1 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 34

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (8 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 34

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universiteti “umumtexnik fanlar” kafedrasi “operatsion tizimlar” fanidan kurs ishi mavzu: ______________________________________________________ bajardi: s__-kt-21 guruh talabasi _____________________________ qabul qildi: j.d.ashurov buxoro 2025 osiyo xalqaro universiteti “ijtimoiy fanlar va texnologiyalari” fakulteti “umumtexnik fanlar” kafedrasi tasdiqlayman kafedra mudiri ____________________ “___”__________________2025 y. s__-kt-21 guruh talabasi __________________________________________ “operatsion tizimlar” fanidan topshiriq mavzu: ______________________________________ 1. kurs ishining topshirish uchun muddati:________________________________ 2. kurs ishini bajarish uchun boshlang’ich ma’lumot: ___________________ ____________________________________________________________ 3. tushuntirish xatining mazmuni:_________________________________________ ____________________________________________________________________ 4. grafik materiallar:_________________________________________________________ 5. topshiriq berilgan sana:__________________________________________________ 6. topshiriqni bajarish uchun qabul qildi: __________________________ 7. rahbar: j.d.ashurov buxoro 2025 mavzu: berilgan arifmetik ifodalar uchun polizdagi yozuvini aniqlash mundarija kirish……………………………………………………………..……..…..…4 nazariy qism………………………………………………………........…..6 1.1 poliz yozuvining ta'rifi va turlari ………………………………….…… 6 1.2 infix yozuvdan polizga o'tkazish algoritmi………..…..………..….........8 1.3 poliz yozuvini baholash usuli..............................................................….12 1.4 polizning operatsion tizimlardagi qo'llanilishi va afzalliklari ……...…..15 amaliy qisim…………………………………………………..….....…….19 2.1 infix ifodani polizga o‘tkazish misollari....……..………….……..…..…19 2.2 poliz ifodasini baholash amaliyotlari........................................................22 2.3 …

2 / 34

ishlash va xatolar tahlili …………………………27 xulosa ………………………………………………………………..……….32 foydalanilgan adabiyotlar ………………………………………….…..…………34 kirish operatsion tizimlar fani kompyuter ilmining asosiy poydevorlaridan biri bo‘lib, u apparat va dasturiy ta’minot o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni boshqarish, jarayonlarni muvofiqlashtirish, xotirani samarali taqsimlash, fayl tizimlari, tarmoq aloqalari va resurslardan optimal foydalanish kabi keng ko‘lamli masalalarni o‘rganadi. ushbu fan zamonaviy kompyuter tizimlarining ishlash prinsipini tushunish va ularning samaradorligini oshirish uchun muhim ahamiyatga ega. operatsion tizimlar doirasida arifmetik ifodalarni qayta ishlash va ularni samarali baholash masalasi alohida o‘rin tutadi, chunki bu jarayon kompilyatorlar, interpretatorlar, real vaqt rejimida ishlaydigan tizimlar (rtos) va hatto oddiy kalkulyatorlarda muhim rol o‘ynaydi. ushbu kontekstda poliz (pol’skiy obrochniy izlojeniye, ya’ni teskari polsha yozuvi yoki reverse polish notation, rpn) arifmetik ifodalarni ifodalash va hisoblashda eng samarali va keng qo‘llaniladigan usullardan biridir. poliz yozuvi infix (o‘rta yozuv) shaklidagi ifodalarni, masalan, odatiy a + b shaklini a b + shakliga aylantirib, qavslar va operatorlarning ustunlik qoidalarini hisobga olish zaruratini yo‘qotadi. …

3 / 34

osongina baholash imkonini beradi. masalan, infix shaklidagi (a + b) * c ifodasi polizda a b + c * shaklida yoziladi va stack yordamida bir bosqichda hisoblanadi. bu jarayon nafaqat hisoblashni tezlashtiradi, balki xatolarni kamaytiradi, chunki qavslarning noto‘g‘ri qo‘yilishi yoki operatorlar ustunligini noto‘g‘ri tushunish kabi muammolar polizda deyarli yo‘q. operatsion tizimlar nuqtai nazaridan polizning ahamiyati uning kompilyatorlar va interpretatorlardagi qo‘llanilishida yaqqol namoyon bo‘ladi. zamonaviy operatsion tizimlarda, masalan, linux, windows yoki macos kabi tizimlarda, kompilyatorlar ifodalarni mashina kodiga aylantirishda polizdan foydalanadi, chunki bu usul xotira va hisoblash resurslarini tejaydi. polizning afzalliklari orasida qavslar keraksizligi, operatorlarning aniq joylashuvi va stack asosidagi chiziqli hisoblash tufayli hisoblash jarayonining soddaligi kiradi. masalan, hewlett-packard kompaniyasining kalkulyatorlari (hp-35, hp-48) va forth, postscript kabi dasturlash tillari to‘liq poliz yozuviga asoslangan bo‘lib, bu ularning yuqori samaradorligini ta’minlaydi. shuningdek, poliz ma’lumotlarni qayta ishlash tizimlarida, masalan, sql so‘rovlarini optimallashtirishda, grafik protsessorlarida (gpu) va hatto kvant kompyuterlarining dastlabki algoritmlarida qo‘llaniladi. poliz yozuvining …

4 / 34

chine (jvm), python interpretatorlari va boshqa ko‘plab tizimlarda ishlatiladi, bu esa uning operatsion tizimlar fanidagi dolzarbligini tasdiqlaydi. polizni o‘rganish algoritmik fikrlashni rivojlantirish bilan birga, kompyuter tizimlarining ichki mexanizmlarini tahlil qilish va optimallashtirishda muhim ko‘nikmalarni shakllantiradi. shu bilan birga, bu usul kelajakda kvant hisoblash, sun’iy intellekt va parallel hisoblash kabi sohalarda yanada kengroq qo‘llanilishi mumkin, bu esa uni operatsion tizimlar fanining ajralmas qismiga aylantiradi. nazariy qismi 1.1 poliz yozuvining ta'rifi va turlari poliz ya'ni teskari polsha yozuvi (reverse polish notation, rpn), arifmetik va mantiqiy ifodalarni ifodalashning maxsus usuli bo‘lib, unda operatorlar operandlardan keyin joylashadi. bu usul 1924-yilda polsha matematigi va mantiqchisi jan lukasevich tomonidan ishlab chiqilgan polsha yozuvi (prefix notation, ya'ni operator operandlardan oldin keladi, masalan, + a b) asosida rivojlantirilgan. polizning asosiy xususiyati shundaki, u ifodalarni qavslar va operatorlarning ustunlik qoidalarisiz (masalan, bodmas – bracket, order, division, multiplication, addition, subtraction) chiziqli shaklda ifodalaydi. masalan, odatiy infix (o‘rta yozuv) shaklidagi (a …

5 / 34

mpaniyasining hp-35 yoki hp-48 kabi modellari va dasturiy ta'minotlarda keng qo‘llaniladi. kengaytirilgan poliz esa o‘zgaruvchilar, funksiyalar va murakkab mantiqiy operatorlar bilan ishlaydi. masalan, infix ifodasi sin(a) + b * cos(c) polizda a sin b c cos * + shaklida ifodalanadi. bu turdagi poliz dasturlash tillarida (masalan, forth yoki postscript) va ma'lumotlarni qayta ishlash tizimlarida, shu jumladan sql so‘rovlarini optimallashtirishda qo‘llaniladi. kengaytirilgan polizning afzalligi shundaki, u nafaqat arifmetik, balki mantiqiy va funksional ifodalarni ham samarali qayta ishlay oladi. polizning operatsion tizimlardagi ahamiyati uning stack asosidagi arxitekturalar bilan uzviy bog‘liqligida ko‘rinadi. stack mashinalari, masalan, burroughs katta tizimlari yoki zamonaviy java virtual machine (jvm), poliz yozuvini to‘g‘ridan-to‘g‘ri qayta ishlay oladi, chunki u lifo (last in, first out) printsipiga asoslanadi. bu jarayonda operandlar stackga joylashtiriladi, operator paydo bo‘lganda esa stackdan kerakli operandlar chiqarilib, amal bajariladi va natija yana stackga qaytariladi. bu usul qavslar va ustunlik qoidalarini hisobga olish zaruratini yo‘qotadi, natijada kompilyatorlar va interpretatorlar …

6 / 34

yadrosining kompilyatsiya jarayonida yoki sql ma'lumotlar bazalarida so‘rovlar optimallashtirilganda poliz yozuvi ishlatiladi, chunki u sintaktik tahlilni soddalashtiradi va abstract syntax tree (ast) ni qurishni osonlashtiradi. polizning tarixiy rivojlanishi ham e’tiborga loyiq. jan lukasevichning polsha yozuvi dastlab mantiqiy ifodalarni soddalashtirish uchun ishlab chiqilgan bo‘lsa, teskari polsha yozuvi 1950-yillarda kompyuterlarning rivojlanishi bilan mashhur bo‘ldi. 1941-yilda konrad zuse o‘zining z3 kompyuterida stack asosidagi hisoblashlardan foydalangan bo‘lib, bu polizning dastlabki shakllaridan biri sifatida qaraladi. 1960-yillarda edsger dijkstra tomonidan ishlab chiqilgan shunting-yard algoritmi polizni infix ifodalardan avtomatik ravishda generatsiya qilishni soddalashtirdi, bu esa kompilyatorlar dizaynida inqilobiy o‘zgarishlarga olib keldi. hozirgi kunda poliz zamonaviy dasturiy ta'minotlarda, masalan, python interpretatorlarida, matlab da va grafik protsessorlarida (gpu) keng qo‘llaniladi. shu bilan birga, u sun’iy intellekt algoritmlari va kvant kompyuterlarida ifodalarni qayta ishlashda ham potensial qo‘llanilish sohasiga ega. poliz yozuvining turlari orasida faqat arifmetik va mantiqiy ifodalar bilan cheklanib qolmasdan, maxsus operatorlar va funksiyalarni qo‘llab-quvvatlaydigan kengaytirilgan shakllar ham mavjud. …

