tibbiy terminologiya

PPTX 23 стр. 1,0 МБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

tibbiy terminologiyaga kirish. lotin tili alifbosi. difton va digraflar. harf birikmalari tibbiy terminologiyaga kirish. lotin tili alifbosi. difton va digraflar. harf birikmalari lotin tili tarixidan. lotin tili (lingua latina)hind-yevropa tillari oilasining italiy tillari guruhiga mansub. u uzoq o‘tmishda hosil bo‘lgan. dastlab bu tilda italiya markazidagi latsiy viloyatida istiqomat qiluvchi lotin qabilasi (latini), hamda qadimgi rim ahli va milodiy i asr boshlarida rim qo‘l ostiga o‘tgan apennin yarim oroli hududidagi italiy qabilalar so‘zlashishgan. mil. av. iii asr o‘rtalaridan boshlab lotin tili rim legioni bilan birga yanada qadimiyroq madanaiyatga ega davlatlar – yunoniston, karfagen, misr, suriya va b. – hamda yevropaning u davrda madaniyati kam yerlarga kirib bordi. qadimiy davr lotin tili tarixi bir-biridan u yoki bu darajada farqlanuvchi 5 ta davrga ajratiladi: 1) eng qadimgi lotin tili davri (mil. av. vi-iv asrlar); 2) klassik davrgacha boʻlgan lotin tili davri (mil. av. iii-ii asrlar, adabiy lotin tilining shakllanish vaqti); 3) klassik, “oltin” …

2 / 23

y yevropa umumiy yozuv tili bo‘libqo‘llandi; xviii-xix asrlargacha diplomatiya, ilm-fan va falsafa tili, xx asrda esa katolik cherkovi tili, vatikanning (italyan tili bilan birga) rasmiy tili bo‘lib qoldi. lotin tiliyevropa madaniyati rivojida ulkan rol oynadi. yevropa tillaridagi siyosiy, ilmiy va texnik terminologik tizimlarning leksik jihatdan boyishi va ko‘payib borishiga ijobiy ta’sirko’rsatdi lotin tiliga asos slogan va ijod etgan mashhur olimlar abu ali ibn sino (980-1037) “tib qonunlari” asari xii asrda lotin tiliga o’girilgan, g’arbiy xvi asr oxirigacha yevropada tibbiyotni o’qitish uchun asosiy manba sifatida foydalanib kelinmoqda. buqrot buqrot (mil. av. 460-307) yevropa tibbiyoti “otasi”. uning asarlarida tibbiy atamashunoslik boshlanishi aniqlangan. buqrot o’z asarlarida qo’llangan atamalarning katta qismi halqaro tibbiy lug’atga kiritilgan. rotterdamlik erasmus rotterdamlik erasmus (1469-1536) klassik lotin tili asoschisi. hozirda aytilishi va yozilishi lotin traskipsiyasida bo’lgan yunoncha so’zlar erazm rotterdamskiy tomonidan ishlab chiqilgan. uilyam garvey uilyam garvey (1578-1657) atoqli ingliz hakimi, qon aylanish tizimini kashf etgan buyuk olim. o’zining …

3 / 23

ri o’z asarlarida yunon tilidan qabul qilingan atamalardan tez-tez foydalanib turgalr, ma’nodosh so’zlar sifatida yunoncha va lotincha so’zlarni teng qo’llab turganlar. aristotel aristotel u hayvonlar klassifikatsiyasi asosini yaratib solishtirma anatomiya embriologiya soxasida dastlabki fikirlarni bayon etgan. “hayvonlar tarixi”, “hayvonlarning paydo bo’lishi”, “hayvonlar tanasining qismlari” degan asarlarni yozgan. bu asarlarda olim tabiatda hayvonlarning asta sekin rivojlanishi to’g’risida ba’zi fikirlarni ilgari surgan. yozilishi nomi o‘qilishi a a a a b b be b c c tse ts / k d d de d e e e e f f ef f g g ge g h h ga h i i i i j j yot y k k ka k l l el l m m em m n n en n o o o o p p pe p q q ku k r r er r s s es s / z t t te t u u u …

