metall ishlab chiqarish texnologiyasining asoslari

DOCX 12 pages 36.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.9 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

metall ishlab chiqarish texnologiyasining asoslari reja: 1. metall turlari va ularning xususiyatlari. 2. metallga ishlov berishda ulchash, rejalash, dastlabki ishlov berish asboblarini ishga tayyorlash va ishlash usullari. metallarga qo`lda ishlov berish moslamalari va asboblari. 3. metallga ishlov berish texnologiyasi, metallga ishlov berish asboblarini ichki kismlari sozlash va ta’mirlash. 4. metallarga ishlov berishda, kul va elektr asboblarini tuzilishi ishlash prinsipi. metallarni rejalash, arralash, kesish, egovlash va zubila bilan ishlash. 5. metallga ishlov berishda kullaniladigan dastgoxlar xamda elektr mexanizatsiyalashtirilgan jixozlar. 6. mashina, mexanizm elementlari va turlari. metallarga ishlov berishga oid xalk xunarmandchiligi turlari buyicha ish usullari. 7. texnologik xaritalar, ularni tuzish va foydalanish. metall turlari va ularning xususiyatlari. odatda tabiatdagi moddalar shartli ravishda metallar va metallmaslarga bo`linadi. metallar — tabiatda eng ko`p uchraydigan moddaiardir. ya’ni d.i.mendeleyev davriy jadvalida ko`rsatilgan 104 ta elementdan 83 tasi metalldir. harorat pasaygani sari elektr tokini o`tkazuvchanligi ortadigan, issiqlikni yaxshi o`tkazadigan, bolg`alanuvchanlik va o`ziga xos yaltiroqlikka ega bo`lgan …

2 / 12

larning 93% ini qora metallar tashkil etadi. tabiiy birikmalardan metallni ajratib olib, uni ishlab, aniq zaruriy xususiyatga ega bo`lgan metallarni olish texnologik jarayoni metallurgiya deb aytiladi. metallurgiyada temir ajratib olinadigan birikmalar temir rudalari deb ataladi. rudalarning asosiy qismini temir tashkil qiladi. temir tabiatda eng ko`p tarqalgan element hisoblanib, yer qatlami og`irligini 4,7% tashkil etadi. lekin sof temir yumshoq bo`lganligidan undan turli qurilmalarni tayyorlab bo`lmaydi. shuning ucliun mashinalar va boshqa turli xil qurilmalarni tayyorlashda sanoatda asosan temir qotishmalari, ya’ni cho`yan va po`latdan foydalaniladi, chunki ularning xususiyatlari temirnikiga qaraganda ancha yuqoridir. cho`yan va po`lat asosan tog` jinslari - rudalarni pechlarda eritish yo`li bilan olinadi. po`lat haqida tushuncha. po`lat deb tarkibida 2,14% gacha uglerod bo`lgan temir-uglerod qotishmasiga aytiladi. po`latning tarkibida bundan tashqari doimiy aralashma sifatida oz miqdorda marganes, mis va fosfor kabi elementlar ham bo`ladi. po`latning tarkibidagi uglerod miqdori ortib borishi bilan uning mustahkamligi va qattiqligi ortadi, lekin plastikligi kamayadi. shuningdek zarbiy qovushqoqligi, …

3 / 12

iga qarab: uglerodli yoki legirlangan po`latlar; 3) vazifasiga ko`ra: konstruksion, asbobsozlik va maxsus po`latlar; 4) uglerod miqdoriga qarab: kam uglerodli, o`rtacha uglerodli va yuqori uglerodli po`latlar bo`ladi. demak, po`latlar olinish usuli va tarkibiga ko`ra bar xil bo`ladi. po`latlarning tarkibiga qo`shilgan boshqa elementlar ularning turli xossalarini, masalan, qattiqlik, zanglamaslik, olovga bardoshlilik kabi xossalarini oshiradi. po`latlarning bu xossalaridan texnikada kerakli joylarda qo`llaniladi. cho`yanlar va ularning turlari. yuqorida ta’kidlanganidek, tarkibidagi uglerod miqdori 2,14% foizdan ko`p bo`lgan temir-uglerod qotishmalari cho`yanlar deb ataladi. cho`yan tarkibida uglerod miqdori 4 % gacha, ayrim hollarda esa 6 % gacha bo`ladi. cho`yanlar quyidagi belgilariga qarab turlarga bo`linadi: 1. vazifasiga qarab: qayta ishlanadigan va quymakorlik cho`yanlari. 2. strukrurasi (tuzilishi)ga qarab: oq, kulrang va oraliq cho`yanlar. 3. uglerodning cho`yandagi holatiga qarab: kulrang, bog`lanuvchan (teriluvchan), yuqori mustahkam cho`yanlar. 4. metall strukturasiga qarab: ferritli va perlitli cho`yanlar. 5. kimyoviy tarkibiga qarab: legirlanmagan cho`yanlar; oz, o`rtacha va yuqori legirlangan cho`yanlar. cho`yanlarning xossalari. qayta quyish …

4 / 12

ariga ta’sir qiladi. bundan tashqari cho`yanning xossalari uni sovitish tezligiga ham bog`liq. cho`yanning tarkibida uglerodning ko`pligi uni erish harorati va kristallanish oralig`ini kamaytiradi, ya’ni ularning quymakorlik xususiyatlarni yaxshilaydi. cho`yan va po`latning asosiy mexanik xossalariga qattiqlik, elastiklik, plastiklik va mo`rtlik kiradi. qattiqlik deganda materialning unga ta’sir etayotgan kuch yoki jismga nisbatan qarshilik ko`rsatish xususiyati tushuniladi. elastiklik deb materialga ta’sir yetayotgan kuch to`xtagandan keyin materialning dastlabki holatiga qayta olish xtisusiyatiga aytiladi. aksincha bo`lsa, ya’ni materialga ta’sir etayotgan kuch to`xtagandan keyin materialning dastlabki holatiga qaytmasligi plastiklik deb aytiladi. mo`rtlik deb materialning kuch ta’sirida ilkis sinib ketish holatiga aytiladi. cho`yanlar po`latga nisbatan ancha mo`rt bo`iadi. jismning qattiqligi oshgan sari uning mo`rtlik darajasi ham oshib boradi. metallga ishlov berishda ulchash, rejalash, dastlabki ishlov berish asboblarini ishga tayyorlash va ishlash usullari. metallarga qo`lda ishlov berish moslamalari va asboblari. odatda metallarga qo`ida va stanoklar yordamida ishlov beriladi. metallarga ishlov berish bo`yicha bir necha xil kasb turlari mavjud. …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metall ishlab chiqarish texnologiyasining asoslari"

metall ishlab chiqarish texnologiyasining asoslari reja: 1. metall turlari va ularning xususiyatlari. 2. metallga ishlov berishda ulchash, rejalash, dastlabki ishlov berish asboblarini ishga tayyorlash va ishlash usullari. metallarga qo`lda ishlov berish moslamalari va asboblari. 3. metallga ishlov berish texnologiyasi, metallga ishlov berish asboblarini ichki kismlari sozlash va ta’mirlash. 4. metallarga ishlov berishda, kul va elektr asboblarini tuzilishi ishlash prinsipi. metallarni rejalash, arralash, kesish, egovlash va zubila bilan ishlash. 5. metallga ishlov berishda kullaniladigan dastgoxlar xamda elektr mexanizatsiyalashtirilgan jixozlar. 6. mashina, mexanizm elementlari va turlari. metallarga ishlov berishga oid xalk xunarmandchiligi turlari buyicha ish usullari. 7. texnologik xa...

This file contains 12 pages in DOCX format (36.9 KB). To download "metall ishlab chiqarish texnologiyasining asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: metall ishlab chiqarish texnolo… DOCX 12 pages Free download Telegram