7 / 34

mlarda) ishlatish uchun ideal qiladi. polizning nazariy asoslari va turlari operatsion tizimlarning ichki mexanizmlarini tushunish va optimallashtirish uchun muhim poydevor yaratadi, bu esa uni talabalar va mutaxassislar uchun o‘rganishga arzigulik mavzuga aylantiradi. 1.2 infix yozuvdan polizga o'tkazish algoritmi infix yozuvdan poliz (teskari polsha yozuvi, reverse polish notation, rpn) ga o'tkazish operatsion tizimlar fani doirasida arifmetik ifodalarni qayta ishlashning asosiy jarayonlaridan biridir. infix yozuvda operatorlar operandlar orasida joylashadi (masalan, a + b), lekin polizda operatorlar operandlardan keyin keladi (a b +). bu o'tkazish jarayoni qavslar va operatorlarning ustunlik qoidalarini hisobga olishni soddalashtiradi va kompilyatorlar, interpretatorlar hamda stack asosidagi arxitekturalarda ifodalarni samarali qayta ishlash imkonini beradi. ushbu jarayonni avtomatlashtirish uchun 1960-yillarda niderland olimi edsger dijkstra tomonidan ishlab chiqilgan "shunting-yard" algoritmi qo'llaniladi. bu algoritm stack (to'plam) strukturasidan foydalangan holda infix ifodani polizga aylantiradi va operatsion tizimlarda xotira va vaqtni tejashga yordam beradi. quyida algoritmning batafsil ta'rifi, ishlash prinsipi, qadamlari va operatsion tizimlardagi ahamiyati …

8 / 34

ek, qavslar infix ifodalarda ichki ifodalarni guruhlash uchun ishlatiladi, lekin polizda ular kerak emas, chunki algoritm avtomatik ravishda to'g'ri tartibni yaratadi. algoritmning qadamlari quyidagicha: 1. tayyorgarlik bosqichi: stack (operatorlar va qavslar uchun) va natija ro'yxati (poliz ifodasi uchun) yaratiladi. operatorlar uchun ustunlik jadvali belgilanadi, masalan: ^ (ustunlik 3), * va / (ustunlik 2), + va - (ustunlik 1). ochiluvchi qavs ( ochiq holatda stackda saqlanadi, yopiluvchi qavs ) esa maxsus qayta ishlashni talab qiladi. 2. ifodani skanerlash: infix ifoda chapdan o'ngga o'qiladi. har bir token (belgi) quyidagi qoidalarga ko'ra qayta ishlanadi: - operand bo'lsa (son, o'zgaruvchi yoki konstanta, masalan, a yoki 5): to'g'ridan-to'g'ri natija ro'yxatiga qo'shiladi. - ochildi qavs ( bo'lsa: stackga suriladi. - operator bo'lsa (masalan, +, -, *, /, ^): stackning tepasidagi operatorlarning ustunligi joriy operator bilan solishtiriladi. agar stack tepasidagi operatorning ustunligi joriy operatordan yuqori yoki teng bo'lsa, stackdan operatorlar chiqarilib, natija ro'yxatiga qo'shiladi. keyin joriy operator …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 34 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"berilgan arifmetik ifodalar uchun polizdagi yozuvini aniqlash" haqida

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universiteti “umumtexnik fanlar” kafedrasi “operatsion tizimlar” fanidan kurs ishi mavzu: ______________________________________________________ bajardi: s__-kt-21 guruh talabasi _____________________________ qabul qildi: j.d.ashurov buxoro 2025 osiyo xalqaro universiteti “ijtimoiy fanlar va texnologiyalari” fakulteti “umumtexnik fanlar” kafedrasi tasdiqlayman kafedra mudiri ____________________ “___”__________________2025 y. s__-kt-21 guruh talabasi __________________________________________ “operatsion tizimlar” fanidan topshiriq mavzu: ______________________________________ 1. kurs ishining topshirish uchun muddati:________________________________ 2. kurs ishini bajarish uchun boshlang’ich ma’lumot: ____...

Bu fayl DOCX formatida 34 sahifadan iborat (644,1 KB). "berilgan arifmetik ifodalar uchun polizdagi yozuvini aniqlash"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: berilgan arifmetik ifodalar uch… DOCX 34 sahifa Bepul yuklash Telegram