4 / 23

da bir unlilar (monoftonglar) va ikki unlilar (diftonglar) ga bo‘linadi. unli harflarning talaffuzi a – a – aorta – [aorta] – aorta e – e – vertebra – [vertebra] – umurtqa o – o – foramen – [foramen] – teshik i – i – vita – [vita] – hayot i i harfi so‘z yoki bo‘g‘in boshida unli harfdan oldin kelsa, hamda ikki unli harf orasida kelsa [y] kabi talaffuz etiladi: iugularis [yugularis] bo‘yinturuqqa oid; iunctura [yunktura] bog‘lanma; maior [mayor] kattaroq; iuga [yuga] tepalik. yuqorida ko‘rsatilgan vaziyatlarda zamonaviy tibbiyotterminshunosligida i o‘rniga j j – yot harfi qo‘llaniladi: jugularis [yugularis]; junctura [yunktura]; major [mayor]; juga [yuga]. j j harfi faqat yunon tilidan o‘zlashtirilgan so‘zlardagina yozilmaydi, chunki unda [y] tovushi bo‘lmagan: iatria [iatria] davolash; iodum [iodum] yod. u – u – rotundus – [rotundus] – yumaloq y – i – myologia – [miologiya] – muskullar haqidagi fan y y ipsilon, igrek (fr. i …

5 / 23

s – [protsessus] – o‘simta fossa – [fossa] – chuqur resina – [rezina] – yelim chiasma – [xiazma] – kesishma x xharfi [ks] tovushini beradi: radix – [radiks] – ildiz maxilla –[maksillya] – yuqori jag‘ z z harfi yunon tilidan kelib chiqqan so‘zlarda [z] kabi, yunon tilidan kelib chiqmagan so‘zlarda esa [ts] kabi o‘qiladi: zona – [zona] –soha zincum – [tsinkum] –rux harf birikmalarining talaffuzi q q harfi doim u bilan qo‘llaniladi va [kv] kabi o‘qiladi: aqua – [akva] – suv ngu harf birikmasi unlilardan oldin kelsa, [ngv] kabi, undoshlar oldidan kelsa, [ngu] kabi o‘qiladi: lingua – [lingva] – til angulus – [angulyus] – burchak ti harf birikmasi unlilardan oldin kelsa, [tsi] kabi, x, s undoshlaridan keyin kelsa, [ti] kabi o‘qiladi: solutio – [solyutsio] – eritma mixtio – [mikstio] – aralashma ”c“ harfi o‘qilishiga e’tibor bering: caput - bosh; collum - bo‘yin; cavitas - bo‘shliq; occiput - ensa; truncus - …

6 / 23

iq; dens incisivus - kesuvchi tish; platysma - bo‘yinning teri osti mushagi; mesogastrium - me’da tutqichi; mucosus - shilliqli; nasolacrimalis - burun-ko‘z yoshiga oid; sulcus sinus transversi - ko‘ndalang sinus egati. image1.png image2.png image3.jpeg image4.png image5.png image6.png image7.jpeg image8.png image9.jpeg image10.png image11.png /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tibbiy terminologiya"

tibbiy terminologiyaga kirish. lotin tili alifbosi. difton va digraflar. harf birikmalari tibbiy terminologiyaga kirish. lotin tili alifbosi. difton va digraflar. harf birikmalari lotin tili tarixidan. lotin tili (lingua latina)hind-yevropa tillari oilasining italiy tillari guruhiga mansub. u uzoq o‘tmishda hosil bo‘lgan. dastlab bu tilda italiya markazidagi latsiy viloyatida istiqomat qiluvchi lotin qabilasi (latini), hamda qadimgi rim ahli va milodiy i asr boshlarida rim qo‘l ostiga o‘tgan apennin yarim oroli hududidagi italiy qabilalar so‘zlashishgan. mil. av. iii asr o‘rtalaridan boshlab lotin tili rim legioni bilan birga yanada qadimiyroq madanaiyatga ega davlatlar – yunoniston, karfagen, misr, suriya va b. – hamda yevropaning u davrda madaniyati kam yerlarga kirib bordi. qadimiy davr...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPTX (1,0 МБ). Чтобы скачать "tibbiy terminologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tibbiy terminologiya PPTX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram